16 اقپان، 2017

ءتول اسپاپتار تورگە وزدى

327 رەتكورسەتىلدى

وپەراعا ەجەلدەن سيمفونيالىق وركەستردەگى سكريپكا، الت، ۆيولونچەل، كونتراباس، فلەيتا، فاگوت، گوبوي، كلارنەت، ۆالتورنا، ترۋبا، تروم­بون، تۋبا، فورتەپيانو، ارفا... ءتا­رىز­دى باتىستىق، ەۋروپالىق ۇلگىدەگى اس­پاپتار ءتان. سەبەبى، وپەرانىڭ وتا­نى يتاليا بولعاندىقتان، سونداعى مۋ­زىكالىق اسپاپتاردىڭ وينالۋى وتە زاڭدى. اگاراكي، ۇلتتىق وپەرامىز بولسا شە؟ حالقىمىزدىڭ سالت-ءداس­تۇ­رىن، دالا مادەنيەتىنىڭ شالقار سازى مەن جازيرا سارىنىن وسى اسپاپتار تۇشىمدى جەتكىزە مە، جوق الدە ۇلت­تىق مۋزىكالىق اسپاپتارىمىز با؟ ە. برۋسيلوۆسكي مەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ تاندەمىنەن تۋعان قازاق ۇلتتىق وپەرا ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى – «قىز جىبەك» وپەراسىنىڭ جاڭا مۋزىكالىق رەداكتسيادا، كومپيۋتەرلىك، پلاستيكالىق بي تىلىمەن ارلەنىپ، زاماناۋي تەحنولوگيالار كومەگىمەن باسى ءبۇتىن جاڭعىرتىلۋى وتكەن اپتاداعى ەڭ ءبىر ۇمىتىلماس ما­دە­ني وقيعا رەتىندە قابىلدانعانى راس. «استانا وپەرا» تەاترىندا ەكى كۇن قا­تا­رىنان وتكەن پرەمەراعا حالىق كوپ جي­نالدى. وتاندىق وپەرا بولعاندىقتان جۇ­رت­تىڭ وعان مەيىرلەنە قۇرمەت كورسەتۋى، سۇي­ىسپەنشىلىك تانىتۋى زاڭدى قۇبىلىس اري­نە، الايدا كوڭىلگە كول-كوسىر شۋاق سە­بەلەيتىن مۇنىڭ تاعى ءبىر جاعىمدى جا­ڭا­لىعى – حالقىمىزدىڭ كونە ءداستۇرلى مۋ­زىكالىق اسپاپتارى ءۇنىنىڭ سال­تانات قۇرۋى ەدى. سول سەبەپتى، مۇندا ال­عاش رەت ۇلتتىق اسپاپتاردىڭ مولىنان پايدالانىلۋىن قازاق ۇلتتىق وپەرا ونە­رى ءۇشىن ماڭىزى جوعارى، ۇلكەن قادام دەپ ەسەپ­تەۋ لازىم. بەكايدار قاليەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن «سەرپەر» دومبىراشىلار ءانسامبلىنىڭ ساحنادا ساداقشىلار ءبيىن حالىق كۇيى «تەپەڭكوكپەن» سۇيەمەلدەپ، القا-قوتان كوپشىلىكپەن بىتە قايناسىپ كەتۋى وتە ۇيلەسىمدى ويلاستىرىلعان ەكەن. دالانىڭ تىرشىلىك-تىنىسىن، سالت-ءداستۇرىن بەينەلەۋدە قاسيەتتى قارا دومبىرانىڭ قوڭىر ۇنىنە جەتەتىن دۇنيەدە نە بار، شىركىن! قوسوبانىڭ تۇبىندە قىلقوبىزىمەن «كوروعلى» كۇيىن بەبەۋلەتكەن ادىلەت ازباەۆتىڭ ونەرىمەن دە ۇلتتىق وپەرانىڭ كوكجيەگى كەڭەيىپ، التى الاشتىڭ الدىندا ايبىنى اسقانىنا ەش تالاس جوق. سپەكتاكلدە تولەگەننىڭ قازاسى مەن بەكەجاننىڭ جان ازابىن باياندار­دا سوزدەن گورى قوبىزدىڭ قوڭىر ۇنى­نە ۇكىلەپ يەك ارتقان جانعا راحمەت! ول وسى تاڭداۋدا قاتەلەسپەگەن. باع­زى­دان قازاقتىڭ وزىمەن جانى ەگىز اس­پاپ­تىڭ شاناعىنان توگىلگەن تولعاۋدى مۇ­نىمەن ءتۇبى ءبىر، اتالاس دەلىنەتىن سكري­پكاڭىز وسىنشالىق بيىك ورەدە، وڭە­شكە وكسىك تولتىرا تەبىرەنتىپ جەت­كى­زە الار ما ەدى. جوق-ءا، ءتايىرى. سول سياق­تى وپەرادان ۇلتتىق كونە اسپابى­مىز – كەرنەيدى كەزىكتىرىپ، بۇرىن-سوڭ­دى ويلاماعان تاماشاعا تاپ بول­دىق. حالقىمىزدىڭ ۇرمەلى اسپابىنا جاتاتىن مۇنى ەرتە زامانداردا اس­كەري جو­رىقتاعى جاۋىنگەرلەردى جى­گەر­لەن­دى­رىپ، العا ۇمتىلدىرۋ، اتويلاتۋ، كەيدە حابار بەرۋ سيپاتىندا پايدالانسا، ەن­دى بىردە سارايلارداعى سالتاناتتى جاع­دايلاردا وينالاتىنى ءمالىم ەدى. دە­رەكتەر بويىنشا بۇل اسپاپ تۇركى تىل­دەس حالىقتار اراسىندا وتە كەڭ تا­رالعان، بىراق ولار ءوزارا تۋىس بول­عان­ى­مەن، اتالۋى، جاسالۋى جاعىنان ءبىر-بى­رىنە ۇقسامايدى. وزبەكتەردە «كارناي» دەلىنسە، ۇيعىرلار «سۋپناي»، «ناي» دەيدى ەكەن. وزبەك اعايىندار مۇنى ءتىپتى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق برەندى رەتىندە ماق­تا­نىش تۇتادى. وكىنىشكە قاراي، كەرنەي ءبىزدىڭ ءداستۇرلى ونەرىمىزدىڭ وزەگىنەن شەتتەپ، تاسادا قالىپ قويعانداي كۇي كەش­تى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، كەرنەي اسپابىنىڭ سىرتقى جاعىن باياعىدا تۇيە وڭەشىمەن قاپتاپ جاساپ، بىتكەن سوڭ ۇستىڭگى جاعىن جىلقى قىلىمەن شاشاقتاپ اسپەتتەسە، ال ءبىز ساحنادان وتاندىق شە­بەر­لەردىڭ اسپاپتى جەزدەن جاساعان بولەك ءبىتىمدى ۇلگىسىنە كۋا بولدىق. بەلگىلى اسپاپتانۋشى شەبەر بولات سارىباەۆ كەرنەي حالقىمىزدىڭ بايىرعى مۋزىكالىق مۇراسى بولىپ تابىلاتىنىن عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەپ، ونەرگە وكىنبەستەن قوسىپ كەتكەنىنە قاراماستان، ونىڭ «قىز جىبەك» في­لمى­نەن كەيىن ساحناعا بىردەن جول تاۋىپ كەتە قويماۋى ۇلتتىق اسپاپتارعا ءالى دە بولسا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەي وتىرعانىن اڭعارتادى. قىرداعى قىزعالداقتىڭ ورتاسىنا جاراسا جايعاسقان جەتىگەنشى ارۋلار – مارال ساحمەتوۆا، ايقاراگوز مۇكيا، ءاليا يزديليۋەۆا، ءمادينا سۇلەيمەنوۆا «التى قاز» كومپوزيتسيا­سىن نازىك يىرىممەن، ناقىشىنا كەل­تى­رە شەبەر ورىندادى. اۋەدەگى ءان سال­عان قۇستاردىڭ قاناتىنىڭ سۋسىلى قان­داي اسەرلى ەستىلەدى. بۇدان بولەك، سيم­فونيالىق وركەسترگە شاڭقوبىزدىڭ ءۇنىن ءمىنسىز ۇشتاستىرعان قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال ءمۇحيتدينوۆتىڭ ديريجەرلىك شەبەرلىگىنە جۇ­رت شەكسىز ريزا... ۇلتتىق مۋزىكالىق اس­پاپتاردى شەتتەتىپ، پايدالانباۋ­دان كوپ نارسەدەن ءوزىمىز ۇتىلىپ، قۇر قالىپ ءجۇر ەكەنبىز-اۋ! «قىز جى­بەك» وپەراسى قالاي قويىلىپتى، سىز­دەر­دىڭ كوڭىلدەرىڭىزدەن شىقتى ما؟» دەپ سۇراۋشىلار كوپ. بار قازاقتىڭ جۇ­ر­ەگىن جاۋلاپ العان «قىز جىبەك» فيلمىندە قاسيەتتى قارا دومبىرانىڭ قۇيقىلجىعان ءۇنى قۇلاعىڭىزدان كەتپەي، ءان مەن كۇيگە اسەرلەنەتىن ەدىڭىز عوي. سول سياقتى دومبىرا، كەرنەي، قىلقوبىز، جەتىگەن، شاڭقوبىز وينالماسا، ول نەسىنە «قىز جىبەك»؟! قازاقتىڭ ءداستۇرلى ساز اسپاپتارىنىڭ ءۇنىن العا وزدىرعان «قىز جىبەك» وپەراسى ارقىلى حالقىمىزدىڭ كونە مۋزىكالىق اسپاپتارىنىڭ داڭقى شارتاراپقا شارىقتاپ، مارتەبەسى اسارىنا شىن كوڭىلدەن ءبىز دە قۋانۋلىمىز.

قاراشاش توقسانباي، 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

تولەم الۋعا – Telegram-بوت

قوعام • بۇگىن، 08:05

پەتروپاۆل كارانتينگە جابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:00

قارجى حالىققا باعىتتالادى

ۇكىمەت • بۇگىن، 07:53

قۇپتارلىق قادام

پارلامەنت • بۇگىن، 07:47

مەشىتتە بەتپەردە تسەحى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:35

ەلگە پايداسى تيگەن ادام جاقسى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:30

اۋدان ءومىرىنىڭ ايناسى

ايماقتار • بۇگىن، 07:27

ارمان الاسارماسىن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:22

ديقان ديزەلدى تومەن باعاعا الادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:11

كوروناۆيرۋسسىز قوستاناي

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار