قۇرىلىس يندۋسترياسىنا – قارىشتى قادام قازاقستاندا ونىڭ جولدارى ايقىندالىپ وتىر

ۇكىمەت

«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» اپتالىق قوسىمشاسى

ادامزات ءومىرىنىڭ سوڭعى ون جىلدىقتارى ەكونوميكا مەن تۇرمىستا ءتۇرلى تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردىڭ كۇرت قاۋلاپ وسۋىمەن ەرەكشەلەنەدى ەكەن. سولاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا قۇرى­لىس سالاسى دا بار. قۇرىلىستىڭ قارقىندى دامۋى جەر بەتىندە كوپتەگەن جاڭا قالالاردىڭ پايدا بولىپ, ولاردىڭ سانىنىڭ ارتۋىنا الىپ كەلدى. سو­نىمەن قاتار, بۇرىنعى شاعىن قالالار بار­عان سايىن قاناتىن كەڭ جايىپ, اگلومەراتسيالىق ۇدەرىستەردى دامىتتى. اگلومەراتسيا ءسوزىن قازاق تىلىنە تۋرا ماعىناسىندا اۋداراتىن بولساق, «قوسىپ الامىن», «قورشايمىن» دەگەن ۇعىم­دى بىلدىرەدى ەكەن. قالالاردىڭ قارقىندى دامۋ ناتيجەسىندە اينالاسىنداعى ەلدى-مەكەندەردىڭ سول قالالارعا قوسىلىپ كەتىپ جاتقان ۇدەرىس­تەرى ءبىزدىڭ قازاقستانىمىزدا دا از ەمەس. ما­سەلەن, مۇنداي قۇبىلىس قازىرگى كۇنى الماتى, استانا, قاراعاندى مەن تەمىرتاۋ قالالارى­نىڭ بەت-بەينەلەرىنەن بايقالىپ وتىر. الەمدە قۇرىلىستىڭ قارقىندى دامۋى قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ ەتەك جايۋىنا الىپ كەلدى. قۇرىلىس سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيا­لارعا نەگىزدەلگەن نەبىر جاڭا ماتەريالدار پايدا بولىپ, تۇرعىن ۇيلەر مەن عيمارات­تاردىڭ بەرىكتىگىن نىعايتىپ, سانىنە ءسان قوستى. ەڭ باستىسى, بۇرىن قيىندىقپەن جۇرگىزىلەتىن كۇردەلى قۇرىلىستار جەڭىلدەپ, ولاردىڭ وزىندىك قۇنى دا تومەندەدى. مىنە, وسىنداي جاعدايلاردى قازىرگى كۇنى استانا قالاسىنىڭ كورىنىستەرىنەن انىق باي­قايمىز. بۇل قالادا بۇرىن ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە بولماعان نەبىر عاجايىپ عيماراتتار مەن سارايلار تۇرعىزىلۋدا. تۇرعىن ۇيلەردىڭ بوي­لارى دا بيىكتەپ بارادى. قازىرگى كۇنى 100-120 قاباتتىق ۇيلەر تۇرعىزۋ ادامزات قاۋىمىنا كوپ قيىندىققا تۇسپەيتىن بولدى. تەك جوباسىن تالاپقا ساي دايىنداپ, قاجەتتى ماتەريالداردى پايدالانا بىلسەڭىز بولعانى. ءبىزدىڭ قازاقستانىمىز الەم ەلدەرىنىڭ ارا­سىندا قۇرىلىس قارقىن العان ەلدەردىڭ قا­تارىندا تۇر. تاۋەلسىزدىگىمىزگە يە بولعانى­مىزعا 20 جىل عانا وتكەنىنە قاراماستان, ءبىز بۇل سالادا ەداۋىر تاجىريبە جيناقتادىق دەپ ايتۋعا بولادى. جالپى, قۇرىلىس سالاسىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن فاكتورلار بىرنەشە سەبەپتەردەن تۇرادى ەكەن. سونىڭ ىشىندە باستىلاردىڭ ءبىرى – ەلدە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارىپ, حالىقتىڭ ءۇي ساتىپ الاتىنداي جاعدايىنىڭ بولۋى. مىنە, وسى ءبىر فاكتوردىڭ ناتيجەسىندە عانا العاشقى كەزدە ەلىمىزدە قۇرىلىس قارقىنداپ ءجۇرىپ بەردى. بىراق ەندىگى كەزەكتە باسقا دا فاكتورلاردىڭ ىسكە قوسىلۋى قاجەت. سولاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا قۇرى­لىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىنىڭ دامۋىنىڭ ماڭىزى زور ەكەن. قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندى­رى­سى كەڭەس وداعى تۇسىنان قالىپتاسقان بولاتىن. بىراق ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە يە بولىپ, بۇرىنعى كسرو كەڭىستىگىندەگى ەكونوميكالىق بايلانىستار السىرەگەن تۇستا ەڭ الدىمەن زارداپ شەككەندەردىڭ ءبىرى وسى قۇرىلىس ماتەريال­دارى ءوندىرىسى بولدى. ءىرى قالالاردا جۇمىس ىستەپ كەلگەن قۇرىلىس ترەستەرىنىڭ, قۇرىلىس ماتەريالدارى كومبيناتتارى مەن زاۋىتتارى­نىڭ جۇمىسى توقتادى. سوندىقتان قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىنىڭ جاڭا تاريحى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, ەس جيعان شاقتان قايتا باستالعاندىعى اقيقات. ارينە, قۇرلىس يندۋسترياسىنىڭ, سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى مەن ونەركاسىبىنىڭ قايتا دامۋى ءۇشىن ەداۋىر ۋاقىت پەن جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى, كاسىپكەرلەر مەن حالىقتىڭ وسى ىسكە بەلسەندىلىگى قاجەت. ءبىز ناقتى دامۋعا بەت العان بەس-التى جىل بۇعان ازدىق ەتەتىندەي. شاماسى سوعان بايلانىستى بولار, بىزدە قازىرگى كۇنى قۇرىلىس نىساندارىن ارلەۋگە قاجەتتى كوپتەگەن ماتەريالدار شەتەلدەردەن تاسىمالدانىپ ءجۇر. ەگەر ناقتى دەرەكتەرگە جۇگىنەتىن بولساق, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا ەلىمىزدە 1 ميلليون 761 مىڭ توننا تسەمەنت, 2 ميلليون توننا بەتون, 133 065 توننا قۇرىلىس قوسپالارى, 9 647 توننا بوياۋلار مەن لاكتار, 37 332 توننا وتقا ءتوزىمدى بۇيىمدار, 17 920 توننا جىلۋ ساقتاعىش مينەرالدىق ماتەريالدان جاسالعان قوسپالى زاتتار جانە باسقا دا قۇرىلىس ماتەريالدارى شىعارىلعان ەكەن. 53,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ قۇرىلىسقا قاجەتتى مەتال ونىمدەرى, 25,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ رەزينا جانە پلاستماسسا بۇيىمدارى وندىرىلگەن. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 58,7 ميلليون دوللاردىڭ قۇرىلىس ماتە­ريال­دارى ەكس­پورتقا شى­عا­رى­لىپتى. ونىڭ 18 پايى­­زىن تسەمەنت ونىم­­­دەرى, 22 پايى­زىن اسبەست زاتتارى قۇ­راعان. ال وسى مەرزىم ىشىندە ەلىمىزگە 255,4 ميلليون دول­لار­دىڭ قۇرى­لىس ماتەريال­دارى يمپورت­تالعان. ونىڭ نەگىزگى بولىگىن ءتۇرلى كەراميكالىق بۇيىمدار (35 پايىزى) مەن شىنىلار (20 پايىزى) قۇراعان. كورىپ وتىرعانىمىزداي, قۇرىلىس ماتە­ريال­دارى سالاسىندا ەلىمىزدىڭ سىرتقا شىعارا­تىن زاتتارىنان ىشكە كىرگىزەتىن زاتتارى 4,5 ەسە باسىم بولىپ وتىر. مىنە, وسى تسيفردىڭ ءوزى-اق قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى­نىڭ تالاپقا ساي دامي قويماعاندىعىن كورسە­تەدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار-ءساۋىر ايلا­رىندا رەزينا جانە پلاستماسسا بۇيىمدارىن شىعارۋعا 1,2 ميلليارد تەڭگەنىڭ, مەتالل ەمەس مينەرالدىق ونىمدەر شىعارۋ وندىرىسىنە 5,2 ميلليارد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى قۇيىلىپتى. بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىندەگىدەن تيىسىنشە 66,4 پايىزعا جانە 24,1 پايىزعا ارتىق. بۇل جاعداي قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريال­دارى يندۋسترياسىنىڭ قارقىندى دامۋ باعىتىن ۇستاپ وتىرعاندىعىن بىلدىرسە كەرەك. ءسويتىپ قالاي الىپ قاراعاندا دا, ەلىمىزدە قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى وسىلايشا جىلدان جىلعا العا باسۋ ۇستىندە. قازىرگى كۇنى قۇرىلىس ماتەريالدارىن شى­عارۋ ىسىمەن رەسپۋبليكا اۋماعىندا 199 كاسىپ­ورىن شۇعىلدانادى. الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى قۇرىلىس يندۋس­ترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىن قالايشا قارقىندى دامىتۋعا بولادى؟ ول ءۇشىن نە ىستەلۋى قاجەت؟ بۇل ماسەلەلەر سوڭعى 5-6 جىلدىڭ كولەمىندە ءجيى-ءجيى تالقىلاناتىن بولىپ ءجۇر. اتالعان ماسەلە ءتىپتى ۇكىمەت دەڭگەيىندە دە تالاي رەت قارالدى. جۋىقتا الماتى قالاسىندا وسى ماسەلەگە ارنالعان تاعى ءبىر ماڭىزدى باسقوسۋ بولدى. وعان يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ, قازاقستانداعى يندۋستريالىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ, ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق قوردىڭ, قۇرىلىسشىلار اسسوتسياتسيالارىنىڭ, شىنى بۇيىمدارىن شىعارۋ كاسىپورىندارى اسسوتسياتسياسىنىڭ, ءىرى قۇرىلىس كومپانيالا­رىنىڭ, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى جينالدى. ولار باس قوسقان دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا نەگىزىنەن قازاقستاندا قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىن دامىتۋدىڭ 2011-2014 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى تالقىعا ءتۇستى. دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى اڭگىمەگە قاتىس­قان «قر يندۋستريالىق قۇرىلىستىق تەحنولوگيالار» اسسوتسياتسياسىنىڭ توراعاسى قاناپيا نۇرباتىروۆ «قازىرگى ۋاقىتتا قۇرىلىستى كوپ جۇرگىزۋدەن كورى, ونىڭ جاڭا نىساندارىن قا­لاي سالۋ جانە نەدەن سالۋ ماسەلەسى ماڭىزدى­راق» ەكەندىگىن ايتىپ, قۇرىلىس سالاسىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگى, تۇراقتىلىعى تۋرالى اڭگىمە قوزعادى. ول ءوز ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە ەلىمىزگە وزىندىك قۇرىلىس ءوندىرىسىن قاجەتتى كولەم دەڭگەيىنە دەيىن دامىتۋ بارىنشا ماڭىزدى ەكەندىگىنە توقتالدى. يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى ونەركاسىپ كوميتەتىنىڭ قۇرىلىس ين­دۋسترياسى جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى باسقارماسىنىڭ باستىعى ساكەن قاباشەۆ ءوزى جاساعان باياندامادا ۇكىمەت ازىرلەگەن «ونىم­دىلىك-2020» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا اڭگىمە قوزعاپ, قازىرگى كۇنى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار مەن قابىلدانىپ وتىرعان شارالاردى سارالاپ بەردى. قاباشەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, اتالعان باع­دارلامانىڭ قۇرىلىس يندۋسترياسىمەن شۇ­عىلدانۋشىلارعا بەرەتىن پايداسى كوپ. ول پايدانى كورۋ ءۇشىن الدىمەن وعان بەلسەنە قاتىسۋ قاجەت. دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ نەگىزگى تاقىرىبىنا اينالعان ەلىمىزدەگى قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ما­تەريالدارى ءون­دىرىسىن دامىتۋ­دىڭ 2011-2014 جىلدارعا ار­نالعان باعدارلا­ماسىندا ناقتى مىندەتتەر ال­دىعا قويىلعان. باعدارلاما تولىق جۇزەگە اسقان كەزدە وتاندىق قۇرىلىس ماتە­ريالدارى ءوندىرىسى ىشكى رىنوك­تاعى تۇتىنۋدىڭ 80 پايىزىن قام­تاماسىز ەتىپ, وسى سالاداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن 1,4 ەسە ارتتىرا ءتۇسۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىنىڭ دامۋى ناتيجەسىندە كوپتەگەن جاڭا ەڭبەك ورىندارى اشىلىپ, ءونىمنىڭ قو­سىمشا قۇندىلىعى 76 پايىزعا دەيىن ارتتى­رىلادى. ەگەر بۇل ءسوزدى تۇسىنىكتى تىلمەن بەينەلەيتىن بولساق, قۇرىلىس ماتە­ريال­دارىنا قا­جەت­تى شي­كىزاتتى وڭدەپ, ازىر­لەۋ ناتيجەسىندە قۇ­رىلىس يندۋسترياسىنا كەلەتىن پايدا كولەمى وسىنشا مولشەرگە ار­تا­تىن بو­لادى. مىنە, وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار بەلگىلەنگەن. سو­لاردىڭ قاتارىندا جا­ڭا تسەمەنت زاۋىت­تارىن سالۋ, سانتەحنيكالىق-كە­راميكالىق بۇيىمدار شىعاراتىن جاڭا ءون­دىرىس ونىمدەرىن ۇيىم­داستىرۋ, توپىراق وڭ­دەۋشى كومبيناتتار مەن شى­نى بەتشەلەر شىعاراتىن ءوندىرىس ورىن­دارىن ىسكە قوسۋ سەكىلدى جۇمىستار بار. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ىشكى رىنوگىن ارزان دا, ساپالى ماتەريالدارمەن تولىقتىرۋ ماقساتىندا وتاندىق تۇتىنۋشىلار مەن ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدىك كەلىسىم-شارتتارىن جاساسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولادى. قازىرگى كۇنى قولدانىستاعى زاۋىتتار, تەمىر-بەتون, كىرپىش شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارىن قايتا جاراقتاندىرۋ ماقساتىنداعى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر. مۇنىڭ ءوزى بىرقاتار تاسىلدەرمەن العا باسۋدا. وسى رەتتە مەملەكەتتىڭ قۇرىلىس ماتەريال­دارىن شىعارۋشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا وندىرىستەگى باسىم باعىتتار بويىنشا يننو­ۆاتسيالىق گرانتتار ءبولىپ جاتقاندىعىن ايتۋعا بولادى. ماسەلەن, وتكەن جىلى 282 ميلليون 149 مىڭ تەڭگەنىڭ يننوۆاتسيالىق گرانتى ءبولىندى. ول گرانتتاردىڭ كولەمدى بولىگى ءتيىستى جۇمىستاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن «كاز-ستروي-ستەكلو» جشس ۇلەسىنە ءتيدى. بۇل كاسىپورىن ونى شەتەلدىك جاڭا قوندىرعىلاردى ساتىپ الىپ, جاڭا ءونىم شىعارۋ ىسىنە باعىتتاماق. سونداي-اق مۇنداي گرانتتارعا «جەر قويناۋ­لارىن كەشەندى يگەرۋ پروبلەمالارى ينستي­تۋتى» جشس, «قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى تەحنوپاركى» اق, قاراعاندى ادىستەمەلىك ويىن­تەحنيكالىق ورتالىعى سەكىلدى ۇيىمدار يە بولدى. بۇل ۇيىمدار وزدەرىنە بەرىلگەن گرانت­تاردى نەگىزىنەن زەرتتەۋ ارقىلى جاڭا ونىمدەر تەحنولوگياسىن ازىرلەۋ ماقساتتارىنا جۇم­ساۋدى كوزدەپ وتىر. مۇنىڭ سىرتىندا ەلىمىزدىڭ يندۋستريالان­دىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا 2011-2012 جىلدار ىشىندە قۇرىلىس يندۋسترياسى سالاسىنداعى جاڭادان 50 يننوۆاتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 65 635 ميلليون تەڭگە باعىتتالىپ وتىر. ولاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا 4801 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى. قازىرگى كۇنى وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سىنداعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان «وڭتۇستىك قۇرى­لىس سەرۆيس» جشس تەمىر-بەتون زاۋىتىنىڭ بازاسىندا قۋاتتىلىعى جىلىنا 150 مىڭ شارشى مەترلىك قۇراستىرمالى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىراتىن جاڭا يندۋس­تريالىق قۇرىلىس كومبيناتىن ۇيىمداستىرۋ ءىسى قولعا الىندى. بۇل كومبينات قۇم مەن ۇساق تاستاردى ءوز كەن ورنىنان وندىرە وتىرىپ, تۇر­عىن ءۇي جانە ونەركاسىپتىك عيماراتتاردى سالۋ­عا قاجەتتى بارلىق ماتەريالداردى ازىرلەي­تىن بولادى. جوبانى قارجىلاندىرۋ ءىسى «برك ليزينگ» اق ارقىلى جۇرگىزىلمەك. مۇنىڭ سىرتىندا شىعىس قازاقستان وب­لىسىنداعى «بۇقتىرما تسەمەنت كومپا­نياسى» جشس, «سەمەي تسەمەنت زاۋىتى» جشس, قارا­عان­دى وبلىسىنداعى «قارتسەمەنت» اق, «ورتا­لىق ازيا تسەمەنت» اق, وڭتۇستىك قا­زاقستان وبلىسىنداعى «شىمكەنت تسەمەنت» اق سەكىلدى ىرگەلى كاسىپورىنداردى قايتا جاراق­تاندىرۋ ار­قىلى ولاردىڭ وندىرىستىك قۋاتىن بۇرىن­عىعا قاراعاندا ارتتىرا ءتۇسۋ كوزدەلۋدە. ال ماڭ­عىستاۋ, اقتوبە, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, الماتى وبلىستارىندا جالپى قۋاتى 2,1 ميلليون توننا ءونىم شىعاراتىن 5 كلين­كەرلىك-تسەمەنت­تىك تەرمينال­دار­دىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلمەك. اقتوبە, الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا سانتەحنيكالىق-كەراميكالىق بۇيىم­دار شىعاراتىن جاڭا وندىرىستىك قوندىرعىلار ىسكە قوسىلادى. بۇلار جىلىنا 1 ميلليون دانا ءونىم بەرەدى دەپ ەسەپتەلگەن. وسى وڭىرلەردە جىلىنا 200 مىڭ توننا قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن توپىراق بايىتۋ كومبيناتتارىنىڭ قۇرىلىستارى جوسپارلانۋدا. ال اقتوبە, الماتى, شىمكەنت, استانا قالالارىندا جىلدىق قۋاتى 9 مىڭ شارشى مەتر قۇراستىرمالى تۇرعىن ءۇي ازىرلەي الاتىن 6 يندۋستريالىق قۇرىلىس كومبيناتى ىسكە قوسىلماق. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءار كەزەڭدەرىنە وزىنە ءتان كورسەتكىشتەرى مەن مىندەتتەرى بەلگىلەنگەن. ماسەلەن, ۇستىمىزدەگى 2011 جىلى جوسپار بويىنشا ىشكى رىنوكقا قاجەتتى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 65 پايىزى وتان­دىق وندىرىستەردە ءوندىرىلىپ, ءبىر ادامعا شاق­قانداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 48,4 مىڭ دوللارعا جەتۋى ءتيىس. دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا ءسوز العان قازاق­ستاندىق يندۋستريالىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ونەركاسىپتىك تەحنولوگيالاردى جاڭارتۋ ورتا­لىعىنىڭ ديرەكتورى سالتانات جۇما­بەكوۆا وسى ينستيتۋتتىڭ قارجى مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 200-دەن استام ونەركاسىپ ورىن­دارى­نا تەحنولوگيالىق اۋديت جۇرگىز­گەندىگىن مالىمدەدى. وسى اۋديت ناتيجەسىندە قۇرىلىس سالاسى كاسىپورىندارىنىڭ ورتاق پروبلەماسى رەتىندە وندىرىستىك قۋاتتاردىڭ تولىق جۇمىس ىستەمەۋى, قۇرال-جابدىقتاردىڭ توزعىنداۋى سەكىلدى ماسەلەلەر انىقتالعان. ال وسى پروب­لە­مالاردى شەشۋگە ۇكىمەتتىڭ بيزنەستى قولداۋ ماقساتىنداعى جاساپ جاتقان باعدارلامالارى كومەككە كەلە الادى. باعدار­لاماعا قاتىسۋدىڭ مۇمكىندىگى دە بار. ماسەلەن اتالعان قازاق­ستان­دىق يندۋستريالىق دامۋ ينستيتۋتى كاسىپ­كەر­لەردىڭ بيزنەس جوبالارىنا ساراپتاما جاساپ, ودان وتكەندەرىنە سول جوبانى دايىنداۋعا كەتكەن كولەمنىڭ جارتى­سىن قايتارادى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ كەلەسى ءتۇرى رەتىندە بيزنەستى قارجىلاندىرۋ ءىسىن ايتۋعا بولادى. وسى رەتتە مەملەكەت ارقىلى بەرىلەتىن نەسيە­لەردىڭ سىياقى ستاۆكاسى 6-7,5 پايىز ارالى­عىن­دا, ياعني كاسىپكەرلەر ءۇشىن جەڭىلدىكتى نەسيە بو­لىپ تابىلادى. ونى الۋدىڭ باستى شارت­تارى­نىڭ ءبىرى – كاسىپكەر جوباعا قاجەتتى ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ 15 پايىزىن ءوزى قاراستىرۋى قاجەت. سونىمەن قاتار ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق قور كاسىپكەرلەرگە ينجينيرينگتىك ۇيىمداردى تارتۋعا, شەتەلدەن جوعارى بىلىكتى مامانداردى كىرگىزۋگە, وندىرىسكە قاجەتتى ونەركاسىپتىك تەحنولوگيالار مەن جابدىقتاردى ەنگىزۋگە كومەك كورسەتە الادى. قۇرىلىس سالاسىنداعى كاسىپكەرلىكتى قول­داۋعا ۇكىمەتتىڭ باسقا دا جاسايتىن قولداۋى مەن كومەگى از ەمەس. باعدارلامادا كادر دايىنداۋ ماسەلەسىنە دە ەلەۋلى كوڭىل بولىنگەن. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى سالالارىندا كاسىپتىك ءبىلىم مەن كادر دايىنداۋ ماسەلەسىن دامىتۋ ىسىمەن شۇعىلداناتىن سالالىق كەڭەس­تىڭ قۇرامىن بەكىتتى. وعان بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, كاسىپورىنداردىڭ قازاقستان قۇرىلىسشىلارى اسسوتسياتسياسىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وكىلدەرى ەندى. وسى بويىنشا قازىرگى كۇنى قازاقستان قۇرىلىسىن ءتيىستى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ناقتى جوباسى ازىرلەندى. سونىمەن قورىتا ايتقاندا, ەل ەكونومي­كاسىن دامىتۋدا, ونى ءارتاراپتاندىرۋدا قۇرى­لىس سالاسىنىڭ ماڭىزى زور. بۇل سالانىڭ ەكونوميكامىزعا قانشالىقتى اسەر ەتە الا­تىندىعىن ءبىز الەمدى شارلاعان داعدارىس تۇ­سىندا انىق بايقادىق. سول تۇستا مەملەكەتتىڭ باتىل قولداۋى ناتيجەسىندە بۇل سالا دا تىعىرىقتان كوپ قينالماي شىعىپ, قازىر قايتا دامۋعا بەت الدى. ەندى ونى كەشەندى جانە جۇيەلى دامىتۋدىڭ نەعۇرلىم سەنىمدى جولدارى قاراستىرىلىپ, الدىعا ايقىن مىندەتتەر قويىلىپ وتىر. قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسىن دامىتۋدىڭ 2011-2014 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى وسى ماقساتقا قىزمەت ەتەتىن بولادى. سۇڭعات ءالىپباي.