اسكەريلەر ءۇيلى بولدى

قورعانىس ءمينيسترىنىڭ قولىنان قاجەتتى جيھاز جانە تۇرمىستىق تەحنيكامەن تولىقتىرىلعان 36 كوتتەدجدىڭ كىلتىن الدى ەل تىنىشتىعى سەنىپ تاپ­سىرىلعان قورعانىس سالاسىنداعى اسكەريلەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىس­تىق جاعدايىن دامىعان مەملەكەت­تەردىڭ وزىق ۇلگىسىنە ساي جاب­دىق­تاۋ ماقساتىنداعى جۇمىس شەشى­مىن تابۋدا. جەتىسۋ جەرىنە ارنايى جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن قورعا­نىس ءمينيسترى ادىلبەك جاقسى­بەكوۆ الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆپەن بىرگە تالدى­قورعان قالاسىنداعى “شىعىس” شاعىن اۋدانىنان بوي كوتەرگەن جەكە ۇيلەرگە كىرگەن اسكەريلەردىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاستى. – مەملەكەت باسشىسى, ەلىمىز قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى  نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ اسكەريلەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ مەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە, ەرەكشە نازار اۋدارۋىنا بايلانىستى كوپ­تەگەن يگىلىكتى ىستەر جاسالىپ وتىر, – دەدى قۋانىش يەلەرى الدىن­دا ءسوز سويلەگەن مينيستر ءا.جاقسىبەكوۆ. سونىڭ دالە­لىن­دەي وتكەن جىلى اقمولا, الماتى, پريوزەرسك, قاپشاعاي, شىمكەنت جانە سارىوزەك گارنيزوندارىن­دا­عى اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىرازى تۇرمىسقا قولايلى پاتەر الدى. وسىلايشا 2009 جىلى بارلىعى 63053 شارشى مەتر تۇر­عىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇگىن مىنە, ەندى تالدىقورعان قالاسىن­دا گارنيزون قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن  جالپى كولەمى 90 جانە 112 شار­شى مەتردى قۇرايتىن 27 ءۇش جانە 9 ءتورت بولمەلى كىرپىشتەن سالىن­عان 36 كوتتەدجدىڭ كىلتىن تاپسىر­عالى تۇرمىز. الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ تە مىنا قۋانىشقا بايلانىستى ىستىق لەبىزىن ءبىل­دىرىپ, اسكەريلەردىڭ ەلدىڭ تىنىش­تىعىن كۇزەتۋدەگى ەڭبەكتەرىنە جەمىس تىلەپ, قونىس تويىنا قۇتتى بولسىن ايتتى. تۇرعىن ۇيلەردىڭ كىلتى سال­تاناتتى تۇردە تاپسىرىلعاننان كەيىن جينالعاندار جان-جاقتى جابدىقتالعان ۇيلەردى ارالادى. پاتەرلەر تۇرمىسقا قاجەتتى جي­ھاز, توڭازىتقىش, تاعى باسقا دا تەحني­كالىق زاتتارمەن تولىق­تى­رىلىپتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا اسكەريلەردى الەۋمەتتىك جاعىنان قورعاۋ, قام­تاماسىز ەتۋ مەن قىز­مەت كورسەتۋدىڭ بارلىق ءتۇرى قا­را­لىپ, الەۋمەتتىك تۇرعىداعى ايىر­ما­شىلىقتى بول­دىرماۋعا نازار اۋدارىلعانىن انىق بايقاۋعا بولادى. كۇمىسجان بايجان. مۇقتاج جانداردىڭ يگىلىگىنە اينالدى حالقىمىزدا  “باس ەكەۋ بولماي,  مال ەكەۋ بولمايدى” دەگەن اتالى ءسوز بار. وتباسىن قۇرىپ, ەرتەڭگى نۇرلى كۇندەرىنە  قادام باسقانداردىڭ ءوز ءۇيى, ولەڭ توسەگى بولسا, قانە. وسى ماسەلەنى شەشۋگە نيەتتەنگەن وبلىس باسشىلارى الاكولدە تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىمەن كەڭ, جارىق, تۇرمىسقا قاجەتتى سۋ, جىلۋ جۇيەسىمەن قامتىلعان جەتى جەكە جاڭا ۇيلەرگە قارجى قاراستىرسا, ولاردىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, جاس ماماندار مەن الەۋمەتتىك جاعىنان جەتكىلىكسىز قامتىلعانداردىڭ يگىلىگىنە ۇسىنعانى جاقسى ءىستىڭ جالعاستىعى ەكەنى انىق. جاڭا ۇيلەردىڭ كىلتى كوپ بالالى انا باقىتگۇل ادىلحانوۆاعا, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك الماس نۇسىپوۆكە, جاس مامان انەستەزيولوگ-رەانيماتور تالعات كۇيىسوۆكە, ۇستاز ماۋلەن تولەۋجانوۆ پەن وزگە دە جاستارعا بەرىلىپ, ولاردىڭ وتباسىلارىن قۋانتتى. اعىمداعى جىلعى مامىر ايىندا قۇرىلىستى باستاعان مەردىگەر “باعالى الاكول”  ۇجىمى وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 30 ملن. تەڭگەنى ءتيىمدى جۇمساپ, قىراۋلى قىس قاھارىنا مىنگەنشە ۇيلەردى ساپالى سالىپ شىقتى. الماتى وبلىسى. جەڭىس — 65 ارداگەرلەردى ارداقتايىق اكتسياسى كەشە “نۇر وتان” حالىق­تىق-دەمو­كرا­تيالىق پار­تيا­سى­نىڭ قول­داۋى­مەن ­ەلىمىز بوي­ىن­شا ۇلى وتان سوعى­سىن­داعى جە­ڭىستىڭ 65 جىلدىعى قارسا­ڭىن­دا  وعان قاتىسقان جانە تىل­دا ءجۇرىپ مايدان ءۇشىن تەر توگە ەڭبەك ەتكەن اعا بۋىندى قۇرمەت­تەۋ­گە باعىت­تالعان “ار­داگەرلەردى ارداقتايىق” اتتى اكتسيا باس­تالدى. قان مايداندا تولارساقتان ساز كەشىپ, وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا جاستىق شاقتارى وتكەن سوعىس ارداگەرلەرى مەن سوڭعى ماساقتىڭ دانىنە دەيىن ەشەلوندارعا تيەپ, جەڭىستى كۇننىڭ جاقىنداۋىنا ۇلەس­تەرىن قوسقان تىلداعى ادامداردىڭ جانكەشتى ەڭبەكتەرى قانداي قۇر­مەتكە دە لايىق. ەندەشە, ولاردىڭ ەڭكەيگەن شاقتارىندا بۇگىنگى بۋىننىڭ تاراپىنان قولداۋ مەن قامقورلىق كورسەتىلۋى دە زاڭ­دىلىق. اكتسيا بارىسىندا “نۇر وتان” بەلسەندىلەرى ارداگەرلەردىڭ پاتەر­لەرىنە بارىپ, ولارعا ازىق-ت ۇلىك پەن كادەسىيلار تارتۋ ەتىپ, كەيبىر  تۇيىندەلىپ جاتقان الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەردىڭ شۇعىل شەشىمىن تابۋىنا قولۇشىن سوزباق. ال “نۇر وتان” حدپ-نىڭ “جاس وتان” جاستار قاناتى ەلىمىز بوي­ىنشا جەڭىس قۇرمەتىنە تۇرعىزىلعان بارلىق ەسكەرتكىشتەردى تىزىمدەپ, ولاردىڭ ىشىندەگى جوندەۋگە سۇرانىپ تۇرعاندارىن انىقتايدى. ال قالالارداعى اسا ءىرى قالا قۇراۋشى نەگىزگى كاسىپورىنداردا قۇرمەت تاقتالارىن قالپىنا كەلتىرۋ شارا­لارى جۇرگىزىلىپ, ارداگەرلەردىڭ سۋرەتتەرى مەن ءومىرباياندارى ەن­گىزىلمەك. ارداگەرلەردەن قۇرمەتىمىزدى ايامايىق دەگەن “نۇر وتان” حدپ-نىڭ بارلىق ايماقتىق فيليال­دارىن­دا ارداگەرلەردىڭ  جەرگىلىكتى پارتيا بەلسەندىلەرىمەن كەزدەسۋلە­رىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءىس-شارالار بارىسىندا اردا­گەرلەرگە ارنالىپ مەرەكەلىك كون­تسەرتتەر بەرىلىپ, سىيلىقتار تارا­تىل­ماق. وسىلايشا نۇروتاندىقتار قولعا العان “ارداگەرلەردى ارداق­تايىق” اتتى اكتسيا بۇكىل ەلىمىز بويىنشا اعىمداعى جىلعى 6 اي بويى جۇرگىزىلەتىن بولادى. انار تولەۋحانقىزى. شىعارماشىلىق بەلەستەر جاستار ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىنىڭ قورى دا­رىن­دى, تالانتتى جاستارعا قول­داۋ كورسەتۋ جولىندا ءتۇرلى با­عىتتا قىزمەت اتقارىپ كەلە جات­قان بىردەن-ءبىر ورىن. جاستاردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جاعداي جاساۋ, شىعارماشىلىق مۇمكىن­دىگىن اشۋ, قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنداعى ازاماتتىق قوعامنىڭ وتاندى ءسۇيۋ جانە رۋحاني ادام­گەرشىلىك نەگىزىندە قازاق حالقى­نىڭ قۇندىلىقتارىن قۇرمەتتەۋ­گە, ەلدىڭ وركەندەۋىنە كومەكتەسۋ اتالمىش قوردىڭ نەگىزگى ماق­ساتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلا­دى. قازىرگى تاڭدا قوردىڭ قول­داۋىمەن شىعارماشىلىقتاعى جاستار ءوز بەلەستەرىن باعىن­دىرىپ, جەڭىستەرىمەن ەڭبەكتىڭ اقتالعاندىعىن تانىتۋدا. ونىڭ ءبىر ايعاعى - 2009 جىلى جەلتوق­ساننىڭ 3 مەن 14 ارالىعىندا ماسكەۋدە وتكەن مۋزىكالىق باي­قاۋلاردىڭ ىشىندە ەڭ بەدەلدىسى بولىپ سانالاتىن م.ي.گلينكا اتىنداعى ءXXىىى حالىقارالىق ۆوكاليستەر بايقاۋىنا قازاق­ستان­دىق جاس ونەرپازدار قاتى­سىپ, دۇنيەجۇزىلىك كلاسسيكا ونەرىنىڭ تارلاندارى جينالعان دودادا جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتۋى. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنەن كەل­گەن قاتىسۋشىلاردىڭ 1 اينالىم­داعى جالپى سانى 180 ادامدى قۇراعان. ال قازاقستاننىڭ اتىنان ەكى جەكە ورىنداۋشى: جۇپار گابدۋللينا, مەدەت شوتاباەۆ جانە كونتسەرتمەيستەر گاۋحار تاسبەرگەنوۆا قاتىسقان. بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ءى سىيلىق جانە ەڭ جاقسى تەنور سىيلى­عىمەن مەدەت شوتاباەۆ ماراپات­تالعان. ايتا كەتۋ كەرەك, بايقاۋ­دىڭ وتىز جىلدىق ءوتۋ تاريحىندا قازاقستاننان كوپتەگەن جەڭىمپاز­دار بولعان, بىراق بۇل 1 سىيلىق ەلىمىزدىڭ ەنشىسىندە ەكىنشى رەت ء(“بىرىنشى” الىبەك دىنىشەۆ). قۋانىشتى ءجايت, قازاقستان­دىق­تاردىڭ ۆوكالدىق جانە كۇيسان­دىقتى مەڭگەرۋ مەكتەبىن – اتتارى اڭىزعا اينالعان ادىلقازىلار مەن تىڭدارماندار جوعارى باعالاعان. رەسەيدەگى كومپوزيتورلىق مەكتەپ­تىڭ نەگىزىن قالاعان م.ي.گلين­كانىڭ ەسىمىمەن اتالعان بايقاۋ­دىڭ باستى مىندەتى, تەك قانا جاس دارىنداردى اشۋ ەمەس, انشىلىكتىڭ كلاسسيكالىق مۇراسىن دارىپتەۋ. سونداي-اق, قر تۇڭعىش پرە­زي­دەنتى قورىنىڭ قولداۋىمەن 5-ءشى جانە 9-شى جەلتوقسان كۇن­دەرى ماگنيتوگورسكىدە (رەسەي) شوق­تىعى بيىك مۋزىكانت, اعار­تۋشى جانە ۇستاز تاتيانا گاي­داموۆيچ اتىنداعى ەكىنشى حا­لىقارالىق كامەرالى-انسامبل ورىنداۋ­شىلارىنىڭ بايقاۋى ءوتتى. رەسەي (ماسكەۋ, سانكت-پە­تەربۋرگ, روستوۆ, ەكاتەرينبۋرگ, ساراتوۆ), جاپونيا, كورەيا جانە قازاق­ستان ەلدەرىنىڭ مۋزىكانت­­تارىنان قۇرالعان قاتىسۋشى­لاردىڭ اراسىنان, العاشقى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتتارى قازاق­ستاندىق جاس مۋزىكانتتار – ارمان تىلەۋ­بەرگەنوۆ (فور­تە­پيانو) جانە ەرمەك قۇرماناەۆ (ۆيولونچەل) بولدى. ال, باي­قاۋدىڭ ءۇشىنشى اينالىمىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاق­ستاندىق دۋەت سىيلىق يەگەرلەرى اتانىپ, ماسكەۋ كونسەرۆا­تو­رياسىنىڭ اسپيرانتتارىنان تۇراتىن دۋەتپەن ءبىرىنشى سىي­لىقتى ءبولىستى. سونىمەن قاتار, قازاق­ستان­دىق دۋەتكە ادىلقازىلار القاسى الفرەد شنيتكەنىڭ ءبىرىنشى سوناتاسىن شەبەر ورىنداعان­دارى ءۇشىن لەۆ كنيپپەر اتىن­داعى ارنايى سىيلىقتى تابىس ەتكەن. گۇلزەينەپ سادىرقىزى. “قۇرمەتتى رەداكتور” اتاندى مۇنايلى وڭىردە “اتىراۋ-اقپارات” كمك-نىڭ قۇرىلعانىنا 7-8 جىلدىڭ ءجۇزى اۋدى. وسى كەزەڭدە ونىڭ قۇرامىنداعى قوس وبلىستىق جانە 7 اۋداندىق گازەتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاقسارىپ, ءتۇرلى تۇسپەن وقىرمان قولىنا تيەتىن بولدى. سونىمەن بىرگە گازەت جۋرنا­ليستەرىنە بارىنشا قولداۋ كورسە­تەتىن كاسىپورىن ەندى وبلىس­تىق گازەتتەرگە كەزىندە باس رەداكتورلىق ەتكەن قالامگەرلەرگە ايرىقشا قۇرمەت كورسەتۋدى قولعا الدى. بۇدان ءبىر اي بۇرىن “اتىراۋ” جانە “پريكاسپيسكايا كوممۋنا” گازەتتەرىنىڭ بۇرىنعى باس رەداك­تورلارى قيلىباي قۋانىشباي ۇلى مەن ليۋبوۆ موناستىرسكاياعا “قۇرمەتتى رەداكتور” كۋالىگىن تابىس ەتكەن ەدى. ەندى, مىنە, سونداي “قۇرمەتتى رەداكتورلار” قاتارى تاعى ەكى قالامگەرمەن تولىقتى. “ەلىمىزدىڭ ءار كەزەڭىندەگى, اسىرەسە, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى تاڭعاجايىپ ەرلىك­تەرىن كورسەتۋمەن بىرگە, تاماشا شە­جى­رە­سىن جاساۋعا, جاندى تاري­حىن قاتتاۋعا اتسالىسقان تەڭدىك جاۋىر ۇلى مەن فەدور پەروۆتاي قالامگەر اعالارىمىزدى ءاردايىم قۇرمەت تۇتامىز. قازىر بۇل اعا­لارى­مىزدىڭ جولىن وزدەرى تار­بيەلەگەن شاكىرتتەرى جالعاستىرىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ءتىنى ۇزىلمەيتىنىن دالەلدەۋدە”, دەدى “اتىراۋ-اقپارات” كمك توراعاسى ەلدار جۇماعازيەۆ قوس قالامگەرگە ارنايى كۋالىكتەردى تابىستاپ تۇرىپ. جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى. جاس سۋديالار انت قابىلدادى وبلىستىق سوتتىڭ سۋديالارى, قالالىق, اۋداندىق جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ توراعا­لارى مەن وبلىستىق سوتتار اكىم­شىسى قاتىسقان اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ كەزەكتى كەڭەيتىلگەن جالپى وتىرىسى بىرقاتار قۋانىش­تى جايتتەرمەن ايشىقتالدى. اقتوبە وبلىستىق سوتىنىڭ توراعا­سى بەكتاس بەكنازاروۆ وسى شاراعا جينالعاندارعا ەلباسى جارلىعى­مەن جاڭادان تاعايىن­دالعان وبلىستىق سوتتىڭ ازامات­تىق ىستەر جونىندەگى القاسىنىڭ توراعاسى ەرلان ايتجانوۆتى, اقتوبە قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى جۇلدىز بيمانوۆانى, اقتوبە قالالىق №2 سوتىنىڭ سۋديالارى داۋرەنبەك داۋىموۆ پەن باعداگۇل ماحمۇتوۆا­نى, قوبدا اۋداندىق سوتىنىڭ سۋدياسى شىنارگۇل ەسجانوۆانى تانىستىردى. جاڭادان قۇرىلعان اسا اۋىر قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامان­داندىرىلعان اۋدانارالىق سوتتا جۇمىس ىستەۋگە سەنىم بىلدىرىل­گەن سۋديالار ءمادينا سيسەنوۆا مەن گۇلجان اجىعاليەۆاعا جاڭا قىزمەتتەرىندە ساتتىلىك تىلەدى. جاڭادان تاعايىندالعان ءبىر توپ سۋديالار قىزمەتتەرىنە ادال بولۋعا انت قابىلدادى. سونداي-اق بەكتاس بەكنازاروۆ وبلىستىق سوتتا وتىز بەس جىل تابان اۋدارماي جۇمىس ىستەگەن ەڭبەك ارداگەرى ءامىرحان شامەنوۆتى جەمىستى قىزمەتى ءۇشىن قۇتتىقتاپ, العىس حات جانە باعالى سىيلىق تاپسىردى. وسىنداي جاعىمدى جاڭالىقتارمەن باستالعان وبلىس­تىق سوتتىڭ كەڭەيتىلگەن جالپى وتىرىسىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2009 جىلدىڭ 29 جەلتوقسانىنداعى № 910 جارلىعىن جۇزەگە اسىرۋ جايى تالقىلاندى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى. بوزبالا-بويجەتكەندەرگە ارنالعان باسىلىم سەمەيلىكتەر وماربەك بايۋاقوۆ دەگەن ازاماتتى “مەديا ماگنات” دەپ اتاپ كەتكەن. ماماندىعى جونىنەن جۋرناليست ارىپتەسىمىز كەشەگى كەڭەس زامانىندا ۇزاق جىل وبلىستىق تەلەۆيزيادا وپەراتور بولىپ قىزمەت ەتكەن-ءدى. ال زامان وزگەرىپ, نارىق كەلىپ ەسىك قاق­قاندا ول “تۆك – 6” دەپ اتالا­تىن ءوزىنىڭ جەكە تەلەكومپا­نيا­سىن اشىپ العان-تىن. ىلە و.بايۋاقوۆ مۇنىمەن دە شەكتەلمەي, گازەت شىعارۋ ىسىمەن دە اينالىسا باستادى. قازىردە كومپانيا جانىنان ءۇش بىردەي گازەت شىعارىلىپ جاتىر. ولاردىڭ مازمۇنى دا كوركەمدەلىپ, بەزەندىرىلۋى دە ويداعىداي. ياعني, سولاردىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋمەن جارىق كورۋدە. مەم­لە­كەتتىك تىلدە شىعارىلاتىن سونىڭ ءبىرى “ەرتىس ءوڭىرى” دەپ اتالادى. سان الۋان تاقىرىپتى قامتىپ, 32 بەت بولىپ شىعىپ جاتقان بۇل باسىلىم سەمەيدەن تىسقارى جەرلەرگە دە كەڭىنەن تارايدى. ەندى, مىنە, اتالعان كومپانيا جانىنان “بوزبالا – بويجەت­كەن” دەپ اتالاتىن جۋرنال شىعا باستادى. ونىڭ اتىنان كورىنىپ تۇرعانىنداي, بۇل جاڭا باسىلىم جاس ۇرپاق تاربيەسىنە ارنالعان. قازىرگە دەيىن ونىڭ ءۇش ءنومىرى جارىق كورىپ ۇلگەردى. اي سايىن شىعاتىن ونىڭ دا مازمۇنى تەرەڭ, بوياۋى قانىق. ايتالىق, سوڭعى نومىردە عانا سەمەي بيز­نەس كول­لەدجىندە وقىپ جۇرگەن وقۋشى-جاستار ومىرىمەن بىرگە, قالاداعى “بالداۋرەن” دەپ اتالا­تىن بالاباقشاداعى وڭدى قادام­دار, سونداي-اق, ەسىمى ەلگە تانى­مال سەمەيلىك ستۋدەنت, اي­تىس­كەر اقىن نۇرجان ومىرباەۆ تۋرالى جانە باسقا تاقىرىپتاعى ما­تەريال­دار كەڭىنەن قامتىلعان. سوندىقتان بۇل جاڭا باسىلىم­دى جاستارعا جاڭا جىلدىق سىي دەسە دە بولادى. سولايشا كاسىپكەرلىك سالا­سىندا تىڭنان تۇرەن تارتقان وماربەك قازانعاپ ۇلى قالىڭ وقىر­ماننىڭ تالاپ-تىلەگىن قانا­عاتتاندىرا وتىرىپ, ءوز ارىپتەس­تەرىن جۇمىس-قىزمەتپەن قامتا­ما­سىز ەتۋگە دە قىزۋ اتسالىسۋدا. ءبىر ابزالى سول, ونىڭ بۇل ەڭبەگى ەسكەرۋسىز قالىپ وتىرعان جوق. سونىڭ ايعاعىن­داي, ول وبلىس­تىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولىپ تابىلادى. داۋلەت سەيسەن ۇلى, سەمەي. ارالىعىندا استانادا وتەتىن ەل بىرىنشىلىگىندە جاساقتالادى