ءىس تەتىگىن تاپقان بىلەدى

اباي اتامىز ءبىر سوزىندە «وسى كۇنى قازاق ىشىندە ء«ىسى بىلمەس, كىسى بىلەر» دەگەن ماقال شىقتى. ونىڭ ءمانىسى, ء«ىسىڭ­نىڭ تۇزۋلىگىنەن جەتپەسسىڭ, كىسىڭ­نىڭ امالىنان جەتەرسىڭ» دەگەن ءسوز», دەيدى. بايقاساڭىز, وسى ءبىر ءسوز بۇگىنگى كۇنگە ساي ايتىل­عان با دەپ ويلايسىز. ويت­­كەنى, الەمنىڭ وركەنيەتتى ەل­دەرى­نىڭ تاجىريبەسىنەن وتكەن ىستەر حالىق­تىڭ پايداسى ءۇشىن جۇزە­گە اسىپ جاتادى. حالىققا, مەم­لە­كەت­­كە پايداسى تيەرلىكتەي ەتىپ ۇيىم­داستىرىلماسا, بىردە-ءبىر ءىس قول­دانىلمايدى. سوندا, اباي اتامىز ايتقانداي, ءىس قانشالىقتى ءتۇزۋ بولعانىمەن, ونى لايىقتى جۇزەگە اسىرار بىلىكتى مامان بولماسا, ءبارى بەكەر. سول ايتقانداي, ەندى, مىنە, ازا­ماتتاردى ۋاقىتشا تىركەۋ ماسە­لەسى اياق استىنان جىرعا اينالىپ, اڭگىمەسى ءالى دە تاۋسىلار ەمەس. سەبەبى, بۇرىن بايقالماعان سۋ استىنداعى قويتاستار كورىنىپ قالىپ جاتىر. ال ول حالىقتىڭ بۇرىنعىداي ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە تىپ-تىنىش بارىپ تۇرۋىنا كادىمگىدەي كەدەرگى كەلتىرەتىندەي كۇدىك تۋعىزۋدا. قويتاستاردى اينالىپ وتۋگە دە مۇمكىندىك بولماي تۇر. ويتكەنى, ول كەدەرگىلەردىڭ ءبارىن سىپىرىپ تۇگەل الىپ تاستاماي, ەركىن ءجۇزۋ جوق. سوندىقتان دا, امال جوق, سول قويتاس سەكىلدى كەمشىلىكتەردىڭ دەنىن بىرتىندەپ جويۋعا كۇش سالىپ جاتقان دا حالىقتىڭ ءوزى. سەبەبى, كەز كەلگەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى­نا بارىڭىز, وندا بۇل ماسەلەنى تەزدە­تىپ شەشۋدىڭ قامىمەن قاپتاپ جۇر­گەن جەرگىلىكتى قاراپايىم ادامدار. سودان قازىرگى كۇنى تىركەۋگە تۇرىپ جاتقاندار قاراسى دا ەداۋىر مولايىپ قالعان. جاسىراتىن نەسى بار, وسىنىڭ ارقاسىندا العاشقى ساتتەگىدەي ەمەس, ەندى سانسىز سۇراقتاردىڭ دا كوبىنە جاۋاپ تابىلىپ, كوكەيكەستى ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. ماسە­لەن, سولاردىڭ قاتارىندا زاڭداعى ولقى­لىقتاردىڭ ورنى تولىقتىرىلىپ جاتقاندىعىن ايتۋعا بولادى. الايدا, وسى تۋىنداعان كەدەرگى­لەردى الدىن الا رەتتەپ, داڭعىل جول اشىپ قويۋعا بولماس پا ەدى؟ ءسوزسىز بولار ەدى. بىراق ۋاقىتشا تىركەۋ بارىسىنا جاۋاپتى ادامدار بۇعان الدىن الا ونشا باس اۋىرتا قويماعان سەكىلدى. سوندىقتان بۇل ماسەلەگە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءوزى دە نازار اۋدارىپ, ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەر تۋرالى ويىن اشىق ءبىلدىردى. ۇكiمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر باقىت­جان ساعىنتاەۆ تiركەۋ ەنگiزiل­گەننەن كەيiن حقو-لاردا ۇلكەن كەزەكتiڭ قالىپتاسقانىن جانە مۇ­نىڭ حالىق اراسىندا نارازىلىق تۋدىر­عانىن ايتتى. ءتىپتى پرەمەر-مينيستر تiركەۋگە قاتىستى سۇراق­تار­دىڭ تىم كوپ ەكەنiن جانە ءتۇسiن­دiرۋ جۇمىستارىنىڭ دۇرىس جۇرگiزiل­مەگەنiن جاسىرماي جەتكىزدى. ء«بىرىنشى رەت قاشان تۇسىندىردىك؟ ءبىز حقو-لاردا دۇرلىگۋ تۋعاننان كەيىن عانا تۇسىندىرە باستادىق. بۇل نورمانىڭ حالىققا قاتىستى ەكەنىن تۇسىندىك, ءبىز 22 جەلتوقساندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتە الار ەدىك, سوندا قازىر حقو-لارعا كەلىپ جاتقان 40 مىڭنىڭ 17 مىڭى ۋاقىتشا تىركەۋگە كەلىپ, قالعاندارى زاڭداستىراتىن ەدى. بىراق ولار وسى كۇندەرى كەلمەي-اق قويسا دا بولار ەدى, سولاي ما؟ ولار ءتىپتى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە اسىقپاي كەلە الار ەدى, ايتارلىقتاي دۇرلىگۋ تۋماس ەدى. ادامدار نە ىستەرىن بىلمەي حقو-لارعا بارا باستادى», – دەدى ۇكىمەت باسشىسى. ال پرەمەر-مينيستر ايتقان­داي, بۇل دۇرلىگۋدى تۋدىرماۋعا ءتيىس ءىىم ۋاقتىلى, ياعني الدىن الا ء«تۇزۋ ءىستى» جەرىنە جەتكىزە ەلەكتەن وتكىزىپ, ەرتەرەك ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزگەندە, مۇنداي ابىر-سابىر تۋىن­داماعان بولار ەدى. وسىنداي كەلەڭ­سىزدىكتىڭ ءبارى, دەر كەزىندە ۇيىم­داستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىل­مەگەندىكتەن تۋىندادى. سوندا, اباي اتامىز ايتقانداي, ەگەر مۇنداي ء«تۇزۋ ءىستى» اتقارا الار «بىلەر كىسى» تابىلماسا, حالىقتى اياق استىنان ابىگەرگە سالاتىن وسىنداي جاعدايلار تۋىنداي بەرە مە؟ ول قاشانعا دەيىن جۇرتتىڭ شىدامىن سىناپ كورمەك؟ ەلباسى قاشاندا الدىمەن حالىقتىڭ قامىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن قاپەرگە سالىپ كەلەدى. پرەمەر-مينيستر دە بىرنەشە مارتە ەسكەرتۋ جاساعاندىعى بەلگىلى. مۇن­داي ەسكەرتۋلەردەن كەيىن ءىس تەك ەستىلىكپەن عانا اتقارىلۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىز. ال ءىستى ءبىلىپ, ونى ەستى اتقارار ماماندار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بارشىلىق. سوندا نە ءىس تىندىرىلسا دا, ول تەك ادامعا قىزمەت ەتۋگە, ادام يگىلىگى ءۇشىن جاسالا­تىنىنا بەك سەنىمدىلىك ورنىعا­دى. ول سەنىمدى ورنىقتىرا الۋدى «تەمىر دە كونىپ ءتىل قاتقان,  تەتىگىن تاپ­قان مامانعا!», دەپ اقىن جۇبان مول­داعاليەۆ ايت­قانداي, ءىس تەتىگىن تاپقان عانا بىلەدى. الەكساندر  تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»