ءساۋىردىڭ العاشقى كۇنى ۆاشينگتوندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى IV سامميت ءوتتى. جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەر اسقىنىپ, ادامزاتتىڭ الدىندا شەشىلۋى قيىن كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر كولدەنەڭدەپ تۇرعان قازىرگى ۋاقىتتا قادىرى بيىك سانالاتىن بۇل فورۋمعا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
الەمنىڭ 51 ەلىنەن كەلگەن پرەزيدەنتتەر مەن پرەمەر-مينيسترلەردىڭ, سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق, بۇۇ, ەۋروپالىق كەڭەس, ەۋروپالىق كوميسسيا, ماگاتە جانە ينتەرپول سىندى حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمدار جەتەكشىلەرىنىڭ باسىن قوسقان IV ءسامميتتى اقش پرەزيدەنتى باراك وباما اشىپ, قاتىسۋشىلارعا قۇتتىقتاۋ ءسوزىن ارنادى ءارى فورۋم جۇمىسىنا تابىس تىلەدى.
يادرولىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا سامميتتەر وتكىزۋ تۋرالى باستامانى 2010 جىلى ۇسىنىپ, بۇل القالى جيىندى العاش رەت سول جىلدىڭ ساۋىرىندە ۇيىمداستىرعان, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ءىسىن ءوز ساياساتىنداعى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى ەتىپ پرەزيدەنتتىك قىزمەتىنە كىرىسكەن كەزدەن باستاپ ايقىنداپ العان اقش باسشىسى باراك وباما ءوز سوزىندە يادرولىق قارۋدان تۋىندايتىن قاۋىپ-قاتەردىڭ اسقىنىپ تۇرعانىن ايتا كەلىپ, بۇل عاسىر تاجالىمەن كۇرەستە كۇش بىرىكتىرۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, ول يادرولىق قارۋدى ازايتۋ جانە جويۋ باعىتىندا كوپتەگەن ناقتى شارالار اتقارىلعانىنا كەڭىرەك توقتالدى.
«سوڭعى 6 جىلدىڭ ىشىندە يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ باعىتىندا جاڭا سيپاتتاعى ادىستەردى پايدالانۋعا قول جەتكىزدىك. ءححى عاسىردا ەشبىر ەل ءوز قاۋىپسىزدىگىن جەكەلەي قامتاماسىز ەتە المايدى. سوندىقتان, بۇل ماسەلەدە كواليتسيا قۇرىپ, ءوزارا ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋ قاجەت. ءبىز وسى باعىتتا كوپتەگەن تابىستارعا قول جەتكىزدىك», – دەدى باراك وباما. ودان ءارى اقش پرەزيدەنتى ونداعان مەملەكەتتىڭ وزدەرىنىڭ جوعارى بايىتىلعان ۋران جانە پلۋتوني زاتتارىنان ارىلعانىن, بىرقاتار ەلدەر وزدەرىندەگى وسىنداي ماتەريالداردىڭ نيەتى بوتەندەر قولىنا ءتۇسىپ قالماۋى ءۇشىن جويعانىن جانە باسقا دا جۇزەگە اسىرىلعان شارالاردى اتاپ ءوتتى.
بۇدان كەيىن ءسوز كەزەگى ءىىى ءسامميتتى وتكىزگەن ەلدىڭ باسشىسى رەتىندە نيدەرلاند كورولدىگىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى مارك ريۋتتەگە بەرىلدى. ول ءوز سوزىندە فورۋمنىڭ ماڭىزىنا ەكپىن بەردى.
وسىدان كەيىن ءسامميتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسى جابىق ەسىك جاعدايىندا جالعاستى.
ءسامميتتىڭ تۇسكە دەيىنگى ءبىرىنشى سەسسياسىندا, ياعني الدىڭعىلار قا-تارىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءسوز بەرىلدى. مۇنى ءبىز الەمدىك قوعامداستىقتىڭ تىنىشتىقتان وزگە تىلەگى جوق قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋعا قارسى كۇرەستەگى بەلسەندى ءىس-قيمىلىنا جانە تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا سىڭىرگەن قىزمەتىنىڭ ەرەن ەكەندىگىنە بەرگەن وڭ باعاسى دەپ ۇعىندىق.
سامميت دەلەگاتتارى الدىندا سويلەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان يادرولىق نىساندار مەن ماتەريالدار قاۋىپسىزدىگىنىڭ دەڭگەيى ەڭ جوعارى مەملەكەتتەردىڭ العاشقى جيىرمالىعىنا كىرەتىنىنە نازار اۋداردى. «بىزدە ۇلتتىق دەڭگەيدە ناقتى يادرولىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا بىرقاتار كەشەندى شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. يادرولىق ماتەريالداردى ەكسپورتتىق باقىلاۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلگەن. يادرولىق جانە راديواكتيۆتى ماتەريالداردى ءبىرىزدەندىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ ءجونىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. الماتىداعى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ زەرتتەۋ رەاكتورلارى تومەن بايىتىلعان وتىنعا كوشىرىلدى. ەل اۋماعىنداعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتاعى وسىنداي جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جەدەلدەتىلەدى. يادرولىق نىسانداردىڭ ءبارى ماگاتە-ءنىڭ جان-جاقتى باقىلاۋىندا تۇر», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەلىمىز بۇگىندە ۋران قورى جانە ونىڭ كەنىن ءوندىرۋ جونىنەن الەمدىك كوشباسشى بولىپ وتىرعانىن, سونداي-اق, وسى ءونىمدى نەگىزگى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ ءۇشىن يادرولىق وتىن ءوندىرۋدىڭ جاھاندىق تەحنولوگيالىق تىزبەگىنەن لايىقتى ورىن الۋ نيەتىندەمىز. ماگاتە-مەن بىرلەسىپ يادرولىق وتىن بانكىن قۇرۋ ءبىزدىڭ ماڭىزدى ۇلەسىمىز بولعانىن ايتقىم كەلەدى. بۇل يراننىڭ يادرولىق پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن دە ماڭىزدى بولدى. بولاشاقتا يادرولىق ەنەرگيانى بەيبىت ماقسات ءۇشىن پايدالانعىسى كەلەتىندەر وسى بانك رەسۋرسىن قولدانۋىنا بولادى. ءبىز تومەن بايىتىلعان يادرولىق وتىننىڭ حالىقارالىق دەپوزيتاريى بولىپ سانالامىز. بىزدە ماگاتە-مەن بىرلەسىپ ۋراندى ءوندىرۋ جانە بايىتۋدىڭ بارلىق تسيكلىن اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ, باقىلاۋ جانە قورعاۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى تابىستى ىسكە اسىرىلۋدا. قازاقستان بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتىق يادرولىق تەحنولوگيالارعا قولجەتىمدىلىگى تەڭ بولۋىن قولدايدى», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق قوعامداستىق ءتۇرلى ەلدەردىڭ ۇلتتىق ەنەرگەتيكالارى مەن ونەركاسىپتەرىن تومەن بايىتىلعان وتىنعا كوشىرۋ ءىسىن ىنتالاندىرۋ شارالارىن ازىرلەۋى قاجەتتىگىن ايتتى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىدان 25 جىل بۇرىن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلعان سوڭ نەۆادا (اقش) مەن قحر-دا سىناقتار توقتاتىلعانىنا نازار اۋداردى. «ءبىز بۇرىنعى پوليگون اۋماعىنداعى حالىقتى ساۋىقتىرۋ جانە جەر مەن سۋدى زالالسىزداندىرۋ جونىندەگى جۇيەلى حالىقارالىق كومەك اياسىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىن العا قويدىق, ويتكەنى قازاقستان وسى قاسىرەتپەن جالعىز ءوزى بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. مەن ەلدەردىڭ كوشباسشىلارىن, اسىرەسە, ورتالىق ازيا يادروسىز ايماعىنىڭ كەپىلى سانالاتىن بەس دەرجاۆانىڭ باسشىلارىن, سونداي-اق, يادرولىق جويىلۋدىڭ سۋيتسيدتىك قاتەرىن بولدىرماۋ جونىندەگى الەمدىك ماقساتتى قۇپتايتىن مەملەكەتتەردىڭ مارتەبەلى دەلەگاتسيالارىن پوليگوننىڭ جابىلۋىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان ەسكە الۋ شاراسىنا شاقىرامىن», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە تەررورشىلاردىڭ جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن پايدالانۋىنىڭ ناقتى جاعدايعا اينالىپ وتىرعانىن, سوندىقتان الەم ەلدەرى كوشباسشىلارىنان ناقتى ءىس-قيمىل تالاپ ەتىلەتىنىن اتاپ ايتتى. «بۇۇ اياسىندا بارلىق ەلدىڭ قاتىسۋىمەن تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ جاھاندىق جەلىسىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى ءپىسىپ-جەتىلدى. بۇل جاريالانباعان سوعىستا تەك وسىلاي جەڭىسكە جەتە الامىز», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا ءالى شەشىمى تابىلماعان ماسەلەلەر كوپ ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, سامميت وتكىزۋ جونىندەگى ب.وبامانىڭ باستاماسى ءوز جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. «قازاقستاننىڭ وسىنداي ءىس-شارا وتكىزۋگە مورالدىق قۇقىعى بار دەپ ويلايمىن. بۇل پوليگونىن جاۋىپ, الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق قارۋ ارسەنالىنان باس تارتقان ەلگە دەگەن ريزاشىلىقتىڭ بەلگىسى بولار ەدى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلباسى سامميتكە قاتىسۋ بارىسىندا بىرقاتار شەتەلدىك دەلەگاتسيالار باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزدى.
فينليانديا باسشىسى ساۋلي نينيستيومەن كەزدەسۋدە پرەزيدەنتتەر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ, سونداي-اق, يننوۆاتسيا ەنگىزۋ باعىتىنداعى ءبىرلەسكەن قىزمەت ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونداي-اق, ماجارستان پرەمەر-مينيسترى ۆيكتور وربانمەن كەزدەستى. بۇل رەتتە ۆ.ورباننىڭ بىلتىر ءساۋىردە استاناعا ساپارىندا قول جەتكىزىلگەن ەكىجاقتى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ىنتىماقتاستىق جايى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدى.
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن ءجۇزدەسۋدە مەملەكەتتەر باسشىلارى شانحايدا بيىلعى قىركۇيەكتە وتكىزۋ جوسپارلانعان, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرمەتتى قوناق رەتىندە شاقىرىلىپ وتىرعان «G20» سامميتى جايىن تالقىلادى.
سونىمەن قاتار, ەلباسى ءتۇركيا پرەزيدەنتى ر.ەردوعانمەن, ازەربايجان پرەزيدەنتى ي.اليەۆپەن, يوردانيا كورولى ءىى ابداللامەن, ۋكراينا پرەزيدەنتى پ.پوروشەنكومەن, ارمەنيا پرەزيدەنتى س.سارگسيانمەن, ليتۆا پرەزيدەنتى د.گريباۋسكايتەمەن, مەكسيكا پرەزيدەنتى ە.پەنيا نەتومەن, چيلي پرەزيدەنتى م.باچەلەتپەن, ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى ن.موديمەن, سينگاپۋر پرەمەر-مينيسترى ل.سيان لۋنمەن, جاپونيا پرەمەر-مينيسترى س.ابەمەن جانە اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى دج.كەرريمەن كەزدەستى.
وسى ارادا ءبىز ەلباسىنىڭ جاپونيا پرەمەر-مينيسترىمەن ءجۇزدەسۋىنە قىسقاشا توقتالا كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. ويتكەنى, بۇل ەكى ەلدىڭ دە يادرولىق قارۋدان كورگەن ازابى از ەمەس.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ, سونىڭ ىشىندە, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تالقىلادى.
ەلباسى ءوز سوزىندە س.ابەنىڭ استاناعا تاياۋداعى ساپارى قازاقستان مەن جاپونيا قارىم-قاتىناسىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرگەنىن, قول جەتكەن ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ تۇرعىسىنان ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ بۇگىندە بەلسەنە جۇمىس ىستەپ جاتقانى سونىڭ ايعاعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى بۇل جولعى سامميتتىڭ تاقىرىبى يادرولىق قارۋ سىناعىنان زارداپ شەككەن ەكى ەل حالقىنا دا جاقىن ەكەنىنە, سول سەبەپتى, قازاقستان مەن جاپونيانىڭ جاھاندىق انتييادرولىق قوزعالىستاعى ۇستانىمدارىنىڭ دا ۇقساس ەكەنىنە نازار اۋداردى.
جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قازاقستان حالقىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىمەن جانە پارلامەنت ءماجىلىسى سايلاۋىنىڭ تابىستى ءوتۋىمەن قۇتتىقتادى. س.ابە قازاقستان-جاپونيا بايلانىستارىنىڭ بەلسەندىلىگى ارتىپ كەلە جاتقانىنا دا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
ايتا كەتەيىك, يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت بارىسىندا قازاقستان مەن جاپونيانىڭ يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ (ياسجتش) كۇشىنە ەنۋىنە تەزىرەك قول جەتكىزۋ جونىندەگى بىرلەسكەن مالىمدەمەسى قابىلداندى (بۇل قۇجات بولەك جاريالانىپ وتىر).
وسى ارادا ايتا كەتەيىك, بۇدان بولەك, يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى سامميت شەڭبەرىندە تاعى دا ءبىر قۇجات جاريالاندى. ول – اتوم ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ (ماگاتە) قازاقستان اۋماعىنداعى تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىنە قاتىستى اقش, ءباا, گەرمانيا, جاپونيا, يوردانيا, قازاقستان, كانادا, قىتاي, يسپانيا, ماجارستان, نورۆەگيا, وڭتۇستىك كورەيا, ۇلىبريتانيا, فيليپپين, فينليانديا, فرانتسيا, چەحيا جانە شۆەتسيا كوشباسشىلارىنىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى (بۇل مالىمدەمە دە بولەك جاريالانىپ وتىر).
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت اياسىندا قازاقستاندىق باق وكىلدەرى ءۇشىن ارنايى بريفينگ وتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى بريفينگ بارىسىندا ءوزىنىڭ بريۋسسەلگە تاياۋداعى ساپارى كەزىندە قازاقستان پارلامەنتى ەۋروپالىق وداقپەن (ەو) كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاعانىن اتاپ ءوتتى. «قۇجاتتىڭ كەيبىر ەرەجەلەرى ءبىرىنشى مامىردان باستاپ كۇشىنە ەنەدى, بىراق ول تولىق كۇشىنە ەنۋى ءۇشىن ەو-عا مۇشە بارلىق 28 مەملەكەت راتيفيكاتسيالاۋى قاجەت. وسى جونىندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەۋروپالىق كەڭەس پەن ەۋروپالىق كوميسسيا باسشىلارىمەن بولعان كەلىسسوزدەردىڭ نەگىزگى تارماقتارى اراسىنان پرەزيدەنت بىرقاتار قازاقستاندىق اۆياكومپانيالاردىڭ ەۋروپاعا ۇشۋىنا سالىنعان تىيىمدى جويىپ, قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزا رەجىمىن جەڭىلدەتۋ ماسەلەلەرىن ارنايى ءبولىپ اتادى.
بۇدان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۆاشينگتوندا ءوتىپ جاتقان ءسامميتتىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارىنا دا توقتالدى. سونىمەن ءبىرگە, مەملەكەت باسشىسى تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىلدىڭ جانە يادرولىق زاريادتىڭ ەكسترەميستەر قولىنا تۇسۋىنە جول بەرمەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. «بۇل ءۇشىن بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بىرلەسكەن ناقتى جۇمىسى قاجەت. مەن تەررورلىق ۇيىمدارعا قاتىسى بار اركىمدى باقىلاۋعا الۋعا بولاتىن بىرىڭعاي الەمدىك جەلى قۇرۋ قاجەت دەپ سانايمىن», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىندە اتوم ەنەرگياسىن پايدالاناتىن نىسانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ سامميت اياسىندا دەلەگاتسيا باسشىلارىمەن وتكەن كەزدەسۋلەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
«مەن جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابەمەن كەزدەسۋ وتكىزدىم. ءبىز كۇزدە, مەنىڭ توكيوعا ساپارىم كەزىندە ىنتىماقتاستىعىمىزدى ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورىندا دامىتۋدىڭ ارناۋلى جوسپارى قابىلدانادى دەپ ۋاعدالاستىق. جاپونيا – قازاقستاننىڭ كوپتەگەن باعىت بويىنشا سەرىكتەسى. بۇل ەل بىزگە سەمەي پوليگونىنداعى سىناق قۇرباندارىن ساۋىقتىرۋ جونىندە زور كومەك كورسەتتى. سونداي-اق, اقش باسشىلىعىمەن, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك حاتشى دجون كەرريمەن, ۋكراينا مەن مەكسيكا كوشباسشىلارىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
باق وكىلدەرىنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋروپالىق كەڭەس جانە ەۋروپالىق كوميسسيا باسشىلارىمەن ەو مەن ەاەو ءوزارا ىقپالداستىعىنىڭ بۇدان ارعى پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاعاندارىن ايتتى.
«بۇل – كۇردەلى ماسەلە. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى باتىستا كوبى ارقالاي قابىلدايدى. بىرەۋلەر ونى كسرو-نى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى جوبا دەپ سانايدى. سوندىقتان, مەن ساياساتكەرلەر جانە ساراپشىلار بۇل ماسەلەگە قاتىستى ءىستىڭ ءمان-جايىن ايقىنداپ, ءبىز ەش قيىندىقسىز ءوزارا ساۋدانى جۇزەگە اسىرا الۋىمىز ءۇشىن ەكى بىرلەستىكتىڭ ءبىرلەسكەن كونفەرەنتسياسىن وتكىزۋدى ۇسىندىم. ال وعان بۇگىندە بىرقاتار وبەكتيۆتى كەدەرگىلەر بار, ماسەلەن, باتىستىڭ رەسەيگە قاتىستى سانكتسيالارى. الايدا, كەلەشەكتە ەگەر ەۋروپالىق وداق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ەركىن ساۋداعا جول اشسا, بۇل بۇكىل ەۋرازيا ءۇشىن وراسان پايدا اكەلەدى», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار, بريفينگ بارىسىندا ءبىزدىڭ ەلدىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءتورت سامميتكە قاتىسۋىنىڭ قورىتىندىسى جاسالدى. «اقش پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن وتكىزىلگەن سامميتتەر ەلەۋلى پايداسىن تيگىزدى. بۇگىندە بۇكىل الەم بويىنشا پلانەتانى تۇتاسىمەن الدەنەشە رەت جويۋعا جەتكىلىكتى وتە كوپ يادرولىق قارۋ بار. سوندىقتان, قارۋسىزدانۋ ماسەلەسى ءبىزدىڭ جانە ۇرپاعىمىزدىڭ بولاشاعىن ايقىندايدى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى جىل سايىن ءسامميتتىڭ ارقاسىندا 50-دەن استام مەملەكەتتىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى يادرولىق قاۋىپسىزدىكتىڭ مەيلىنشە وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن باس قوساتىنىن دا ايتىپ ءوتتى. «مۇنداي كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىندا شەشىمدەر قابىلدانادى. ءاربىر مەملەكەتتىڭ بۇل باعىتتا قابىلدانىپ جاتقان شارالار جونىندە ايتۋعا مۇمكىندىگى بار. ماسەلەن, اتوم ەنەرگياسىمەن جۇمىس ىستەيتىن نىساندار قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, يادرولىق ماتەريالداردىڭ تەررورشىلار قولىنا تۇسۋىنە جول بەرمەۋ شارالارى جونىندە ايتا الادى. ءبىزدىڭ ەل پوليگوندى جاۋىپ, اسا ءىرى يادرولىق ارسەنالدان باس تارتقانىن ەسكەرسەك, وسىنداي كەلەسى كەزدەسۋ قازاقستاندا ءوتۋى مۇمكىن», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
وسىلايشا, يادرولىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى جونىندەگى IV سامميتتە قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىكتى جاقتاعان ءۇنى الەمگە ايقىن ەستىلدى. ناقتىلاي ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قارىم-قاتىناستار سالاسىنداعى بەدەلى ءبىر ساتى جوعارى كوتەرىلىپ, مەرەيىمىز ارتا ءتۇستى. جالپى, قازاقستان بۇعان دەيىن دە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىندە, ينتەگراتسيالانۋ ۇدەرىسىندە, ءدىن مەن ءدىن, ۇلت پەن ۇلت, ەل مەن ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ باعىتىندا قوسىپ كەلە جاتقان ۇلەسى ايقىندالعان, حالىقارالىق قوعامداستىقتان جوعارى باعاعا يە بولعان جۇرت رەتىندە تانىلعان. وسى جولى دا يادرولىق قارۋسىزدانۋ, ياعني يادرولىق قارۋ-جاراقتاردان ارىلعان بەيبىت ءومىردى ورنىقتىرۋ ىسىندە كوش-باسشى ەل ەكەندىگىمىز وزگەلەردىڭ تاراپىنان لايىقتى اتالىپ ءوتتى.
ايتا كەتەيىك, يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت 2010 جىلدان بەرى 2 جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن اتالعان سامميت 2010 جىلى ۆاشينگتوندا (اقش), 2012 جىلى سەۋلدە (وڭتۇستىك كورەيا) جانە 2014 جىلى گااگادا (نيدەرلاند) وتكەن بولاتىن. قازاقستان – ءسامميتتىڭ تۇراقتى قاتىسۋشىسى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان» –
ۆاشينگتوننان (اقش).
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.