*1 ماۋسىم – بالالاردى قورعاۋدىڭ حالىقارالىق كۇنى
كوڭىلى – كوكتەم, ديدارى – نۇرلى
ەلدىڭ ەرتەڭى, ۇلتتىڭ بولاشاعى, جۇرتتىڭ تىرەگى سانالاتىن پەرىشتەدەي جاس ۇرپاق قاشاندا كوڭىلى – كوكتەم, ديدارى – نۇرلى كەيپىمەن جان دۇنيەڭدى باۋرايدى. ولاردىڭ وسى ءبىر باقىتتى ءومىرى باياندى بولسا ەكەن دەيسىڭ. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى شيرەك عاسىر ىشىندە قازاق ەلىندە ومىرگە كەلگەن ۇل مەن قىزدىڭ تىنىس-تىرشىلىگى الاڭسىز ءوتىپ كەلەدى. بۇل وتانىمىزداعى بەرەكە-ءبىرلىكتىڭ, تاتۋلىقتىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىز. قازىر ەلىمىزدە 18 جاسقا دەيىنگى جاستار 5 575 754 بولسا, ونىڭ 2 555 921-ءى مەكتەپكە دەيىنگى بۇلدىرشىندەر, ال مەكتەپ وقۋشىلارى – 2 799 585-ءتى قۇرايدى. بالالار كۇنىنە وراي, ەلىمىزدە كوپتەگەن شارالار ۇيىمداستىرىلۋدا. سونىڭ ەڭ باستىسى, قالالار مەن اۋىلداردا وتەتىن مەرەكەلىك شارالار دەر ەدىك. ونىڭ قاتارىندا ۇلگىلى بالالاردىڭ جەتىستىگىن وزگەگە تانىتۋمەن قاتار, قامقورلىقسىز قالعان ۇل مەن قىزعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا نازار اۋدارۋ دا بار. سول سەكىلدى 1 ماۋسىم كۇنى دۇنيەگە كەلگەن بالالارعا ارنايى سىيلىقتار تاپسىرۋ ءۇردىسى دە جالعاسىن تابادى. اسىرەسە, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ جازعى دەمالىسىن ءساتتى وتكىزۋ ءىسى دە جان-جاقتى ۇيىمداستىرىلۋ ۇستىندە. بۇعان قوسا, وسى ماۋسىم ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن بالا قۇقىعىن قورعاۋ, ونىڭ ەڭبەگىن قاناماۋ ناۋقانى دا بيىك دارەجەدە جالعاسىن تابادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بالا باقىتىمىز دەگەن ەلىمىز ۇرپاقتىڭ مۇڭسىز بولىپ وسۋىنە بارلىق مۇمكىندىكتى جاساي بەرەدى.«بالا داۋىسى»: بالالىق شاقتىڭ, مۋزىكا مەن شابىتتىڭ مەرەكەسى
2016 جىلعى 14 مامىردا الماتى قالاسىنداعى رەسپۋبليكا سارايىندا «بالا داۋىسى» ءى ۇلتتىق بالالار ءان بايقاۋى باستالعان ەدى. بايقاۋدىڭ نىشانى بولىپ تابىلاتىن عاجايىپ نوتا 21 مامىردان باستاپ ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىس ورتالىقتارىنا جول تارتتى. «جاندانۋ الەمى» قورىنىڭ قۇرىلتايشىسى ءاليا نازارباەۆا بۇل يدەيانىڭ اۆتورى جانە باس پروديۋسەرى بولىپ تابىلادى. بالالاردى قورعاۋدىڭ حالىقارالىق كۇنىنە وراي ءبىز ونىمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – ءاليا نۇرسۇلتانقىزى, جوبانىڭ تۇساۋكەسەرىمەن ءسىزدى شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىز! ونىڭ يدەياسى جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بالالارى ءۇشىن نەلىكتەن قاجەت ەكەنى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرىڭىزشى؟
– راحمەت! ءبىزدىڭ وتانىمىزدىڭ بالاقايلارىنا, ولاردىڭ اتا-انالارى مەن ۇستازدارىنا قانشالىقتى تولعانىستى بولسا, مەن ءۇشىن دە بۇل اسا ءبىر اۋەزدى ءسات! بۇل بالاقايلار جۇرەكتەرىنەن ورىن الىپ, ناعىز بالالىق شاقتىڭ, مۋزىكا مەن شابىتتىڭ مەرەكەسى رەتىندە ەستەرىندە قالعانىن قالايمىن. «بالا داۋىسى» ءجاي عانا بايقاۋ ەمەس. بۇل كەڭ اۋقىمدى الەۋمەتتىك جوبا. ونىڭ باستى ماقساتى- ەلىمىزدىڭ ەڭ جاس ازاماتتارىنا ارناپ جاڭا اندەرىن جازۋ. 2016 جىلدىڭ قازان ايىندا تەلەكورەرمەندەر بايقاۋدىڭ فينالى وتەتىن استانا قالاسىنداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ ساحناسىندا جاڭا بالالار حيتتەرىنىڭ ورىندالۋىنا كۋاگەر بولادى. ال بالا باقشالار مەن مەكتەپتەر جاڭا ءان جيناقتارىن سىيلىققا الادى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ بۇل بايقاۋىمىز وسىنداي ىزگى ءارى قاجەتتى مىندەتتى كوزدەيتىن جالعىز بايقاۋ دەپ سەنىمدى تۇردە ايتا الامىز. سونىمەن قاتار, ونەر بايگەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا تارتۋ بولارلىق ايتۋلى وقيعا دا دەسەك, جاراسار.
– بۇل بايقاۋ فرانشيزا بولىپ تابىلماي ما؟ ويتكەنى, قازاقستاندىق تەلەارنالاردا مۋزىكالىق جوبالاردىڭ بارى قۇپيا ەمەس قوي؟
– ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بالالار ءوز بويىنداعى قابىلەتتەرىن اشۋعا جانە تانىپ بىلۋگە كومەكتەسەتىن ءتۇرلى جوبالاردىڭ بارى, ارينە, قۋانتادى. ءبىز ونى ءجىتى قاداعالاپ, بالالاردىڭ قۋانىشتارىن ءاردايىم ءبولىسىپ وتىرامىز. ءار بايقاۋدىڭ ءوزىنىڭ وڭتايلى ساتتەرى بار. دەگەنمەن, ءالى دە جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەتىن تۇستارى دا جوق ەمەس. «بالا داۋىسى» بايقاۋىنىڭ كونتسەپتسياسىن ازىرلەگەن كەزدە ءبىز وسىنداي ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرۋگە تىرىستىق. ءاربىر بالا ىرىكتەۋ تۋرىندا ءوزىن ناعىز باتىر, حاس جەڭىمپازداي سەزىنۋىن, بويىنداعى مۋزىكالىق قابىلەتىن ءارى قاراي شىڭداي تۇسۋگە دەگەن ۇمتىلىستارىن وياتۋعا بارىنشا كۇش سالدىق. ويتكەنى, «دارىنسىز بالا بولمايدى, دارىنى اشىلماي قالعاندار عانا بولادى», دەگەن قاناتتى ءسوز بار عوي.
بىرىنشىدەن, «بالا داۋىسى» – قايسىبىر بەلگىلى مۋزىكالىق جوبالاردىڭ كوشىرمەسى ەمەس وقيعالارعا قانىق بايقاۋ ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ءىس جۇزىندە بارلىق قازىرگى ءان بايقاۋلارىنا كەلەتىن بولساق, كاستينگتەر بالالاردىڭ ماتەريالدى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى ارقىلى نە الشاقتا وتەدى. بولماسا ىرىكتەۋ تۋرلارى كەيبىر وبلىس ورتالىقتارىندا, ودان قالسا الماتى مەن استانا قالالارىندا عانا وتەدى. ءبىزدىڭ «بالا داۋىسى» ءاربىر وبلىس ورتالىعىنا بارىپ, بالالاردىڭ تانىمال ارتىستەرمەن, بەلگىلى كومپوزيتورلارمەن جانە پروديۋسەرلەرمەن جەكە تانىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىردىڭ وزىندە ءبىز تىكەلەي كاستينگ وتكىزىلەتىن كۇنى تىركەۋدەن وتەتىن بالالاردى ەسەپكە الماعاندا 5 346 ونلاين-ءوتىنىم الدىق. بايقاۋعا شامامەن 8 000 بالا قاتىسادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. كاستينگكە كەلگەن ءاربىر بالا تىڭداۋ قورىتىندىسىنا تاۋەلسىز بايقاۋدىڭ يميدجدىك ءونىمىن جانە تالىمگەردىڭ قولتاڭباسى قويىلعان قاتىسۋشىنىڭ سەرتيفيكاتىن الادى. ءبىز بۇل بايقاۋدىڭ ناعىز حالىقتىق بولعانىن قالايمىز.
ەكىنشىدەن, ءبىز ءوزىمىزدىڭ مۋزىكا مەن ءان ءپانىنىڭ ۇستازدارىن دا ۇمىت قالدىرعان جوقپىز. سەبەبى, بالالاردىڭ ءوز ونەرىن كورسەتۋ دەڭگەيى جانە ءارى قاراي ءوربىپ, ءوسۋى وسى ۇستازداردىڭ كاسىپقويلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. وبلىستىق ىرىكتەۋ تۋرلارىن وتكىزۋ كەزىندە ۇستازدارعا ارنايى ازىرلەنگەن «7-12 جاستاعى بالالاردى ۆوكالدىق تاربيەلەۋ تەورياسى مەن تاجىريبەسى» اتتى لەكتسيالىق بەينە-كۋرس سىيعا تارتىلادى. كۋرستىڭ اۆتورى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور جانە ءبىزدىڭ تالىمگەرلەرىمىزدىڭ ءبىرى تولقىن زابيروۆا. بۇل كۋرستىڭ پەداگوگتارعا بالاقايلارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ولاردىڭ بۇدان دا ۇلكەن تابىسقا جەتۋىنە كومەكتەسىپ, جاقسى ادىستەمەلىك جاردەمقۇرالعا اينالاتىنىنا سەنىمدىمىن.
– بايقاۋعا قاتىسۋشىلار ەل ايماقتارىنداعى ايبارلى كوماندا اتانۋدا. ءتالىمگەرلەر قالاي انىقتالدى؟ ولاردى ىرىكتەۋدىڭ قانداي دا ءبىر مەجەلەرى بار ما؟
– ءبىز ەسترادالىق ورىنداۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىعىن اسا مۇقيات قاداعالاپ وتىرامىز. بالالارعا ۇلگى بولاتىپ, ولار قۇرمەت تۇتاتىن تانىمال ءارتىستىڭ كەلۋى ءتيىس ەكەنىن تۇسىنەمىز. باستاپقىدا ءبىز بارلىق ايماققا ىرىكتەۋ كوميسسياسىنىڭ ءبىر عانا قۇرامى بارادى دەپ جوسپارلاعان بولاتىنبىز. بىراق كەيىن 16 تالىمگەردى كوميسسيا جۇمىسىنا قاتىسۋعا شاقىردىق. ولاردىڭ ارقايسىسى ءبىر-ءبىر وبلىسقا اتتاندى. بايقاۋدىڭ قايتالانباس ءبىر ەرەكشەلىگى وسىندا جاتسا كەرەك.
بايقاۋعا قاتىساتىن تالىمگەرلەردىڭ ءتاجىريبەلى بولۋى, جەكە جەتىستىكتەرى ولاردى تاڭداۋدىڭ باستى مەجەلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەسەپتەلەدى. باعىم مۇحيتدەنوۆا, فاريدا نيازوۆا مەن عالىمبەك يسمبەرگەنوۆ سياقتى بەلگىلى مۋزىكالىق پروديۋسەرلەرمەن قاتار, قازىلار القاسىنىڭ قۇرامىنا ءمادينا سادۋاقاسوۆا, مارجان اراپباەۆا, مەدەۋ ارىنباەۆ, ديماش قۇدايبەرگەنوۆ, Ademi, «رينگو» توبىنان دانيار وتەگەن, تانىمال ورىنداۋشىلار ءالي وقاپوۆ, ايقىن, مەدەت كوجەكباەۆ, ماقپال يسابەكوۆا, جۇبانىش جەكسەن ۇلى, ديانا شاراپوۆا, اسەت ارىستانبەك, ايگۇل يمانباەۆا, ەرنار ايدار سياقتى حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازدارى مەن لاۋرەاتتارىنىڭ كىرگەنىنە وتە قۋانىشتىمىز.
– وتكەن جىلى ءسىزدىڭ قورىڭىز «بالا تيۋركۆيجيون» حالىقارالىق بالالار ءان بايقاۋىنىڭ ۇلتتىق ىرىكتەۋ ساتىسىن وتكىزدى. بيىل ول جالعاسىن تابا ما؟
– ءيا, وتكەن جىل ءبىزدىڭ قورىمىزدىڭ كومانداسى ءۇشىن ايتۋلى جىل بولدى. ءبىز «بالا تيۋركۆيجيون» بايقاۋىنىڭ رەسمي وكىلى بولدىق. ونىڭ ناتيجەسى بارشاعا ءمالىم. ءبىزدىڭ بۇل ۇلتتىق ىرىكتەۋ تۇركى الەمىندەگى 13 ەلدىڭ ىشىندە ەڭ ۇزدىك بولىپ تانىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى, ال ەركىن تۇرسىنحان «التىن داۋىس» اتاعىنا يە بولدى. بيىل بالالارعا ارنالعان جاڭا اندەر جازۋ, جاس دارىندارعا قولداۋ كورسەتۋ يدەياسىن جالعاستىرا وتىرىپ, حالىقارالىق بايقاۋدان بايلانىسىمىزدى ۇزبەيمىز. ايتسە دە, اتالمىش بايقاۋدىڭ ءپىشىمىن كەڭەيتىپ, بۇرىن دا ايتقانىمداي وعان الەۋمەتتىك باعدار بەرىپ, «بالا داۋىسى» اتتى ءوز ۇلتتىق برەندىمىزدى قۇرۋدى شەشتىك. ءبىزدىڭ قورىمىز «بالا تيۋركۆيجيون» بايقاۋىنىڭ فينالىنا شىققان بالالارعا قولداۋ كورسەتۋىن جالعاستىرادى: 2015 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ءبىز سول بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن قايىرىمدىلىق كونتسەرتىن ۇيىمداستىردىق. وسى كۇندەرى ول «بالا داۋىسى» بايقاۋىنىڭ اشىلۋىنا ارنالعان گالا-كونتسەرتتىڭ باستى كەيىپكەرلەرىنە اينالدى. جاقىندا قازاقستان تۇرعىندارى ءبىزدىڭ جاس قازاقستاندىق كومپوزيتورلارىمىز مارحابوي سابي مەن شوقان ءابدىحان جازعان ەركىن تۇرسىنحاننىڭ «سامعا» انىنە تۇسىرىلگەن كاسىبي بەينەبايانىن تاماشالايدى.
– مامىر ايىنىڭ 14-ىندە رەسپۋبليكا سارايىندا «بالا داۋىسىنىڭ» اشىلۋ سالتاناتىنا ارنالعان گالا-كونتسەرت ءوتتى. بۇل كەرەمەت شوۋ بولدى. پروديۋسەرلەر مەن مۋزىكانتتاردىڭ, قوناقتار مەن كورەرمەندەردىڭ پىكىرى بويىنشا ەلىمىزدە وسىنداي بالالار كونتسەرتى وتكىزىلمەگەن ەكەن.
– نيەتتەرىڭىزگە ۇلكەن راحمەت! شىنىمەن دە, بالالارعا ارنالعان ناعىز مەرەكە بولىپ شىقتى. «بالا داۋىسىنىڭ» باستاۋ الۋىنا ارنالعان وسى سىندى گالا-كونتسەرت – ءبىزدىڭ تاعى دا ءبىر ەرەكشەلىگىمىز دەپ بىلەمىن. ساحنادا كاسىپقويلارمەن بىرگە كىشكەنتاي جۇلدىزداردىڭ ورىنداۋىنداعى قازاقستاندىق جانە الەمدىك ەسترادانىڭ حيتتەرى شىرقالدى. كونتسەرتتىڭ دايىندىعىنا 327 ادام قاتىستى. بۇكىل كوماندامىزعا, اسىرەسە, دارىنى تاسىعان بالالارعا, ولاردىڭ اتا-انالارى مەن پەداگوگتارىنا تۇسىنىستىك تانىتقاندارى ءۇشىن شەكسىز العىس بىلدىرگىم كەلەدى. 22 مامىردا ميلليونداعان تەلەكورەرمەن ءبىزدىڭ شوۋىمىزدى راحاتتانا تاماشالادى. كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنەن شىققانىنا سەنىمدىمىن. وبلىستىق ىرىكتەۋ تۋرلارىنىڭ ەڭ كەرەمەت ساتتەرىن كورەرمەندەر توعىز تەلەۆيزيالىق كۇندەلىكتەن جانە كۇزدە, ياعني 1 قىركۇيەك پەن 15 قازان ارالىعىندا كتك ارناسىنان بەرىلەتىن ءۇش باعدارلامادان, جاڭالىق سيۋجەتتەرىنەن كورە الادى.
– «بالا داۋىسى» بايقاۋىنىڭ ىرىكتەۋ تۋرلارىنىڭ جانە بايقاۋدىڭ ءوزىنىڭ جەڭىمپازدارىن الدا قانداي مىندەت, ماقساتتار كۇتىپ تۇر؟
– ءبىزدىڭ قورىمىز كاستينگتەر اياقتالعاننان كەيىن 16 ايماقتىق جارتىلاي فينالعا قاتىسۋشىنى قازاقستاندىق بالالىق شاقتىڭ بەسىگىنە اينالعان, ەسىگى ءار كەز اشىق «بوبەك» ۇلتتىق عىلىمي-تاجىريبەلىك ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنا «بالا داۋىسى» جازعى مۋزىكا مەكتەبىنە شاقىرادى. بۇل جەردە بالالار سولفەدجيو, حورەوگرافيا, ارتىستىك شەبەرلىك سياقتى باعىتتار بويىنشا بىلىمدەرىن شىڭدايدى. اتاقتى ونەر يەلەرىنىڭ كلاستارىنان ءتالىم الادى, جاڭا اندەر ۇيرەنىپ, ولاردى فينال كەزىندە ورىندايدى. ماراپاتتاۋعا كەلەتىن بولساق, قانداي دا ءبىر ۇستاتا سالاتىن اقشالاي سىياقىلاردى ادەيى اينالىپ ءوتىپ, ءبىزدىڭ ۇلتتىق بايقاۋىمىزدىڭ جەڭىمپازى ەلىمىزدىڭ بەدەلدى مۋزىكالىق ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ بىرىندە وقۋعا, «بالا داۋىسى» گرانتىنا جانە مۋزىكالىق كليپ ءتۇسىرۋ قۇقىعىنا يە بولادى دەپ شەشكەنىمىزدى بىردەن اتاپ وتكىم كەلەدى. ال فينالعا شىققان بارلىق قاتىسۋشىلار قوردىڭ جانە ارىپتەستەردىڭ ارنايى جۇلدەلەرىنە يە بولادى.
– شىندىعىندا, بايقاۋ كىمگە دە بولسا شابىت سىيلايدى ەكەن. ءاليا نۇرسۇلتانقىزى, ءبىزدىڭ وقىرماندارىمىزدى جەكە سيپاتتاعى سۇراق تا قىزىقتىرادى. نەلىكتەن ءدال وسى مۋزىكالىق جوبانى تاڭدادىڭىز؟ بۇل جوباعا ءسىزدىڭ ءوز بالالارىڭىز قاتىسا ما؟
– ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا مۋزىكا مەن شىعارماشىلىق قاشان دا ۇيلەسىمدى دامۋدىڭ ماڭىزدى ءساتى بولعان, الدا دا بولا بەرمەك. مەن ءوز اتا-اناما ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مۋزىكا مەكتەبىنە ءتۇسىپ, ونى فورتەپيانو كلاسى بويىنشا اياقتاپ شىعۋىما مۇمكىندىك بەرگەندەرى ءۇشىن ارقاشان العىسىمدى بىلدىرەمىن. ءجانيا اۋباكىروۆا مەنىڭ ۇستازىم بولدى. مەن ءوز ۇستازىمنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قولداپ كەلە جاتقانىنا شەكسىز ريزامىن. ءجانيا ياحياقىزى «بالا داۋىسىنا» ءوز باتاسىن بەرىپ, يميدجدىك روليكتىڭ باستى كەيىپكەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. ءبىزدىڭ جوبالارىمىزدى مۇقيات قاداعالاپ وتىرادى. مەنىڭ بالالارىما كەلەتىن بولساق, قىزدارىم السارا مەن تيارا ۆوكالدىق ونەردە وزدەرىن سىناپ ءجۇر. وتكەن جىلى ولار اتاسى مەن اجەسىنە ارنالعان وزدەرىنىڭ العاشقى اندەرىن جازدى. دەگەنمەن, بۇل كوبىنەسە وتباسىلىق ترەك (ك ۇلىمسىرەدى). «بالا داۋىسى» بايقاۋىنىڭ گالا-كونتسەرتىندە قىزدارىم ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ اسا تانىمال ءارى سۇيىكتى «اينالايىن» ءانىن ورىندادى. ناتيجەسىنە كورەرمەندەر باعا بەرە جاتار, بىراق ولارعا ءاندى جازۋ, دايىندالۋ, ۇلكەن زالدىڭ الدىندا تولعانا ونەر كورسەتۋ پروتسەسى قاتتى ۇنادى.
«بالا داۋىسى» بايقاۋى بارىسىندا بالالارعا قولداۋ كورسەتىپ, ولارعا سەنىم ارتقان اتا-انالار مەن ۇستازدارعا دا العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. «بالا داۋىسى» سىزدەرگە, سىزدەردىڭ بالاقايلارىڭىزعا جاڭا دوستار تاۋىپ بەرەدى. بارلىعى ءبىر ماقساتقا بىرىگىپ, ىزگىلىكتىڭ, بەيبىتشىلىك پەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ تۋىن بيىك كوتەرۋگە ۇلەس قوسادى. بالا – باقىت, ەندەشە, ولارعا زور دەنساۋلىق, وتباسىلارىنا اماندىق تىلەپ, سۇيىكتى وتانىمىز گۇلدەنە بەرسىن دەيىك!
– مازمۇندى سۇحباتىڭىزعا راحمەت. «بالا داۋىسىنا» اق جول!
اڭگىمەلەسكەن
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
