ءتارتىپ بۇزۋشىلار كوبەيىپ تۇر

وبلىستىق توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ قۇتقارۋشىلارى دابىل قاعۋدا. سەبەبى, «112» قۇتقارۋ نومىرىنە كۇندىز-ءتۇنى بەت-الدى تەلەفون شالاتىندار كوبەيىپ كەتكەن. ءتىپتى, سوڭعى كەزدە ولاردى «انىقتاما قىزمەتى» دەپ ويلايتىندار دا شىعىپتى. ءسويتىپ, وندايلار ويلارىنا كەلگەنىن سۇرايتىن كورىنەدى. ماسەلەن, «112» جۇيەسىنە ءبىر جىلدا تۇسكەن 600 000 دابىلدىڭ ۇشتەن ءبىرى جارامسىز ەكەن. ال ءسىز ەرىگىپ تەلەفون شالىپ وتىرعاندا, ءبىر ادامعا ناعىز كومەك كەرەك بولىپ, ونىڭ «112»-گە تۇسە الماي جاتۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى, بايلانىس جەلىسى بوس ەمەس. وبلىس بويىنشا 14 قۇتقارۋ قىزمەتى بار بولسا, قاجەت جاعدايدا سولاردىڭ بىرىنە دە حابارلاسا الماي, كولىگى قاردىڭ استىندا قالىپ قويعان جاعدايلار دا جوق ەمەس. – «مەنىڭ تەلەفونىمنىڭ سيم-كارتاسى بۇعاتتالىپ قالىپتى, ەندى قايتتىم؟» دەپ بىزگە مازا بەرمەيتىن ادامدار وتە كوپ, – دەيدى بىرىڭعاي ديسپەتچەرلىك قىزمەتتىڭ شۇعىل كەزەكشىسى انتون چيركوۆ. – ناقتى ايتا كەتەيىك, «112» نومىرىنە سيم-كارتاڭىز بۇعاتتالىپ جاتسا دا تەلەفون شالا الاسىز, ءتىپتى تەلەفونىڭىزدا سيم-كارتاڭىز بولماسا دا «112»-گە حابارلاسۋعا بولادى. ءبىزدىڭ قىزمەتتتىڭ ەرەكشەلىگى وسىندا. ولارعا وسىنى ەجىكتەپ ءتۇسىندىرىپ وتىرعاندا, ناعىز كومەككە ءزارۋ ادام ايدالادا ايازدا ءۇسىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن. ادامدار باسىنا تۇسكەن كەز كەلگەن ءىستى بىزگە تەلەفون سوعۋ ارقىلى شەشكىسى كەلەدى, ءتىپتى كەيدە ءبىزدى پوليتسيا دەپ تە ويلاپ قالادى عوي دەيمىن. سوسىن بىزگە ءجيى تۇسەتىن سۇراق: «مەن ۇيالى بايلانىس نەمەسە قالتا تەلەفونىما اقشا سالىپ ەدىم, بىراق بالانسىما نەگە تۇسپەي تۇر؟ وسىنى انىقتاپ بەرىڭىزدەرشى», دەيدى. سونىمەن, ءبىز ءبارىن قويىپ, ەندى ۇيالى بايلانىس تەلەفونى وپەراتورىنىڭ قىزمەتىن اتقارۋىمىز كەرەك. سوندىقتان دا «112» جۇيەسىنە نە بولسا سونى ايتىپ, ارتىق مازالاۋ­دان اۋلاق بولىڭىزدار. شىنى كەرەك, سمس-حابار­لامالار كەيدە ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنە 2-3 ساعات كەشىگىپ كەلىپ جاتادى. وسى ۋاقىت ىشىندە قالا سىرتىنا شىعىپ كەتەتىندەر بار ەكەن. سوندىقتان دا, سمس-حابارلامالار كەشىگىپ جەتسە, وعان تج وكىلدەرى كىنالى ەمەس, بۇعان ۇيالى بايلانىس قىزمەتى جاۋاپتى. ماسەلەن, كەشكە جىبەرىلگەن اقپارات تۇنگى ۋاقىتتا جەتىپ, كوپتەگەن ادامدار رەنىش ءبىلدىرىپ جاتادى, مازامدى الماڭىزدارشى دەگەندەي. نەمەسە «سىزدەر ماعان نەگە سمس-حابارلاما سالاسىزدار, مەنىڭ بالام جوق مەكتەپكە باراتىن» دەپ اۋىزدارىنا كەلگەندى ايتىپ, جارتى ساعات بويى «112» وپەراتورىنىڭ مازاسىن بوسقا الاتىندار دا جوق ەمەس. اۋا رايى­نىڭ قولايسىزدىعىنا بايلا­نىستى حابارلامانى تج باسقارماسى «بالاسى بار, بالاسى جوق» دەپ تاڭداپ تۇرماي, بارىنە ورتاق سالاتىندىعىن دا تۇرعىنداردىڭ ەسكەرگەندەرى ءجون, دەيدى ماماندار. بۇل پروبلەما شىعىس قا­زاقستان وبلىسىنا عانا ءتان ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكادا بار جاعداي ەكەن. ويتكەنى, «112» قۇت­قارۋ قىزمەتى رەسپۋبليكا كولە­مىنە 2009 جىلدان باستاپ ەنگى­زىلگەن. «112»-گە تەلەفون شالۋ كەز كەلگەن وبلىستان, اۋماقتان, قالا, اۋدان, اۋىلدان ءجاي تەلەفونمەن نەمەسە ۇيالى تەلەفونمەن جۇزەگە اسىرىلا بەرەدى. جوعارىدا ايتىلعانداي, ءتىپتى تەلەفوندا سيم-كارتاڭىز بولماسا دا حابارلاسا الاسىز. بىراق, بۇل قىزمەتتى ەرىككەننىڭ ەرمەگى دەپ قاراماي, دۇرىس پايدالانۋىڭىز كەرەك. قىزمەت, ارينە, تەگىن كورسەتىلەدى. حابارلاسقان كەزدە ءسىزدىڭ ايتقا­نىڭىزدى ارنايى تىركەپ الىپ, جازىپ وتىرادى. سوسىن وقيعا بولعان جەر انىقتالىپ, كومەككە قۇتقارۋشىلار جىبەرى­لەدى. قۇت­قارۋشىلار وقيعا بول­عان جەرگە جەتكەن سوڭ, كەيدە قاجەت­تىلىگىنە وراي «102» نەمەسە «103» قىزمەتتەرىنە وزدەرى دە حابارلاسىپ, ءمان-جايدى ءتۇسىندىرىپ جاتادى. سەبەبى, ولار ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ. راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي