بۇل سۇراپىل سوعىستا الدىڭعى تولقىن اعا ۇرپاقتىڭ كەيىنگى جاستارعا ۇلگى بولارلىق ەرلىگى ءار قىرىنان ايتىلىپ كەلەدى. تورتكۇل دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن سول سوعىستا ميلليونداعان ادامنىڭ ءومىرى قيىلىپ, بالاسى اكەسىنەن, انا ۇل-قىزىنان, ەر-ازامات سۇيىكتى جارىنان ايىرىلىپ, قانشاما شاڭىراقتىڭ ويرانى شىقتى دەسەڭىزشى. تاۋبە دەيىك, سول سوعىسسىز كۇن كەشىپ كەلە جاتقانىمىزعا 65 جىل تولادى ەكەن. ادامزاتقا بەيبىتشىلىكتەن ارتىق باقىت بار ما؟ قانشاما جاسىن ۇرپاقتىڭ ءومىرىن قيعان سول سوعىسقا قازاق توپىراعىنان ميلليوننان استام ادام قاتىستى. “قار جامىلعان كەڭ دالا قانعا بوگىپ, گۇرىلدەيدى سۇر اسپان ءولىم توگىپ, جاس قازاق مۇرتتاي ۇشتى ۋرالاپ”, دەپ جازۋشى عابيدەن ءمۇستافيننىڭ سوزىنە جازىلعان قىرشىن كومپوزيتور رامازان ەلەباەۆتىڭ حاس باتىر تولەگەن توقتاروۆقا ارناعان “جاس قازاق” انىندە ايتىلعانداي, مايدان شەبىندە كوز جۇمعانداردىڭ رۋحى جەڭىس كۇنى جاڭعىرىپ, امان ورالعانداردىڭ بەيبىت ومىردەگى ەرلىك ەڭبەگى اڭىز بوپ ايتىلىپ, تاريح بەتىنە التىن ارىپتەرمەن جازىلۋدا. قازىر سول مايدانگەر اكە-اپالارىمىزدىڭ قاتارىمىزدا جۇرگەنى ساۋساقپەن سانارلىق بولىپ بارادى. ءتىپتى كەي اۋىلداردا جۇرت اۋزىندا ايتىلاتىن ەرلىگى مەن ەڭبەگى بولماسا, وزدەرى جوققا ءتان. ەل گازەتى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا وراي, سول ارىستاردىڭ ولمەس رۋحىن جاڭعىرتا وتىرىپ, ارامىزدا جۇرگەن ءبىرتۋار اسىلدارىمىزدىڭ جانكەشتى ەرلىگىن ۇلگى رەتىندە ايتىپ وتىرۋدى ماقسات ەتەدى. سوعىستىڭ قايسىسى دا اۋىر تيەتىنى بەلگىلى. بۇل سوعىستىڭ دا تالاي جۇرتتىڭ تيتىعىنا ءتيىپ, ءۇمىتىن ءوشىرىپ كەتكەنى ءمالىم. “اللا ەلىمنىڭ تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەنىن كورۋدى ءناسىپ ەتسە, مەن تەك ناسيحات ىسىمەن اينالىسار ەدىم. جاستار ۇكىمەت قۇرسا, مەن ەلىمنىڭ تاريحى جانە باسقا ولكە حالىقتارى تۋرالى تاماشا كىتاپ جازۋمەن شۇعىلدانار ەدىم”, دەگەن بەيبىت ءومىردى كەنەزەسى كەبە اڭساعان ۇلت كوسەمى مۇستافا شوقاي سول سوعىستا نەمىستەردىڭ ورتاسىندا بولعانى ءمالىم. ەگەر سەندەر جەڭسەڭدەر, تۇركى الەمىنە قانداي جاقسىلىق جاسار ەدىڭدەر دەگەندە كەۋدەسىن جەل ۇرلەگەن سوعىسقۇمارلار وزدەرىنىڭ تورتكۇل دۇنيەگە جۇرگىزەر ۇستەمدىگىن ولارعا دا جاسايتىنىن جاسىرماعان ەكەن. سونى ەسكە الا وتىرىپ, مۇستافا شوقاي ءوز تاۋەلسىزدىگىن الماعان ەلگە قانداي مەملەكەت بولسا دا جاقسىلىقتى كەم جاسايتىنىن, شاماسى كەلسە, باسىپ-جانشۋعا ءازىر تۇراتىنىن ايتىپ, ەلدىككە يە بولۋ جولىنداعى كۇرەستى جالعاستىرا بەرۋ قاجەتتىگىن ۇلگى ەتىپ قالدىرىپتى. مىنە, سول ۇلى تۇلعانىڭ ارمانى ورىندالىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى الدىق. سول تاۋەلسىزدىككە سۇراپىل سوعىستا قان كەشە ءجۇرىپ تە ءوز ۇلەستەرىن قوسقان, ەلى مەن جەرىن قورعاۋدى ماقسات ەتكەن باتىر ۇلدار مەن باتىر قىزداردىڭ ەرلىگىن 65 جىلدىق جەڭىس مەرەكەسى تۇسىندا جاڭعىرتىپ وتىرۋدى, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, باس باسىلىم ءوزىنىڭ پارىزى سانايدى. سونىڭ العاشقىلارىن بۇگىنگى جاناشىر نومىردە وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز. مۇنىمەن قاتار, سۇراپىل سوعىستا ولشەۋسىز ەرلىك كورسەتكەن, قالامىن قارۋعا ايىرباستاپ, حالقىمىزدىڭ قاي جاعىنان بولسا دا تالانتى مەن دارىنىن تانىتقان ايتۋلى ەكى اقىننىڭ, اتاپ ايتقاندا, جىر جامپوزدارى ءابۋ سارسەنباەۆ پەن سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ جۇرت اۋزىنان تۇسپەي كەلە جاتقان “سەن قۇرمەتتە ونى” جانە “سوعىستان قايتقان سولداتتار” ولەڭىن قوسا جاريالاۋدى ءجون كوردىك.
جىلدىڭ جىلى ءسوزى بەرەكە-بىرلىك تىلەيمىن! قانيپا بىتىباەۆا,وسكەمەندەگى جامبىل اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-گيمنازيانىڭ ۇستازى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. ەڭ الدىمەن “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ جۋرناليستەرىن 90 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتايمىن. قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قاراشاڭىراعى تالاي تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتسە دە, حالقىنىڭ مۇڭىن جوقتادى, جاقسىلىعىنا قۋاندى. سىزدەرگە الداعى ۋاقىتتا دا شىعارماشىلىق تابىستار تىلەيمىن. “ەگەمەندى” جارتى عاسىر بويى وقىپ كەلەمىن. مەن ايتار ەدىم, “ەگەمەندى” بەس جىل وقىعان ادام قازاق حالقىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنگىسىن جەتىك بىلەتىن, وي-ءورىسى كەڭ, تەرەڭ ويلى ازامات بولىپ شىعادى. تۋعان ءتىلىم, قازاقتىڭ قاراكوز بالالارىن تاربيەلەپ جاتقان ءبىز سياقتى ۇستازدار “ەگەمەندى” سۇيىكتى گازەتى سانايدى, ەگەر گازەتتىڭ 150 مىڭ تيراجى بار بولسا, ونىڭ تورتتەن ءۇش بولىگىن ارىپتەستەرىم جازدىرىپ الادى. باس باسىلىمنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىنا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ارنايى كەلۋى, قاتىسۋى, ءوزى سالدىرعان عيماراتتى ارالاپ كورۋى, قارا شاڭىراقتا گازەت باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, سۇحبات بەرۋى شىن مانىندە ءبىر عاسىردا ءبىر-اق رەت بولاتىن تاريحي وقيعا دەر ەدىم. ويتكەنى, گازەت – حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى. قالىڭ وقىرمان بارلىق جاڭالىقتاردى گازەت-جۋرنالداردان وقىپ, تەلەديداردان تاماشالاي الادى. ەلباسىنىڭ سۇحباتىن ءبىزدىڭ مەكتەپ-گيمنازيانىڭ ۇستازدارى دا مۇقيات تىڭدادى. قازىرگىدەي قارجى داعدارىسى كەزىندە تۇيىقتان الىپ شىعا بىلگەن ەلباسىنىڭ ەرلىگى كوپ مەملەكەت باسشىلارىنا ۇلگى بولسا كەرەك. ءوزىم 41 جىلدان بەرى ۇستازبىن. سوڭعى 29 جىل بويى 90 جىلدىق تاريحى بار جامبىل اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيادا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ساباق بەرەمىن, قۇدايعا شۇكىر, مەنەن ءبىلىم العان شاكىرتتەردىڭ ىشىندە مىڭداعان جاستار ەلىمىزدىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىندە جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جاتىر. ەكى شاكىرتىم عىلىم دوكتورى, 28-ءى عىلىم كانديداتتارى. ەڭبەكتەرىم ەلەنىپ جاتىر. سوناۋ 1990 جىلى قازاقستاندا ءبىرىنشى بولىپ, كەڭەس وداعىندا بەسىنشى بولىپ كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدىم. “قۇرمەت” وردەنى, ونداعان مەدالدار قىرىق جىلعى ەڭبەكتىڭ وتەۋى بولسا كەرەك. ءتورت بىردەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, اقش-تاعى تۋسون قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتىمىن. وسىدان جارتى جىل بۇرىن تارباعاتاي اۋدانىنىڭ بۇرىنعى اكىمى الديار اۋباكىروۆ ەلدەگى سىڭلىلەرىڭىزگە كومەك جاساڭىز دەگەن سوڭ, ەكى بىردەي مەكتەپتە ءوزىمنىڭ ايتۋلى مەكتەبىمنىڭ فيليالدارىن اشتىق. ول جەردە قازىر تالاي تالانتتار ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جاتىر. ۇزاق جىلعى عىلىمي جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە 32 كىتابىمدى جارىققا شىعاردىم. ەندى اعايىندارعا ايتاتىنىم, العان بوستاندىعىمىز بەن تاۋەلسىزدىگىمىزدى قۇرمەتتەي بىلەيىك. قازاق ەجەلدەن مەيماندوس حالىق, ءتىپتى سوناۋ اشارشىلىق جىلدارى ءبىر جاپىراق ناندى باسقا ۇلت وكىلدەرىمەن ءبولىپ جەگەمىز. ەلدە تىنىشتىق بولسا, قيىنشىلىقتاردىڭ ءبارى ۇمىتىلىپ قالادى. ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاق حالقىن العا قاراي جەتەلەي بەرەتىنىنە سەنەمىز. امەريكانىڭ, انگليانىڭ, ەۋروپانىڭ اسپانىندا قازاق حالقىنىڭ كوگىلدىر تۋىنىڭ جەلبىرەي بەرۋىن كورگىم كەلەدى. ەندەشە, بارىس جىلى بىزگە بەرەكە, بىرلىك, باقىت اكەلسىن. قازاق ەلىنىڭ تۋى اسپانداي بەرسىن! وسكەمەن.
ۇدەي ءتۇسىپ شابىسىڭ, ەلگە ريزىق دارىسىن! زەينوللا اكىمجانوۆ, اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. ەل ومىرىندە دە, سونداي-اق , الەمدە دە ماڭىزدى وقيعالارعا تولى 2009 جىل تاريح قوينىنا ءسىڭىپ, جاڭا 2010 جىل تورىمىزگە وزدى. جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس زاردابىن تارتقان كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ, سونىڭ ىشىندە تمد-نىڭ كەيبىر ەلدەرىنىڭ شارۋاسى شاتقاياقتاپ, تۇرمىسى تۇرالاپ قالعاندا قازاقستان بۇل تۇزاققا تۇسپەدى. بۇل ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەلجاندىلىعىنىڭ, بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن كورەگەندىگىنىڭ, اقىلمان ساياساتكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا قولىمىز جەتكەن يگىلىك. ءيا, ەلدى تىعىرىققا تىرەمەي, ەڭسەسىن تۇسىرمەي, جاھاندىق داعدارىستى جەڭۋدەگى جەتىستىكتەرىمىز مەنى ەرەكشە قۋانتادى. “جول كارتاسى” ءوزىنىڭ يگىلىگىن بەرىپ وتىرعانى ايدان انىق. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە, سونداي-اق ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە دە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرگە يە بولدىق. اۋرۋحانالار, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, ءوندىرىس ورىندارى قاتارعا قوسىلدى. وسىنىڭ ءبارى, ءسوز جوق, قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىقتاعى ابىرويىن اسقاقتاتا ءتۇستى. ال بيىل ەلىمىز ءۇشىن ءتىپتى ايشىقتى, بەدەرلى جىل بولماق. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە تۇڭعىش بولىپ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتپەك. وسى ورايدا مەن ەلىمىزدىڭ وسى زور اۋقىمدى قىزمەتتى ابىرويمەن اتقاراتىنىنا سەنىمدىمىن. جاسىراتىن نەسى بار, “جاۋ جوق دەمە – جار استىندا, ءبورى جوق دەمە – بورىك استىندا” دەمەكشى, بارىنەن دە ارامىزدا جۇرگەن, بورىك استىنان باستارىن قىلتيتىپ تۇراتىن بورىلەردىڭ قىلىعى قىنجىلتادى. وڭدىمىزدى ولقى, جاقسىمىزدى جاسىق كورسەتۋگە نيەتتەنىپ, ءۇي ىرگەسىنەن سۋ جىبەرەتىندەردىڭ پيعىلىنان ساقتاسىن دەيمىن. “ب ۇلىنگەننەن بۇلدىرگى الما” دەپ دانىشپان بابالارىمىز وڭ جول نۇسقاعان عوي. ەستى جۇرتىمىز وسىنداي ساياساتكەرلەردىڭ سويىلىن سوعىپ, سوڭىندا كەتپەسىن. ءبىز بەرەكەلى بىرلىكتى, تاتۋ-ءتاتتى تۇرمىستى,ءبىر-بىرىمىزگە جاناشىرلىقتى قالايتىن ۇلتتار ۇياسىمىز. ەندەشە, سۇتتەي ۇيىپ وتىرعان وسى ىنتىماعىمىزعا جىك تۇسپەسىن. ەلىمىزدىڭ وركەنى وسە بەرۋىن قالايمىن. قازاقستاندا ساياسي تۇراقتىلىق ىرگەسىن نىعايتا ءتۇسسىن. حالىق تىنىشتىقتى قالايدى. ال بىزدە وسىنى تولىققاندى باياندى ەتىپ وتىرعان ەكونوميكالىق تا, الەۋمەتتىك تە جەتىستىكتەرىمىز بارشىلىق. پەتروپاۆل. سەن قۇرمەتتە ونى سەن قۇرمەتتە ونى! ءتۇسىندىڭ بە, قاراعىم؟ ول اقشاعا ساتقان جوق تىزەدەن كەسىپ اياعىن. ەرىككەننەن ۇستاپ تا جۇرگەن جوق قولتىقتاعى ۇزىن تاياعىن. كەشە ەلگە قاتەر تونگەندە ول جاۋعا قارسى شاپتى, ءبىزدى جالماماق بولعان اجالدى ءور كەۋدەسىمەن قاقتى. ول ارىستانشا الىستى, ءولىم سوققىسىن ءوز ۇستىنە الدى. دەنەسىن وق پارشەلەسە دە ەل نامىسىن قورعاپ قالدى. سەن قۇرمەتتە ونى! ءتۇسىندىڭ بە, قاراعىم؟ سەنىڭ كەلەشەگىڭ ءۇشىن بەردى ول ازاتتىق جولىندا اياعىن!
ءابۋ سارسەنباەۆ. سوعىستان قايتقان سولداتتار جاۋتاڭداي قاراپ دالا تۇر, كوز جاسىن ءسۇرتىپ جاڭا ءبىر. حابارسىز ۇلىن سۇراۋعا جولىڭدى توسىپ انا ءجۇر. قانشا ءۇيدىڭ ۇرلاپ ادامىن, قانشا ۇيدە ءسونىپ قالدى وتتار, كوردىڭ بە ۇلىن انانىڭ, سوعىستان قايتقان سولداتتار. كەشىكپەي جارىم كەلەر دەپ تورىنەن سايلاپ ورىندى. باتىسقا قاراپ ەلەڭدەپ ارۋ ءجۇر توسىپ جولىڭدى. كوتەردى ءبارىن اۋىردىڭ ازامات بولىپ اردى اقتار. كوردىڭ بە جارىن ارۋدىڭ, سوعىستان قايتقان سولداتتار. كەتەردە سولدات جارىنىڭ ىشىندە قالعان انا جىل. كوكەمدى ايتپاي تانىرمىن دەپ ءبىر ءسابي بالا ءجۇر. قايرىلماي قالاي كەتەسىڭ حابارسىز قالاي ول توقتار. كوردىڭ بە ونىڭ كوكەسىن, سوعىستان قايتقان سولداتتار. قارالى قاعاز جىبەرىپ, قانشاما قايعى سالدى وقتار. بارادى ءۇنسىز تۇنەرىپ سوعىستان قايتقان سولداتتار.
سىرباي ماۋلەنوۆ. ءورت كەشكەن ارۋ تابىل قۇلياس, جازۋشى. وتكەن عاسىرداعى ەل باسىنا كوپ اۋىرتپالىق اكەلگەن, ميلليونداعان ادامنىڭ ءومىرىن قيعان سۇراپىل سوعىستاعى جەڭىسكە بيىل 65 جىل تولادى. سول ۇلى وتان سوعىسى دەپ اتالاتىن قيىن كەزەڭ بۇكىل ادامزاتتىڭ جان-دۇنيەسىن عانا ويرانداپ قويعان جوق, بەل شەشىپ قارسى كۇرەسۋگە باستادى. بەرەكە-بىرلىككە, اتالى سوزگە, اقىل-پاراساتقا ۇيىعان جەردە جەڭىس بولماي قويمايتىنىن وسى بەس جىل ىشىندەگى جان الىپ, جان بەرۋ دايەكتەدى. ءبىز وسى سوعىسقا قارعادايىندا قاناتتانىپ قاتىسقان, جەڭىسپەن ورالىپ, قازىر ءبىر اۋلەتتىڭ اناسى اتانعان زۇلفات سارسەنعاليقىزى جالمۇحاممەدوۆا تۋرالى وي قوزعاساق دەپ وتىرمىز. ءسال شەگىنىس جاساساق, زۇلفاتتىڭ ءومىر جولى وڭاي بولماپتى. اتا-قونىستارى استراحان قالاسى ەدى. اكەسى سارسەنعالي مەدەت ۇلى مەن اناسى راحيما بەيبىت كۇندە ادەمى تىرلىك كەشىپ وتىرعان. سۇتتەي ۇيىعان تاتۋ وتباسى بولاتىن. اناسى زۇلفاتقا “بايلىق تا, باقىت تا بىرەۋدىڭ شاڭىراعىنا بىتەدى, قازان-وشاعىنا, ەسىگىنە, بەسىگىنە بىتەدى, سونى ساقتايتىن اقىل بولادى” دەپ ۇلگى بەرەتىن. داۋلەتتەرى دە وسال بولماپتى. ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىسى, اقتىلى قويى ورىستە جاتىپتى. ايتسە دە كەڭەس وكىمەتى كەلگەننەن كەيىن باي دەپ اكەسىن تۇتقىندايدى. الدارىنداعى داۋلەتىن تاركىلەيدى. سول ءبىر ساتتە اناسى كەشە اينالامىزدا قاپتاپ جۇرگەن تۋىستار قايدا دەپ كوز جاسىن توگىپ وتىرعاندا زۇلفات ون جاستا ەدى. زۇلفات اقبۇلاقتاعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەنى بىتىرگەننەن كەيىن جۇمىسقا ورنالاسا المايدى. سول جىلى سۇراپىل سوعىس باستالىپ كەتكەن ەدى. جاس قىز قالاي دا ەلگە جاۋ, ۇلتقا قاس ەمەس ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن مايدان شەبىنە بارسام دەپ ءوتىنىش بىلدىرەدى. بۇل تىلەگى دە العاشقى كەزدە قابىلدانا قويمايدى. اقىرى ەر ازاماتتارمەن بىرگە باتىسقا بەت تۇزەيدى. العاشىندا ۋليانوۆسكىدەگى اۆياتسيا ۋچيليششەسىنىڭ بايلانىس بولىمىنە وقۋعا ءتۇسىپ, ونى بىتىرگەندە كىشى سەرجانت اتاعىن الادى. ماسكەۋ تۇبىندەگى بەسىنشى اۋە اسكەرىنە قابىلدانادى. رەسەيدىڭ ومبى, تومسك, پەنزادان كەلگەن ءوزى سەكىلدى قىزدار زۇلفاتتىڭ العىرلىعىنا, ءجىتى قيمىلىنا ءتانتى بولادى. وعان كۇندىز-ءتۇنى بىردەي ۇشقىشتاردان حابار الىپ تۇرۋ جۇكتەلەدى. كۋرسك, حاركوۆ, پولتاۆا, تاعى باسقا قالالاردى ازات ەتۋگە قاتىسادى. قاھارمان قىزدىڭ ءاربىر ەرلىگى ەسكەرۋسىز قالمايدى, ماراپاتقا يە بولىپ جۇرەدى. فاشيستەردىڭ جاتقان جەرىن, كەلە جاتقان باعىتىن انىقتاۋ وڭاي بولمايتىن ەدى. بىراق باسىمىزدى ولىمگە تىكسەك تە ورىنداۋعا بەل بايلايتىنبىز, دەيدى زۇلفات سول ءبىر قيان-كەسكى كەزەڭدى ەسكە الىپ. ول تاعى بىردە ءوزى مايدانعا بارۋعا تالاپ قىلىپ جۇرگەن تۇستا ءبارىن اناسىمەن اقىلداسپاي ىستەگەنىن, ماقساتى ورىندالعان تۇستا اناسى, ء“الى جاسسىڭ عوي, ق ۇلىنىم, سوعىس دەگەن ايەل ادامنىڭ ءىسى ەمەس, ءولىم مەن ءومىر ارپالىسقاندا جۇرەگىڭ شىداس بەرمەسە قايتەسىڭ؟” – دەگەنى بار ەدى. ال سوعىستىڭ قارساڭىندا عانا وزىنە كەسىلگەن ۇكىمدى ورىنداپ, بۇكىل دەنساۋلىعىنان ايىرىلىپ كەلگەن اكەسى, “سەن مەنىڭ “كىنامدى” اقتاعىڭ كەلە مە, بالام؟ مەن اقپىن, ەشكىمگە جاساعان كىنام دە, كۇنام دا جوق, ناقاقتان-ناقاق كەتتىم. تۇرمەنىڭ تۇبىندە بۇكىل دەنساۋلىعىمدى قۇرتتىم. وسىنىڭ ءوزى-اق جەتىپ جاتىر ەمەس پا؟ ءتىلىمدى الساڭ, تىلدا دا ەڭبەك از ەمەس قوي!” – دەپتى. الايدا قايسار قىز العان بەتىنەن قايتپاعان. مايدان شەبىنە اتتانىپ كەتكەن. زۇلفات اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن بولىمشە تالاي رەت جاۋ قورشاۋىندا قالعان كەزدەرى دە بولىپتى. بىراق اققا قۇداي قاشان دا جاق بولاتىنى بار عوي. جاۋىنگەرلىك جولى تۋشينودان باستالىپ, كۋرسك, ورەل, حاركوۆ, ياسسا, كيشينەۆ باعىتىمەن ءجۇرىپ, بولگاريا, چەحوسلاۆاكيا, ۆەنگريا, يۋگوسلاۆيا, رۋمىنيا جەرلەرىن ازات ەتۋگە ۇشتاسقان. بايلانىس ماماندىعىن ۇزدىك مەڭگەرگەن زۇلفات سارسەنعاليقىزى مايدانداعى ەرلىگى ءۇشىن ءىى دارەجەلى “وتان سوعىسى” وردەنىن, ونداعان مەدالدى ومىراۋىنا تاعادى. جەڭىس كۇنىن برنو قالاسىندا قارسى الادى. اسكەري ۇشقىشتاردىڭ سول ساتتەگى قۋانىشىن ول كوز الدىنا ەلەستەتكەندە ءجۇزى جايناپ كەتەتىنى بار. كەيدە مايداننان ورالماي قالعان زامانداستارىن ەسكە ءتۇسىرىپ, مۇڭايىپ تا قالادى. ءومىر شىركىننىڭ كوپ وتكەلىن كوردىك قوي, بەيبىت كۇنگە نە جەتسىن؟ اللا جار بولىپ, امان ورالدىم, ۇرپاق ءوسىردىم. ال وت جاعىپ, وتاۋ تىكپەي كەتكەن بوزداقتاردى ايتساڭشى؟ ارتتارىندا اتى-جونىنەن باسقا نە بەلگى قالدى؟ ءتىپتى كەيبىرەۋلەرىنىڭ اتى-جوندەرى دە بەلگىسىز بولىپ قالا بەردى. سوندىقتان دا مەن بەلگىسىز جاۋىنگەر قابىرىنە بارعاندا ەڭ الدىمەن ەسىمە سولاردى تۇسىرەمىن. ارۋاقتارى ريزا بولسىن دەپ, قۇران باعىشتايتىنىم بار, دەيدى زۇلفات. ول 1945 جىلدىڭ قىركۇيەگىنە دەيىن پلوۆديۆ قالاسىندا اسكەري قىزمەتتە بولادى. سوعىستان كەيىن ورىنبور وبلىسىنداعى ءوزىنىڭ اقبۇلاعىنا كەلەدى. ەلگە ورالعان ونىڭ قۋانىشىندا شەك جوق ەدى. ءوزى سەكىلدى مايدانگەر زابيتپەن وت جاعىپ, وتاۋ قۇرادى, ۇرپاق وسىرەدى. سلاۆا, ءانۋار, سىرىم, امانتاي ەسىمدى ءتورت ۇلدى ومىرگە اكەلىپ, قاتارعا قوسادى. ولاردان نەمەرە-شوبەرە ءسۇيىپ, انالىق, اجەلىك پارىزىن وتەيدى. بۇگىندە زۇلفات سارسەنعاليقىزى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىن ەل بولىپ اتاپ ءوتۋ جونىندەگى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىنا ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ, ريزالىعىن ءبىلدىرىپ وتىر. وتكەندى ۇمىتپاۋ, الدىڭعى تولقىندى قادىرلەۋ بۇل كەيىنگىگە ساباق بولادى. ولاردىڭ ءوزىم جەتتىم, ءوزىم بولدىم, ءوزىم تولدىم دەگەنىنە جول بەرمەيدى. زامان جاڭارعان سايىن ۇرپاق تا الماسادى. ال ۇرپاقتى ۇرپاق قادىرلەۋ, قاستەرلەۋ ەڭ جاقسى قاسيەت. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقتىڭ ۇلگىسى دە, ونەگەسى دە بولەك. سودان دا شىعار, قازاق جۇرتىنىڭ شەجىرە جازىپ, بۇكىل اتا-بابالارىن تۇگەندەپ وتىراتىنى. ەندى, مىنە, وسىدان 65 جىل بۇرىنعى سوعىس شەجىرەسىن قايتا “تىرىلتۋگە” دەگەن نيەتتى مەن قۇپتايمىن. انالىق العىسىمدى, باتامدى بەرەمىن! – دەيدى زۇلفات سارسەنعاليقىزى.
