بۇرىنعى قىرىق جىلعى ەسكىلەرىنە قاراعاندا, اۋدان ورتالىعىندا ءومىرى بولماعان جاڭا اۋرۋحانانىڭ سالىنۋى, ارينە, بۇرىنعى سەمەي پوليگونى زارداپتارىن كورىپ كەلە جاتقان ەل ءىشى ءۇشىن تولىقتاي ەمدەلۋلەرىنە جاسالعان ۇلكەن مۇمكىندىك. “تەك 2010 جىلى دەنساۋلىعىمىز مىقتى بولسىن, اۋىرىپ-سىرقاي قالساق, ەندى بۇرىنعىداي وبلىس ورتالىعىنا جۇگىرمەيتىن بولدىق, ەمدەلىپ, تەكسەرىلۋ ءۇشىن بارلىق مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ءوزىمىزدىڭ اۋداندىق اۋرحۋانادا بار”, – دەيدى اۋىل تۇرعىندارى. ال وبلىس ورتالىعىنان شالعايدا ورنالاسقان جەلەزينكا اۋدانىنىڭ ورتالىعى جەلەزينكا اۋىلى كورشىلەس رەسەي ەلىنىڭ شارلاق اۋدانىمەن شەكارالاس ورنالاسقان. – ءبىز ەندى كورشىلەرمىزگە وسىنداي اۋرۋحانامىز بار دەپ كورسەتىپ, ءبىزدىڭ اۋىلدا قانداي قۇرىلىس بوي كوتەرگەنىن ايتىپ, ماقتاناتىن بولدىق, – دەيدى اۋدان تۇرعىندارى.
ءسويتىپ, بىلتىرعى جىلدارى كوڭىل قۇلازىتقان اۋداندار جانە وبلىس ورتالىعىنداعى توقتاپ قالعان قۇرىلىستارعا جىل سوڭىندا جان ءبىتتى. وتكەن جىلى “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا” باعدارلاماسى بويىنشا شالعايداعى اۋدان ورتالىعى اقتوعايدا, ماي اۋدانىنىڭ ورتالىعى كوكتوبەدە جارقىراعان جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ اۋىل تۇرعىندارىنا اسا قاجەتتى قۇرىلىسى توقتاپ قالعان مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردىڭ جاۋاپسىز مەردىگەرلەرىنىڭ كىناسىنەن كەشىگۋىنە نازار اۋدارىپ, بۇل ورىنداردىڭ ىسكە قوسىلۋىن تىكەلەي ءوز باقىلاۋىنا الدى. سول قاتاڭ شارا, ءتيىستى باقىلاۋدىڭ ارقاسىندا ۇلكەن ىستەر جۇزەگە اسىپ, اۋىل بالالارى قازىر جاڭا مەكتەپتەردە ءبىلىم الۋدا.
ەلباسى ءجيى ايتىپ جۇرەتىندەي, مۇنداي جارقىراعان جاڭا مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار بۇرىن قاشان سالىنىپ ەدى. ەلۋ جىلدا ەل جاڭا دەگەن وسى. وبلىس ورتالىعىنداعى تاعى دا سول مەردىگەرلەر كىناسىنەن توقتاپ قالعان ءۇش ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جاڭا جىلدىڭ الدىندا جاندانىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا قالا تۇرعىندارى 1410 جاڭا پاتەرلەرگە قونىستاندى. جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى ءوندىرىس جاعدايىنا, جۇمىسشىلاردىڭ سانىنا, ولاردىڭ ەڭبەكاقىلارىنىڭ ۋاقىتىندا تولەنىپ, قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا ارنايى ەسەپ-مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرادى. ءىرى كاسىپورىندارمەن ءونىم ءوندىرۋ كولەمىن, جالاقىنى ازايتپاۋ, جۇمىسشىلاردى قىسقارتپاۋ جونىندە مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان.
وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ جۇمىسى حالىقتىڭ ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمىن جوعالتپاي, قيىندىقتاردى بىرلەسىپ جەڭۋگە باعىتتالدى. وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارىنىڭ وتكەن جىلعى ءوسۋ قارقىنىنىڭ جالعاسى بيىلعى باستالعان جىلى دا ناتيجەلى كورسەتكىشتەرگە جەتەدى دەگەن سەنىم بار. داعدارىسقا قارسى بارلىق شارالار جاسالدى. ەندى ودان كەلىپ-كەتەر قورقىنىش جوق. وبلىستاعى ءىرى كاسىپورىندار باسشىلارىمەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىلارىن قىسقارتپاۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن تومەندەتپەۋ تۋرالى مەمورانۋمعا قول قويىلدى. وبلىستىڭ ونەركاسىپ ورىندارى وتكەن جىلى 700,0 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. جالپى وبلىس بويىنشا قۇرامىنا اليۋميني, ەلەكتروليز زاۋىتتارى, اقسۋ فەرروقورىتپا, پاۆلودار ماشينە جاساۋ زاۋىتى, اقسۋ گرەس-ءى, “ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى” اق ەنەتىن “ENRC Menegment KZ” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندە 23510 ادام ەڭبەك ەتەدى.
بۇل كۇندەرى كاسىپورىندار, ەكىباستۇزداعى ستانسالارى, كومىر كەنىشتەرى قالىپتى ەڭبەك ىرعاقتارىمەن جۇمىس ىستەۋدە. ال “قازاقستان ءاليۋمينيى” اق-تا بىلتىرعى جىلى كوكتەمدە 130 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, سونىمەن قاتار 400 ورىندىق زاۋىت جۇمىسشىلارىنىڭ بالالارىنا ارنالعان بالاباقشا قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. وبلىس ورتالىعىنداعى مۇناي-گاز سالاسىنا ارنالعان قۇبىر جاسايتىن “KSP Stell” جانە “كاستينگ“ جشس فيليالدارى دا تۇراقتى جۇمىس جاساۋدا. بىلتىر قۇبىر جاساۋشىلار “قازاقستان تەمىر جولى“ ۇلتتىق كومپانياسى” اكتسيونەرلىك قوعامىمەن تەمىرجول رەلستەرىن جاساۋعا بايلانىستى ەكى جاقتى كەلىسىم-شارت جاساستى. وسىنداي اۋقىمدى وندىرىستىك جوبا ىسكە اسسا, الداعى جىلدارى قۇبىر زاۋىتى جىلىنا كەم دەگەندە 100 مىڭ تونناعا جەتەتىن ماگيسترالدىك جەلىلەرگە ارنالعان رەلستەر شىعارا باستايدى. ويتكەنى, ەلىمىزگە جىل سايىن تەمىر جول بويىن جاڭارتىپ وتىرۋعا ءجۇز مىڭ تونناداي رەلستەر قاجەت كورىنەدى. بۇل – ءوندىرىس ورنى 4 مىڭ جۇمىسشى قولىن كۇتەدى دەگەن ءسوز. وتكەن جىلى ۇلتتىق كومپانيالار تاراپىنان 15 مىڭ توننا جىكسىز قۇبىر الۋعا تاپسىرىس ءتۇسىپتى. ءوندىرىستى ەكىباستۇزداعى “تامان” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى بۇرىنعى ۆاگون جاساۋ زاۋىتى نەگىزىندە جۇك ۆاگوندارىن جاساپ شىعاراتىن جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا. ياعني, جىلىنا 2,5 مىڭداي ۆاگون جاساپ شىعارا الادى. بيىلعى جىلى ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ ىسكە قوسىلاتىن ۋاقىتى دا جاقىن قالدى. گرەس-2 ستانساسىنىڭ ءۇشىنشى ەنەرگوبلوگى قۇرىلىسىن باستاۋعا ارنالعان مەملەكەتارالىق ەكى جاقتى كەلىسىمدەر بارىسىنا دا قول قويىلدى. ستانسانىڭ 3-ءشى ەنەرگوبلوگىن سالۋ جۇمىستارىنا 2,5 مىڭداي قۇرىلىسشى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, وتكەن جىلى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرەتىن جيىرماعا جۋىق جاڭا ورىندار اشىلىپتى. بيىل دا جىل بويى وبلىس جانە اۋدان ورتالىقتارىندا جارمەڭكەلەر وتكىزىلەدى. بارلىق اۋداندار وبلىس ورتالىعىندا ءوز دۇكەندەرىن اشىپ بەردى. ولار ارزان باعالى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ساتۋدى قولعا الدى. سونىمەن قاتار وبلىستاعى شارباقتى قۇس فابريكاسىن قايتا قۇرۋ, جابدىقتاۋ جۇمىستارى اياقتالدى.
بۇل كۇندەرى فابريكادا قۇس سانى 234,6 مىڭعا دەيىن كوبەيدى. وسى اۋداننىڭ ورلوۆكا جانە پاۆلودار اۋىلىندا بىرىندە قۋاتتىلىعى 7, ەكىنشىسىندە 20 تونناعا دەيىن جەتەتىن قۇراما جەم زاۋىتتارى جۇمىس ىستەۋدە. اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەپ دايىنداۋدى 319 دايىنداۋ پۋنكتتەرى جۇزەگە اسىرۋدا, بىلتىر اۋىلدارعا 50 ءسۇت سالقىنداتقىش ساتىپ اپەرىلدى. بۇل كۇندەرى وبلىس اۋماعىندا جاڭادان ەكى جىلىجاي كەشەنى, برويلەرلى قۇس فابريكاسى, 2330 مال ۇستايتىن ءسۇت فەرماسى, حالىقارالىق تالاپتارعا ساي جابدىقتالاتىن كوكونىس قويماسى سالىنۋدا. ال جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن اۋىلدىق جەرلەردە 6 سپورتتىق كەشەن, بالاباقشالار, مەكتەپ جانىنان 67 شاعىن ورتالىقتار اشىلدى. جالپى وبلىستا قازىر قۇنى 212,4 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن ءتورت سەرپىندى جوبا جۇزەگە اسۋدا. جاڭا باستالعان جىلى اشىلعان جاڭا ءوندىرىس ورىندارى, اتاپ ايتقاندا, ەفير-پروپيلەن ءوندىرىسى, مۇناي-حيميا زاۋىتىنداعى ءونىم ساپاسىن جاقسارتۋ باعىتىندا سۋتەگى ءوندىرىسىن جابدىقتاۋ, كەراميكالىق كىرپىش شىعاراتىن ەكى زاۋىت جانە ەكىباستۇز جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىندا 12 مەگاۆاتتىق ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن تۋربينا جاسايتىن ورىندار جۇمىسى ءارى قاراي جالعاسادى. جاڭا جىلدا دا وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ ايرىقشا جىگەرمەن قولعا العان جاقسى ىستەر, ەلىمىز ءۇشىن جاقسىلىق اكەلەتىن ساتتەر, ۇلكەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ قۋانىشى كۇتىپ تۇر دەپ ويلايمىز.
فاريدا بىقاي, پاۆلودار.
الماتى بۇلدىرشىندەرى: الداعى ءۇش جىلدا بالاباقشالارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلمەك
ەلباسىنىڭ تىكەلەي جەلى كەزىندە ايتقان ۇلاعاتتى اڭگىمەلەرىنەن بالالارعا جاسالعان قامقورلىق – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا جاسالعان قامقورلىق ەكەندىگى ايقىن تانىلعان بولاتىن. ناق وسى ورايدا, ەلدىڭ باسقا دا ايماقتارىنداعى سياقتى, الماتى قالاسىندا دا شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىلدەر بارى انىق. بۇگىنگى تاڭدا مۇندا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم مەكەمەلەرىمەن قامتىلۋ كورسەتكىشى 62 پايىزعا تەڭ. ال بۇل رەتتە كەزەككە تۇرعاندار سانى جيىرما ەكى مىڭ ادامنان اسادى. وسى تولعاقتى ماسەلەلەردى قالا اكىمى احمەتجان ەسىموۆ پەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جانسەيىت تۇيمەباەۆ الماتىداعى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار جۇيەسىنىڭ دامۋ بارىسىمەن تانىسىپ كورۋ اياسىندا كەڭىنەن اقىلداسىپ ويلاستى. وتكەن جىلداردا كوپتەگەن بالاباقشالار جەكەشەلەنىپ كەتتى نەمەسە جەكە ادامدار مەن ۇيىمدارعا ۇزاق مەرزىمگە جالعا بەرىلگەن-ءدى. 2008 جىلى سولاردى ءتۇپ يەسىنە قايتارۋ جونىندەگى جۇمىستار باستالعان. سونىڭ ناتيجەسىندە 700 ورىندىق بۇرىنعى ءتورت بالاباقشا عيماراتتارىندا قازىر بالالىق بال داۋرەننىڭ شات لەبى ەسۋدە.
بالاباقشالاردى قايتارۋ ورايىنداعى جۇمىس بيىل دا جالعاسۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا بۇرىن جەكەمەنشىككە بايىپسىزدىقپەن بەرىلىپ قويعان عيماراتتاردى قايتا ساتىپ الۋ ءۇشىن قارجى ىزدەستىرۋدە. عيمارات جالعا بەرىلگەن جاعدايدا جالعا الۋ شارتىنىڭ كۇشى جويىلاتىن ۋاقىتتى كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. نە بولماسا شارتتاردى بۇزۋدىڭ زاڭدى جولدارىنا جۇگىنۋ كەرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, بيىلعى جىلى 1300 ورىندىق بۇرىنعى بەس بالاباقشا عيماراتى تولىعىنان جانە 150 ورىندىق ەكى عيمارات ءىشىنارا قايتارىلادى دەپ كوزدەلۋدە. سونىمەن قاتار, قازىرگى كەزدە الماتىدا 1200 ورىندىق التى جاڭا بالاباقشا سالىنۋدا. جانە بيىل 1200 ورىندىق تاعى بەس بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. بۇگىندە 240 ورىندىق 4 مەكتەپكە دەيىنگى جاڭا جەكە مەنشىك مەكەمەلەر قاتارعا قوسىلۋعا ساقاداي ساي تۇر دەسە, بيىل جەكە كاسىپكەرلەر بۇعان قوسىمشا 600 ورىندىق ون بالاباقشا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى ارادا جاڭا جىل قارساڭىندا 50 ورىندىق “ايگولەك” اتتى بالا باقشانىڭ جانە “ادەمى” ءبۇلدىرشىن قىزدارعا ارنالعان دايىندىق مەكتەبىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز. سونداي-اق مەگاپوليستىڭ قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىن ورنالاستىرۋدىڭ باسقا دا مۇمكىندىكتەرى مولىنان قاراستىرىلۋدا. وسىنداي كەشەندەر قاتارىنان 1000 بالانى ورنالاستىرۋعا بولاتىن 14 عيمارات انىقتالدى. مۇنداي بالاباقشالار نەگىزىنەن جاڭا قۇرىلىستاردىڭ ءبىرىنشى قاباتتارىندا ورنىعىپ, تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن ۇيلەسىپ, بىتە قايناسىپ كەتپەك. بۇل جاعدايدا جەكە مەنشىك بالاباقشالارىنىڭ جۇمىسىن رەتتەستىرەتىن ورتكە قارسى جانە سانيتارلىق نورمالار ماسەلەلەرىن ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشۋدى دە ۇمىتپاعان ابزال. وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ەلباسى باستاماسىمەن قۇرىلعان الاتاۋ اۋدانىندا جاڭا №161 بالاباقشاسى اشىلعانى ءبارىمىزدىڭ ەسىمىزدە. بۇل قۋانىشتىڭ ءبىر عانا وكىنىشى, ول سوڭعى جيىرما جىلدا وڭتۇستىك استانادا اشىلعان مەكتەپكە دەيىنگى جالعىز مەكەمە.
وسىناۋ بالاباقشا “شاڭىراق” شاعىن اۋدانىندا ورنالاسىپ, 120 بۇلدىرشىنگە ەسەپتەلىپ سالىنعان. عيماراتتىڭ جالپى الاڭى 1800 شارشى مەتر. مۇندا وقۋ تاربيە جۇمىسى مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. بالاباقشا بەس توپقا بولىنگەن, وندا اسحانا, مۋزىكا زالى, مەديتسينا كابينەتى بار. قازىرگى كەزدە جالپى جيىنى 700 ورىندىق بالاباقشالار قۇرىلىسىنىڭ التى جوباسى بارشا قۇجاتتاماسىمەن قوسا تولىعىنان ءازىر تۇر. قارجى كوزى تابىلا سالىسىمەن ولاردىڭ قۇرىلىسى دا دەرەۋ باستالىپ كەتپەك. وسىلايشا, تىكەلەي جەلىدەگى تاپسىرماعا جاۋاپ رەتىندە قۇرىلىس قارقىنى جەدەلدەتىلە ءتۇسىپ, الماتىداعى بالاباقشا زارۋشىلىگىنىڭ تۇيتكىلدەرى تاياۋداعى ءۇش جىل ىشىندە تۇپكىلىكتى شەشىلەدى دەپ پايىمدالۋدا.
قورعانبەك امانجول.
جىلدىڭ جىلى ءسوزى تورتەۋ تۇگەل بولسا...
عالىم جايلىباي, حالىقارالىق “الاش” سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. وتكەن جىلدىڭ وزەكتى ساتتەرى از بولعان جوق. داعدارىستىڭ جەگى جەلى تالاي قيىنشىلىقتار تۋعىزدى. ونىڭ سىرتىندا ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى, ازاماتتىق بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ قازاقستان دامۋىنىڭ, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جاڭعىرۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى بولىپ تابىلاتىنى ايقىندالا ءتۇستى. قازاق “تورتەۋ تۇگەل بولسا توبەدەگى كەلەدى” دەگەن قاعيدانى جان-جۇرەگىمەن ۇعىنعان حالىق. زامانالاردىڭ كوش-كەرۋەنى بۇگىنگى كۇنگە جەتەگىن سىندىرماي, شىلبىرىن ۇزبەي اكەلگەن ءبىزدىڭ ەل مىناۋ الامان ۋاقىتتىڭ ۇلى كوشىندە ءوز ورنىن تابۋعا بەل بۋعان. “مەن قازاقپىن, باقىتتى, بايتاق ەلمىن, قايتا تۋدىم ومىرگە قايتا كەلدىم – دەپ جۇبان اقىن جىرلاعانداي, قازاقتىڭ باقىتتى شاعى جۇلدىز بوپ جانىپ, كوگىمىزدە كۇن بولىپ جارقىرادى. ارينە, باقىتتىڭ ۇلكەنى — تاۋەلسىزدىك.
ادامزات بالاسى ءۇشىن ودان قاسيەتتى, ودان قاستەرلى ۇعىم جوق. قوبىزدىڭ پەرنەسىندە, دومبىرانىڭ شاناعىندا كۇڭىرەنىپ سان عاسىر كوڭىلىمىزگە نۇر, جانىمىزعا جىر سىيلاعان وسى ءبىر كيەلى ۇعىم بۇگىن ءبىزدىڭ جانىمىزعا جاقسىلىق سىيلايدى. ءوز باسىم قىزمەت بابىمەن ەل ىشىندە كوبىرەك جۇرەمىن. سوندا ۇققان اقيقاتىم, سارىارقانىڭ قازاعى دا ارمان ماقساتى بەس ساۋساقتاي جۇمىلعان ءبىر قازاق. قازاق اتاۋلىنىڭ جانى جاقسىلىققا جايىلعان. الداعى جىلدان نە كۇتەسىڭ دەگەندە جۇمىسسىز جاستاردىڭ, ءتانىن ساتقان قىزداردىڭ جاي-كۇيى مازالايدى. بۇل از بولسا دا قوعامدا بار كورىنىستەر. سول جاستار اسپاننان تۇسكەن جوق. ءبىرىمىزدىڭ قارىنداسىمىز, ءبىرىمىزدىڭ قىزىمىز دەگەندەي...
...مۇقىم قايعى, تاياز باقىت, كۇز قالا, سىقىرلايدى اياز ۋاقىت سىزدانا, جىن-عاسىردىڭ جۇگىن جەڭىلدەتەم دەپ قاپ ارقالاپ بارا جاتىر قىز بالا – دەپ جازىپپىن ەرتەرەكتەگى ءبىر ولەڭىمدە. قىزى قىلىقتى, ۇلى ۇلىقتى ەلدىڭ بالاسى بولعانعا نە جەتسىن! وتكەن قىستا ماسكەۋگە ىسساپارمەن ەكى مارتە جولىم ءتۇستى. سوندا كورگەنىم, كورشىلەس قىرعىز, تاجىك, وزبەكتىڭ جاستارى كوشەدەگى قارا جۇمىستاردىڭ ءبارىن اتقارادى ەكەن. كوشە سىپىرىپ, قار كۇرەپ جۇرگەن قازاق بالاسى جوق. كەزىككەندەرى عىلىم-ءبىلىم قۋىپ جۇرگەندەر. بۇگىنگى الەم اقىل-وي الامانىن عانا مويىندايدى. جاھاندانۋدىڭ الاپات تاسقىنىنىڭ استىندا قالىپ قويماۋ ءۇشىن ءبىلىمىڭ مەن بىلىگىڭ ساي بولۋى كەرەك. قازاقتا “ەسكى اي ەسىركەسىن, جاڭا اي جارىلقاسىن” دەگەن كونە تىلەك بار. جارىقتىق اۋىلدىڭ قارتتارى اي جاڭارعان سايىن ايتىپ وتىرۋشى ەدى. ءيا, ءۇمىتىن ۇكىلەپ, ارمانىن اسقاقتاتقان ەلدىڭ ەرتەڭىنەن كۇتەرى كوپ. تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە كەلگەن ساۋلەلى جاڭالىقتار كوزىمىزدى قارىقتىرماي, الاش بالاسىن اپپاق نۇرلاردىڭ ىشىنەن كورۋگە جازسىن.
ءار بالانىڭ ءوز نەسىبەسى بار:
تاربيە سماعۇلوۆا, كوپ بالالى انا. ەگەمەن ەلىمىزدە انا مەن بالاعا دەگەن قامقورلىق جىل سايىن جاقسارىپ كەلەدى. سونىڭ جارقىن ءبىر كورىنىسى – بارىس جىلىنان باستاپ التى بالا تاۋىپ, امان-ەسەن وسىرگەن انا “كۇمىس القا”, جەتى بالاسى بار انا “التىن القا” يەگەرى اتانادى. بۇل قانشا قۇرمەتتەسەڭ دە ارتىق ەتپەيتىن انالار ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان ۇلكەن قامقورلىق. بۇل دەموگرافيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋى مەن ۇلتىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە العىشارت قالايدى. مەن بەس ۇل-قىز ءوسىرىپ وتىرعان كوپ بالالى انامىن. ۇلىمدى 1984 جىلى, قىزدارىمدى توقسانىنشى جىلدارداعى قيىن كەزەڭدەردە دۇنيەگە اكەلدىم. دەگەنمەن, ء“ار بالانىڭ ءوز نەسىبەسى بار” دەگەندەي, سوعان قاراماستان, ولاردىڭ ءبارىنىڭ بالاباقشاعا, مەكتەپكە بارىپ, قاتارلارىنان كەم بولماۋىنا تىرىستىق. وعان قوسا وتاعاسىم زاڭ قىزمەتكەرى, ول كەزدە الماتىداعى جوعارى وقۋ ورنىندا سىرتتاي وقىپ ءجۇردى. بۇگىندە ۇلىم ارمان جالمۇحانوۆ اكە جولىن قۋىپ, تەرگەۋشى بولىپ ءجۇر. قىزدارىم ءاليا, ايناگۇل, اينۇر – ستۋدەنت, كەنجەمىز ايگۇل مەكتەپ وقۋشىسى. ءوزىم 1982 جىلى قازمۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن اياقتاعاننان كەيىن باتىس قازاقستان وبلىستىق “ورال ءوڭىرى” گازەتىنە جولدامامەن كەلگەن ەدىم. ەڭبەك ەتە جۇرە ءجۇرىپ, تۇرمىس قۇردىم. سوندا دا جۋرناليستىك ماماندىعىمنان قول ۇزبەدىم. قىزمەت بارىسىندا اقجايىق ءوڭىرىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, تاعدىرى قىزىق قانشاما اداممەن كەزدەستىم, قالامىمنىڭ كۇشىمەن كەيبىر جانعا قامقور بولعان كەز دە بولدى. وزىمە جاقىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەر, گەندەرلىك ساياسات, انا مەن بالا قۇقىعىن قورعاۋ جانە باسقا دا تاقىرىپتاردا جازعان ەڭبەكتەرىم ەلەنىپ, تالاي رەت رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى اتاندىم. شىعارماشىلىق جولدا ءۇش كىتاپ قۇراستىرىپ, ءۇش-ءتورت جيناققا اڭگىمە-نوۆەللالارىم ەندى. 2002 جىلى ءوزىمنىڭ قىرىق بەس جاسقا, قازمۋ-دى بىتىرگەن كۋرستاستارىممەن كەزدەسۋدىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ 1 مىڭ مەتر بيىكتىكتەن پاراشيۋتپەن سەكىرىپ, “كوكتەن تۇسكەن ارىپتەس” اتاندىم. مۇنىڭ ءبارىن جازىپ وتىرعانىم, كوپ بالا – اتا-انا ءۇشىن ماقتانىش, قۋانىش. مەن كوپ بالالى انامىن دەپ ەشقاشان ءومىردىڭ سىيىنان قۇر قالعان ەمەسپىن. مەنىڭ ورلەۋىمە ەڭ الدىمەن وتباسى يەسى جۇماعالي ساپاش ۇلى مەن بالالارىم جول اشىپ, قولداپ وتىردى. سودان كەيىنگى ريزاشىلىعىمدى توقسان جىلدان استام تاريحى بار, ۇيىمشىل ۇجىمىم – “ورال ءوڭىرى” گازەتىنە ارنايمىن. بيىل قۇداي قالاسا, كوپ بالالى انا رەتىندە زەينەت دەمالىسىنا شىعامىن با دەپ وتىرمىن. مەنىڭشە, كوپ بالالى انالار ءۇشىن مۇنداي قامقورلىقتىڭ ورنى ەرەكشە. ءسوزىمنىڭ سوڭىندا, بيىلعى بارىس جىلى ءار وتباسىنا قۇت الا كەلسىن, ەلىمىزدە بەسىك تەربەتەر انالار ودان ءارى كوبەيىپ, ءار شاڭىراقتان ءسابي ءۇنى ەستىلسىن دەگەن تىلەك ايتامىن. ورال.
الەۋمەتكە تىڭداتادى بيلىگىن:
قورعانبەك امانجول. ءبىر عاجايىپ كەلدى جاڭا جىل تاعى, جانىمىزدى جىل شۋاعى جىلىتادى. ءالدي, ءالدي, جاس بالاقان جاڭا جىل – ۋاقىت دەگەن ۇلى پاتشا ۇرپاعى. تەرەزەمە سالىپ ورنەك قىراۋ گۇل, كەلدى, مىنە, اعىل-تەگىل جىراۋ جىل. ءسابي جىلدى بەسىگىندە تەربەتكەن كوڭىلدەرگە تۇسپەسىنشى قىلاۋ ءبىر. ۇباق-شۇباق ۇلى كوشى ۋاقىتتىڭ, جاڭا جىلىم – جارقىراعان جاھۇتىم. جاڭا جىلىم, سىيلا بىزگە قۋانىش, تاتىر بىزگە بالداي ءدامىن باقىتتىڭ! دوستار, دوستار! تاعى دا ءبىر جىل جاڭا. قادام باستى ۇرلانا دا نۇرلانا. جۇرەكتەردە لۇپىلدەيدى جاس ءۇمىت, اشىلادى, شاشىلادى ءبۇر جاڭا. جاڭا جىلىم, جۇمباقسىڭ-اۋ. كىم ءبىلسىن؟! كۇمىس كۇلكى, حرۋستالداي سىڭعىرسىڭ. كوكىرەكتە ارمان تولى كۇمبىرسىڭ. جاڭا جىلىم جاز كوڭىلمەن جايناتىپ, جاس سۇلۋداي شاتتاندىرىپ كۇلدىرسىن. جاڭا جىلدىڭ شاپاعاتتى نۇر تاڭى, دوستار, بىزگە قۇشاق جايىپ تۇر تاعى. ارتىق بولسىن ءبىر نەسىبە, ءبىر ىرىس, بيىك بولسىن ءان سامعاۋى, جىر تاعى. تابىس تا بار, شۇكىر, اللا, تۇرمىس بار, جاماندىققا بولا بەرسىن كىم قۇشتار؟ جاڭا جىلدا جاقسىلىقتىڭ مەرەيى تىم قۇرىسا ۇستەم تۇرسىن ءبىر مىسقال. جاڭا جىلدا باسقا باقىت ىزدەمەن. ءوز وتانىم, ءوز ۇيىمدە – تۇزدە ەمەن. ادال بولساق جىلدىڭ اقشا قارىنداي, ماحاببات تا, مارحابات تا بىزبەنەن. وزدەرىڭدە, دوستار, بارلىق جاقسىلىق, كوزدەرىڭدە ۇشقىنداعان جاقسى ءۇمىت. جاڭا جىلدا جەلبىرەتىپ جالاۋداي, جاقسىلىقتى كوتەرەيىك باس قىلىپ. بارىس جىلى بيىك تۇعىر, بي جىلىم, توسىپ تۇر-اۋ الدان القا سىيلىعىڭ. نار قازاعىم ەۋروپادا كوككە ورلەپ, الەۋمەتكە تىڭداتادى بيلىگىن. قانە, دوستار, كوتەرەيىك يىقتى, اڭسايىقشى قىران سامعار بيىكتى! قۇت دارىتار قىدىر اتا سياقتى, سالەم ساعان, جاڭا جىلىم سۇيىكتى!..
الماتى.
