اگروونەركاسىپ كەشەنىن يننوۆاتسيانى يگەرگەن ماماندار دامىتادى

قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ  اۋىل شارۋاشىلىعى  ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋعا, وندىرىسكە نەعۇرلىم جەتىلدىرىلگەن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جانە ءتيىمدى ءارى ماقساتتى مەملەكەتتىك قولداۋعا مۇقتاج. باستى ماقسات – وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ  باسەكەگە قابىلەتتى دامۋىن بارىنشا قامتاماسىز ەتىپ, العا قويىلعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زامان تالاپتارىنا ساي يننوۆاتسيالىق باعىتتا ناقتى ءىس-شارالاردى جەتىلدىرۋ. بۇل رەتتە وتاندىق اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ عىلىمي پوتەنتسيالىن كوتەرۋگە باستى نازار سالىنۋدا. قازىرگى كەزدە كاسىپورىندار مەن شارۋاشىلىقتاردىڭ ساپاسى ناشار, توزىعى جەتكەن تەحنيكالارى جاڭارتىلۋدا, جاڭا بۋىندى بىلىكتى ماماندار قاتارى قالىپتاسىپ, وندىرىسكە قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالار مەن نوۋ-حاۋ ەنگىزىلە باستادى. بۇل باعىتتاعى ساياساتتى مەملەكەت ءتيىمدى جۇرگىزىپ وتىر. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەگى ستۋدەنتتەردىڭ 90 پايىزدان استامى اۋىل جاستارى. ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن ءبىلىم الۋشىلارعا ءبىز زامانعا ساي, الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىلىم مەن عىلىمدى يگەرۋگە بارىنشا جاعداي جاساپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – اۋىل-اۋىلداردان كەلگەن ستۋدەنتتەرىمىزگە وزىق ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ ەل مەن جەردىڭ قاسيەتىن باعالايتىن, ۇلت بولاشاعىنا سەنىممەن قاراپ, ۇلى دالامىزدىڭ ۇلاعاتىن بو­يىنا سىڭىرگەن, تۋعان توپىراقتىڭ قادىرىن ءبىلىپ, اۋىلىن قادىرلەيتىن جانە سول اۋىلدىڭ زيالىسىنا اينالاتىن تۇلعا رەتىندە قالىپتاستىرۋ. قازاقستان نەگىزىنەن اگرارلى مەملەكەت. دەگەنمەن, اۋىلدىق ايماقتار ءبىلىمى جوعارى, كوزقاراسى كەڭ, بىلىكتى مامان­دارعا ءزارۋ. بۇل اسىرەسە, اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىنا كوبىرەك قاتىستى. سوندىقتان, مەملەكەت بىلىكتى اگرارشى مامانداردىڭ, ىسكەر فەرمەرلەردىڭ, زاماناۋي تەحنولوگيانى يگەرگەن جاستاردىڭ اۋىلعا تارتى­لۋىن وڭتايلاندىرىپ كەلەدى. ماماندار تاپشىلىعىن كورىپ وتىرعان اۋىلدارعا ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم العان جاستار بارىپ قىزمەت ەتىپ, ورنىعاتىن بولسا ۇلتتىق ەكونوميكا قارقىن الىپ, ەل ەڭسەسى بۇدان دا كوتەرىلە تۇسەتىنى ءسوزسىز. اۋىلعا بارعان جاس مامان تەك كادر ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە عانا ىقپال ەتىپ قويماي, ونداعى وزگە دە سالالارعا سەرپىن بەرەدى. قاشاندا جاڭالىققا جانى قۇمار جاستاردىڭ ءوزى قىزمەت ەتكەن سالادا تىڭ سەرپىلىستەر جاسايتىنىنا سەنىم مول. سول سەبەپتى, ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ستراتەگيالىق باعىت-باعدارىمىزدى ۇستانا وتىرىپ, اۋىلدىق جەرلەردەن كەلگەن جاستاردى يننوۆاتسياعا بەيىمدەپ, اگرارلىق  ءبىلىم مەن عىلىمعا تەرەڭدەپ, جاڭا تەحنولوگيا­لاردى يگەرۋى ءۇشىن اگروتەحنولوگيالىق حاب – اۋىل شارۋاشىلىعى زەرتتەۋ­لەرى­نىڭ حالىقارالىق ينستيتۋتىن قۇر­دىق. شەتەلدىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن نەگىز­گە العان بۇل ينستيتۋت وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن ءوندىرۋ­شى­لەردىڭ ناقتى سۇرانىستارىنا ساي عىلىمي-وندىرىستىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعام رەتىندە جاڭاشا قۇرىلىمداۋ ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قاراماعىنا ءوتۋى –  اگرو­يننوۆاتسيالىق باعىتتى جاڭعىرتۋ بو­يىنشا  عىلىمي-زەرتتەۋلەردى كوممەرتسياليزاتسيالاۋ جۇيەسىن ءتيىمدى قۇرۋعا جول اشتى. ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا قۇرىلعان اۋىل شارۋاشىلىعى زەرتتەۋلەرىنىڭ حالىقارالىق ينستيتۋتى وتاندىق اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ جاڭا ساتىعا كوتەرىلگەندىگىن كورسەتەدى. الەمدىك ستاندارتتارعا ساي اگروتەحنولوگيالىق حاب دەڭگەيىندەگى مۇنداي اۋقىمى كەڭ ينستيتۋتتى قۇرۋ تۋرالى شەشىم اياقاستى قابىلدانعان جوق, بۇعان ۇجىمنىڭ كوپتەگەن جىلدار بويى اتقارعان جەمىستى جۇمىسى سەبەپ بولدى. بۇل حالىقارالىق ينستيتۋت – مەم­­­لەكەتتىڭ جانە جەكەمەنشىك سەك­توردىڭ رەسۋرستارىن ءبىر ارناعا توپتاستىرىپ, ولاردى ەل ءۇشىن پايداسى مول, كەلەشەگى بار يننوۆاتسيالىق جو­بالارعا اۋداراتىن ەلىمىزدىڭ اگرارلىق سەكتورىنداعى العاشقى ءىرى ينستيتۋتتىڭ ءبىرى.  ينستيتۋت قۇرامىنا ۋنيۆەرسي­تەت جانىنداعى قازاقستان-جاپون ين­نوۆاتسيالىق ورتالىعى, قازاقستان-كورەي يننوۆاتسيالىق ورتالىعى, سۋ يننوۆاتسيالىق ورتالىعى, يننوۆاتسيالىق جىلىجاي, مەملەكەتتىك يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا ماماندار دايىندايتىن ازىق ت ۇلىك ساپاسى جانە تەحنولوگياسى ور­تا­لىعى, «اگروينجەنەرلىك ماسەلەلەر جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋ» ورتالىعى, تۇراقتى ەگىن شارۋاشىلىعى ورتالىعى  سياقتى قولدانىستاعى ورتالىقتار بىرىكتىرىلگەن. بۇل يننوۆاتسيالىق ورتالىقتار مەن زەرتحانالاردى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپكەرلەرى شيكىزات پەن دايىن ونىمگە ساراپتاما جاساۋ, توپىراق,  سۋ جانە ت.ب. ساپاسىن انىقتاۋ ءۇشىن پايدالانادى. ينستيتۋتتىڭ وندىرىستىك قۇرى­لى­مىندا اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ قورى, تەحنوپارك, عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى مەن زەرتحانالار, ستارتاپ بيزنەس-ينكۋباتورلار جۇمىس ىستەيدى. زەرتتەۋلەر قورى ورتالىق انىقتايتىن  كەلەشەگى بار ۇزاق مەرزىمدى جوبالار مەن يننوۆاتسيالاردى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان, سونىمەن قاتار  قۇراستىرىلىپ جاتقان جوبالارعا سىرتتان ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تارتۋمەن دە اينالىسادى. مۇنداعى باستى ماقسات  – الەمدەگى ەڭ جاقسى تەحنولوگيالاردى اگرارلىق وندىرىسكە الىپ كەلۋ. بۇل جۇمىستاردىڭ بارلىعى ۇكىمەتتە, مينيسترلىكتە, وبلىس دەڭگەيىندە تانىستىرىلىپ, شەتەلدىك ەكسپەرتتەردىڭ جوعارى باعاسىن العان. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ 5 ينس­تيتۋتتىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا ازىق-ت ۇلىككە جاھاندىق سۇرانىستىڭ وسۋىنە بايلانىستى وتاندىق اگرووندىرىستىك كەشەنىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋعا ناقتى تاپسىرمالار بەردى. بۇل رەتتە ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىس ينتەگراتسياسىنا باسا ءمان بەرىپ وتىرمىز. وتكەن جىلى ەلباسىنىڭ شەشىمىمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ جانىنان «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىم-ءبىلىم ورتالىعى» اشىلدى. ورتالىق قۇرامىنا 23 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, 14 تاجىريبەلىك ستانساسى, كوممەرتسيا­لاندىرۋ مەن ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى جانە 3 اگرارلىق جوعارى وقۋ ورنى كىردى. وسى ينتەگراتسيا اگروونەركاسىپ كەشەنىندە عىلىم, ءبىلىم, ءوندىرىس اراسىنداعى ۆەدومستۆولىق بىرىكپەۋشىلىك ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى بولدى. مەملەكەت باسشىسى  2014 جىلعى 11 قاراشاداعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باس­تار جول» اتتى  حالىققا جولداۋىندا  يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا عىلىم مەن ەكونوميكا  جانە مامان دايىنداۋ  سالالارى اراسىنداعى باي­لانىستى قامتاماسىز ەتەتىن 10 جوعارى وقۋ ورنىن انىقتاپ كورسەتكەن بولاتىن. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت تە بار. بۇگىنگى كۇنى ەلباسى جولداۋىندا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ  ماقساتىندا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى بەيىندىك ماگيستراتۋرا نەگىزىندە يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا ما­ماندار دايىنداۋدا.  باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – تاماق ونەركاسىبى, اگروحيميا, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارى بويىنشا پراكتيكالىق-باعدارلانعان جوعارى بىلىكتى كادرلار  دايىنداۋ. وندىرىستىك كاسىپورىندارعا ارنالعان  باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايىنداۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان جاڭا زەرتحانالار قۇرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا ماگيسترانتتارىمىز سول زەرتحانالاردا عىلىمي جوبالارىن دايىنداپ, پراكتيكالىق داعدىلارىن ارتتىرۋدا. وتاندىق ازىق-ت ۇلىك ءونىمىنىڭ باسە­كەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاعام ونىمدەرىن وزىمىزدە ءوندىرۋ ارقىلى ونىڭ يمپورتىن ازايتۋعا جاعداي جاساۋ جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋ ماقساتىندا شيكىزات تۇرىندەگى ونىمدەر شىعىنىن ازايتىپ, بەلگىلى ءبىر ماقساتتا ءونىم شىعاراتىن تۇيىق تسيكلدى تەحنولوگيانى ەنگىزۋ, شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ كورسەتكىشىن ارتتىراتىن ءتۇرلى فۋنكتسيونالدىق قاسيەتتەرگە يە ازىق-ت ۇلىك جانە جەمشوپ ءوندىرىسىن دامىتۋ, شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ اسسورتيمەنتىن كەڭەيتۋ, قۇس جانە مال شارۋاشىلىعىنا ارنالعان ازىق قورىن ۇلعايتۋ, ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ قاجەت. جوعارى بىلىكتى ماماندارسىز اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە مەملەكەتتىڭ جۇرگىزىپ وتىر­عان وڭتايلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا, اتاپ ايتقاندا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلعا بىلىكتى جاس ماماندار تارتىلا باستادى. كەيىنگى كەزدە وتاندىق اگروونەركاسىپكە كوڭىل بولىنە باستاۋىنان اۋىلدىڭ وندىرىستىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرا  باستادى. اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ, جاڭا اۋىلدىق جەرلەردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي قارجى مەن ماتەريالدىق رەسۋرستار بولىنۋدە. سونىڭ ىشىندە «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىنىڭ ورنى ەرەكشە. بۇل باعدارلاما اياسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىنە 2020 جىلعا دەيىن 3 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجى بولىنەدى. ەلىمىزدە بۇدان دا باسقا «سىباعا», «التىن اسىق», «قۇلان», «امانات» سياقتى باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. وتباسىلىق ءسۇت تاۋارلارى فەرمەرلەرىن قولداۋ ماقساتىندا «ىرىس» باعدارلاماسى ەنگىزىلدى. مەملەكەت جۇك­تەگەن مىندەتتەر مەن اتالعان باعدار­لامالاردى نەگىزگە الا وتىرىپ, وقۋ ورنىمىز بىرنەشە جىلداردان بەرى  عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ بو­يىنشا ماقساتتى تۇردە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. جوعارىدا اتالعان ينستيتۋت وسى جۇمىستاردىڭ ناقتى ناتيجەسى. بۇگىندە اگروقۇرىلىمدار وندىرىستە ۇلكەن جەتىستىككە تەك عىلىم ارقىلى جەتۋگە بولاتىنىن جاقسى تۇسىنۋلەرى كەرەك. وسى ماقساتتا ءبىز ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ, ماگيسترانتتار مەن PhD دوكتو­رانتتا­­رى­مىزدىڭ ءوندىرىس ورىندارىندا تاجىريبەدەن ءوتۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارىپ, بۇگىنگى كۇنى وقۋ جوسپارى مەن اكادەميالىق كۇنتىزبەنى قايتا قاراپ, ءبىلىم الۋشىنىڭ وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتۋ مەرزىمىن 5 ايعا دەيىن ۇزارتتىق. وسىعان ساي ستۋدەنت 10 اپتا اۋديتوريا­دا تاجىريبەلىك ساباق السا, ماماندىعى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سالاسىنا بايلانىستى 10 اپتا ءوندىرىس ورنىندا بولادى. جەكەلەگەن ماماندىقتار بويىنشا تەوريالىق ساباقتار دا ءوندىرىس بازاسىنداعى وقۋ-ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىندا وتكىزىلەدى. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جانە بولون ءۇردىسىن, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا كەلەسى ورتالىقتار: بولون ءۇردىسىن دامىتۋ ورتالىعى, اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى مودەلدەۋ ورتالىعى, ۇشتۇعىرلى ءتىل باعدارلاماسىن نەگىزگە العان كوپتىلدى  ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى, جاھاندىق كلاسس جانە لينگۆيستيكالىق ءبىلىم بەرۋ ور­تالىعى جۇمىس ىستەيدى. سىرتقى اكا­دەميالىق ۇتقىرلىق جاھاندىق كونسورتسيۋم ارقىلى, سونداي-اق «تەمپۋس», «ەرازمۋس مۋندۋس», «بولاشاق», DAAD جانە FET, تاعى دا باسقا باعدارلامالار مەن جوبالار ارقىلى ىسكە اسىرىلادى. ۋنيۆەرسيتەت ەۋروپا, امەريكا, و­ڭ­تۇستىك-شىعىس ازيانىڭ جەتەكشى 12 مەملەكەتىمەن قوس ديپلومدىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا كەلىسىمشارتتار جاسادى.ۋنيۆەرسيتەتتە جىل سايىن قازاقستان جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنان ماگيسترانتتار ەۋروپانىڭ سەرىكتەس جوو عالىمدارى مەن ماگيسترانت قاتىسۋ­شىلارىمەن حالىقارالىق جازعى مەكتەپ ۇيىم­داستىرىلادى. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا الەمنىڭ اگ­رار­لىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جا­ھاندىق كونسورتسيۋمىنىڭ جانە تمد  مەملەكەتتەرىنە  قاتىسۋشى ءۇز­دىك اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى كەڭە­سىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ۋنيۆەرسيتەت بۇگىندە 200-دەن  استام حالىقارالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن,  الدىڭعى قاتارلى كوپتەگەن اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن, اگروونەركاسىپتىك  كەشەنى نىسان­دارىمەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەلى­سىمگە قول قويا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ اگ­رار­لىق عىلىمىنىڭ حالىقارالىق ارەنا­داعى مارتەبەسىن كوتەرۋگە اتسالىسۋدا. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى جىل باسىنان بەرى جامبىل, الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان, اقتوبە, قىزىلوردا وب­لىس­تارىندا ارنايى ىسساپارمەن شى­عىپ, ونداعى اۋىلشارۋاشىلىق سالا­سىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسىپ, ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. ىقپالداسۋ باعىتتارى بويىنشا قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ عالىمدارىمىز اۋىل كاسىپكەرلەرىنە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا كەڭەس بەرۋ قىزمەتتەرىن ۇسىنۋدا. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدەگى شارۋاشىلىق­تاردا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە اگرارلىق ءبىلىم جوق. ءبىز ولاردىڭ ارنايى ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك جاساپ وتىرمىز. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە جۇمىس اتقارىپ وتىرعان ەلىمىزدەگى فەرمەرلەردىڭ جوعارى مەكتەبى وندىرىسكە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە ونى قولدانۋ تۋرالى كەڭەستەر بەرىپ, كونسالتينگتىك قىزمەت كورسەتۋگە تولىق قابىلەتتى. بۇعان قوسا جىل سايىن اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ 300-دەن استام ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانتتارى, دوكتورانتتارى شەتەلدىڭ وزىق وقۋ ورىن­دارىندا ءبىلىم جەتىلدىرىپ, تاجىريبە جي­نايدى. سونداي-اق, الەمنىڭ بەدەلدى ۋني­ۆەرسيتەتتەرىنىڭ بىلىكتى عالىمدارى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە ارنايى ءدارىس وقيدى. وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىلىمى مەن عىلىمىنىڭ كوشباسشىسى – 85 جىلدىق تەرەڭ تاريحى بار قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇگىنگى كۇنى الەمدىك تالاپتار بويىنشا ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالانۋ جۇمىستارىن ستراتەگيالىق باعىتتا ءجۇر­گىزۋدە. بەلگىلەنگەن مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن بىلىكتى ماماندار قاجەت ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان دا ەلباسى ءبىرىنشى كەزەكتە وزىق ءبىلىم مەن يننوۆاتسيالىق عىلىمدى دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. بۇل رەتتە مەملەكەت انىقتاعان تالاپتار بويىنشا ينتەللەكتۋالدى ۇلت رەتىندە قالىپتاسقان, دامىعان قازاقستان قوعامىن قۇرۋ ءۇشىن اتقارىلاتىن مىندەتتەردى ايقىنداپ, ولاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرۋعا ارقايسىمىزدىڭ قوسار ۇلەسىمىز مول بولۋعا ءتيىس. تىلەكتەس ەسپولوۆ, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, قر ۇعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك