سپورت • 17 ناۋرىز, 2017

بياتلوننىڭ ءباسى نەگە تومەن؟

260 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

وڭىرىمىزدە قىسقى سپورتتىڭ بىرنەشە ءتۇرى بويىنشا دامۋ كوڭىل كونشىتكەنىمەن, وكىنىشكە قاراي, بياتلون تۋرالى ولاي ايتا المايمىز. «سولتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ بۇل سپورت تۇرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى نەگە تومەن؟» دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە ويلاساتىن ماسەلەلەر از ەمەس.

بياتلوننىڭ ءباسى نەگە تومەن؟

ءبىر كەزدەرى كەڭەستىك داۋىردە اتاعى جەر جارعان جەرلەستەرىمىز نادەجدا بەلوۆا, تالعات تۇعىنباەۆ, سەرگەي گلۋحوۆسكيدىڭ ەسىمدەرىن جاستار تۇگىل ۇلكەندەردىڭ وزدەرى بىلە بەرمەيدى. كەزىندە بياتلوننان الەم چەمپيوناتتارىندا, حالىقارالىق جارىستاردا تاماشا ناتيجەلەرگە جەتكەن ساڭلاقتاردىڭ بۇگىنگى كۇندە لايىقتى ءىزباسارلارىنىڭ جوقتىعى قىنجىلتپاي قويمايدى. اق كورپەسىن التى اي بويى ايقارا جامىلىپ, قىسقى سپورت تۇرلەرىنىڭ وركەندەۋىنە تابيعاتتىڭ ءوزى زور ءمۇم­كىندىكتەر تۋعىزاتىنىنا قارا­­ماستان, ءالى كۇنگە دەيىن بۇل سالا ءوڭىر­دە قاعاجۋ كورىپ كەلەدى. وعان بياتلوننان وبلىستىڭ باس جاتتىق­تىرۋشىسى يگور يلين بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى.

– نارىقتىق ەكونوميكادا جارىستار وتكىزۋ, سپورت سەكتسيالارىن قۇرۋ, كلۋبتاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن قالىپتاستىرۋ كوبىنە قارجىلاندىرۋ ىسىنە كەلىپ تىرەلەتىندىكتەن, كوپتەگەن ءتۇيت­كىلدەر ورىن الىپ وتىر. وسىنداي قيىن جاعدايدىڭ بياتلونعا دا ءتى­كەلەي قاتىسى بار. ارينە, قىس­قى سپورت تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتىلمەيدى دەپ اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋدەن اۋلاقپىز. قاز­بەك بايبولوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ وبلىستىق مامان­داندىرىلعان سپورت مەكتەبىندە قىسقى سپورتتىڭ بياتلون, كونكيمەن جۇگىرۋ, شاڭعى, شايبالى حوككەي سياقتى بولىمشەلەرى بار. قىزىلجار اۋدانىنىڭ راسسۆەت, سيۆكوۆو اۋىل­دارىندا, مامليۋتكا قالاسىندا فيليالدار جۇمىس ىستەيدى. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ شەبەرلىگىن شىڭداۋعا ارنالعان ەكى شاڭعى بازاسى بوركي كەنتىندە ورنالاسقان. شاڭعىمەن جازدا دا شۇعىلدانۋ ءۇشىن بۇل جەردە ۇزىندىعى 25 شا­قىرىم بولاتىن شاڭعىروللەر جانە شاڭعى جولدارى سالىنعان. بياتلون جاتتىعۋلارى مەن جارىستارىنا ارنالعان اتۋ الاڭى, ايىپ اينالما جولى, 20 نىسانا قوندىرعىسى بار. حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن جاتتىعۋ ورنىندا سەكسەننەن استام جاس ورەن بياتلونمەن اينالىسادى. جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ باستى ماقساتى بايراقتى سايىستاردا ەلىمىزدىڭ نامىسىن ابىروي­مەن قور­عايتىن سپورتشىلار تاربيەلەپ شىعارۋ بولسا, بۇل سالادا بىرقىدىرۋ جەتىس­تىكتەر بار. اتاپ ايتقاندا, التى سپورتشى ەلىمىزدىڭ جاستار قۇرا­ماسىنا قابىلدانسا, توعىز جاس­وسپىرىم جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي ءار­تۇرلى دەڭگەيدەگى سايىستارعا ۇزبەي قاتىسىپ ءجۇر. بىلتىر وسى ءبولىم­شەنىڭ ءبىر توپ تاربيەلەنۋشىسى سپورت شەبەرىنەن ۇمىتكەر جانە ءبىرىنشى رازريادشى نورماتيۆتەرىن ورىندادى. دەنيس چۋمانوۆ, رۋستام نابيۋللين, داستان دەلدەش, سەرگەي ششەرباكوۆ سىندى ورەندەر ەل بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازدارى سانالادى.

بىلىكتى باپكەردىڭ سوزىنە قارا­عاندا, بياتلون ەڭ قىمبات سپورت ءتۇر­لەرىنە جاتادى. وعان سو­عان ساي جان-جاقتى جاعداي جاسالماعاندىقتان, سپورتشىلار جاتتىعۋ بارىسىندا كوپ قينالاتىن كورىنەدى. باستى كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى – قاجەتتى سپورت تاۋارلارىن ساتىپ الۋعا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. سونىڭ سال­دارىنان اتا-انالار بياتلونشى بولۋدى ارمان ەتكەن بالالارىن باسقا قىسقى سپورت تۇرلەرىنە بەرۋگە ءماجبۇر.

– سوڭعى جيىرما جىل بويى وبلىستا بياتلون تومەنگى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. قاراپايىم ەسەپكە جۇگىنىپ كورەيىك. سپورتشىعا قاجەتتى كيىمدەر جيىنتىعى شامامەن 2 مىڭ ەۋرو تۇرادى. ءبىر وقتىڭ باعاسى – 40-50 تەڭگە. جاتتىعۋ بارىسىندا ءار بالاعا جىلىنا بەس مىڭ وق قاجەت. سپورت­تىق مىلتىق 2 مىڭ ەۋرو توڭىرەگىندە. ءارى قارايعى دايىندىق جۇمىستارى مەن جارىستارعا دا قىرۋار قارجى قاجەت ەكەنى بەلگىلى. بۇدان كەيىن قانداي ناتيجە كۇتۋگە بولادى؟ الماتى قالاسىندا وتكەن قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارىنا وبلىستان بىردە-ءبىر بياتلونشىنىڭ قاتىسپاۋى – وسى ءسوزىمىزدىڭ دالەلى, – دەيدى باپكەر.

سالانىڭ جىلىك مايىن شا­عىپ ىشكەن مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سپورتشىلاردىڭ دەنە كۇشىن جەتىلدىرۋ, مورالدىق-پسيحو­لو­­گيالىق ازىرلىكتەرىن نىعايتۋ, كاسى­بي دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار بازاسىن قالىپ­تاستىرماي بولمايدى.

– وبلىسىمىزداعى ءجاسوس­پىرىم­دەردىڭ شەبەرلىگىن شىڭداۋعا ارنالعان ەكى شاڭعى بازاسى تالاپقا ساي جاب­دىقتالماعان. بۇل نىسانداردىڭ ينفرا­قۇرىلىمى ابدەن توزعان. 25 شاقىرىمدىق شاڭعىروللەر تاس جولىنا كۇردەلى جوندەۋ قاجەت. جول ءۇستى ويقى-شويقى. سوڭعى جىلدارى پەتروپاۆلدا بياتلوننىڭ تەك كروسستىق ءتۇرi بويىنشا عانا جارىس­تاردىڭ وتكىزىلۋىنىڭ سىرى وسىندا, – دەيدى ماماندار.

ەكىنشى ءبىر ماسەلە, تاجىريبەلى باپكەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ۇلكەن تۇساۋ بولىپ وتىرعان سىڭايلى. بۇل سپورت سالاسىنا ولاردىڭ كەلۋى سيرەك. جالاقى از بولعاندىقتان, جاستار كوپ تۇراقتامايدى. امالى تاۋسىلعان ديپ­لومدى مامانداردىڭ ەڭبەكاقىسى جوعارى سالالاردى ساعالاۋىنا تۋرا كەلەدى.

باس باپكەر بياتلوننىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولىپ وتىرعان تاعى ءبىر جايتتى اشىپ ايتتى.

– اۋدانداردا دا سپورتقا قۇشتار بالالاردىڭ بياتلونمەن تۇبەگەيلى اينالىسۋىنا مۇمكiندiكتەر تۋدى­رىلماعان دەۋگە بولادى. تەك مام­ليۋت, تايىنشا, شال اقىن اۋداندارى عانا وبلىس قۇراماسىن سپورتشىلارمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ءتيىستى ورىندار وسى جاعىنا كوڭىل اۋدارسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى, – دەيدى ول.

بۇل سپورت ءتۇرىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتەمىز دەسەك, كورشى وبلىستارمەن, رەسەيدىڭ شەكارالاس ايماقتارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋدىڭ كەزى كەلگەن سياقتى. بارلىق تاراپتار ءۇشىن ءتيىمدى تاجىريبەلەر الماسىلسا, جارىستار جۇيەلى ۇيىمداستىرىلسا, بياتلوننىڭ ءورىسى ۇزارىپ, تىنىسى كەڭەيەرى ءسوزسىز.

مىنە, نەگىزگى تاقىرىپ ارقاۋىنا اينالعان وڭىردەگى بياتلوننىڭ بۇگىنگى احۋالى وسىنداي. «قىس ارباڭ­دى, جاز شاناڭدى سايلا» دەمەكشى, بياتلوننىڭ بولاشاعىن وسى باستان ويلاستىرا بەرگەننىڭ ۇتارى كوپ بولماق دەگەن ويدامىز.

ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»

قانات اتامانوۆ,
جۋرناليست

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار