مادەني مۇرانى ساقتاپ, قورعاۋ ءار ادامنىڭ پارىزى. وسى ورايدا, وزگە ەلدەردىڭ مادەني مۇرانى ساقتاۋ قاعيداتتارى قانداي دەگەن سۇراققا جاۋاپ الۋ ماقساتىندا كۇنشىعىس ەلىنە مويىن بۇرعان ەدىك. جاپونيا كونە تاريحي ەسكەرتكىشتەردى ساقتاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋدە ايرىقشا تەحنولوگيالارعا يە مەملەكەت ەكەنى ءمالىم. 2001 جىلدىڭ اقپان ايىندا قازاقستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ «كۇلتەگىن» تاريحي ەسكەرتكىشىنىڭ كوشىرمەسىن جاساتۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ ءۇشىن جاپونياعا ارنايى ساپارمەن بارىپ, سول جىلدىڭ مامىر ايىندا ەسكەرتكىش كوشىرمەسى دايىن بولىپ, استاناعا جەتكىزىلگەنى بەلگىلى. ەجەلگى قۇندى دۇنيەلەردى ساقتاۋدىڭ ەرەكشە تەحنولوگيالارىنا قول جەتكىزگەن جاپونيانىڭ ءتاجىريبەسى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق.
ساۋالداما ناتيجەسىندە بەلگىلى بولعانداي, جاپونداردىڭ 67 پايىزى كونە عيباداتحانالار مەن وزگە دە تاريحي ەسكەرتكىشتەرگە ۇلكەن ءمان بەرىپ, مادەني مۇرالاردىڭ ساقتالۋىنا زور كوڭىل بولەدى. جاپونيادا كونە ءداۋىر ەسكەرتكىشتەرىن قورعاۋ مەن ساقتاۋعا جىلىنا ميللياردتاعان يەن بولىنەدى. ونىڭ ۇشتەن ءبىرى مادەني مۇرانى ساقتاۋعا, تورتتەن ءبىرى مۋزەيلەرگە جۇمسالادى. ەلدىڭ بارلىق 47 پرەفەكتۋراسىندا مادەني مۇرانى ساقتاۋعا باعىتتالعان وڭىرلىك نورماتيۆتىك قۇجاتتار قابىلدانعان. سونداي-اق, بۇل ەلدە كومپانيالار مادەني مۇرانى ساقتايتىن مەكەمەلەرگە قايىرىمدىلىق كومەك رەتىندە قارجى بولسە, كىرىسىنىڭ 25 پايىزىنا دەيىن سالىقتان بوساتىلادى.
جاپونيادا مادەنيەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتە ارنايى كەڭەس قۇرىلعان. بۇل كەڭەستىڭ مادەني نىساندار جونىندەگى بولىمىندە بەس زەرتتەۋ كوميسسياسى جۇمىس ىستەيدى. مادەنيەت ىستەرى جونىندەگى كەڭەس مادەنيەت ىستەرىن باسقارۋ بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. بۇل قۇزىرلى ورگاننىڭ باستى ماقساتى – مادەنيەتتى باعالايتىن قوعام قۇرۋ. كۇنشىعىس ەلىندە اسا ماڭىزدى مادەني مۇرا رەتىندە 2250 نىسان تىركەلگەن. ءبىر قىزىعى, التىنمەن اپتالىپ, ادەمى ويۋلارمەن بەزەندىرىلگەن عيماراتتاردىڭ 90 پايىزى اعاشتان تۇرعىزىلعان. ءان, بي, قولونەر, ت.ب. ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالاردى قورعاۋ ءىسى دە ارنايى ەرەجەلەرگە سايكەس جۇرگىزىلەدى.
مۇندا ارحەولوگيالىق نىساندار ەرەكشە قورعالادى. بۇل سالادا 15 مىڭداي ادام جۇمىس ىستەيدى. 2016 جىلعى ەسەپ بويىنشا, جاپونيانىڭ 20 ەسكەرتكىشى يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مادەني نىساندار تىزىمىنە كىرگەن. ونىڭ 16-سى مادەني مۇرا بولسا, تابيعي نىسان تورتەۋ ەكەن. حوۋريۋدزيدەگى بۋددا ەسكەرتكىشتەرى, حيمەدزي عيباداتحاناسى, يتسۋكۋشيما سارايى, نيككو عيباداتحاناسى مەن باتىس ونەرىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيى ادامزات شىعارماشىلىعىنىڭ شەدەۆرلەرى رەتىندە تانىلعان. جاپونيانىڭ ياكۋشيما ارالى تابيعي سۇلۋلىعىمەن دارا ايماق رەتىندە تىركەلگەن. تاعى ون نىسان الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە كىرۋگە لايىق مۇرا رەتىندە كەزەكتە تۇر.
شارافات جىلقىباەۆا
