قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى اياسىندا قاتەرلى ىسىكپەن بۇكىلالەمدىك كۇرەس كۇنىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان اشىق ەسىك كۇنىندە بىرنەشە الەۋمەتتىك شارا قاتار وتكىزىلدى.
بيىل «ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەدى!», «مەنىڭ قولىمنان كەلەدى!» اتتى ۇرانمەن ءوتىپ جاتقان بۇكىلالەمدىك كۇرەس كۇنى جالپى قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋ, ناۋقاستاردىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى بۇل داتاعا وراي جاسالعان ارنايى باعدارلاماسىندا حالىقتى اقپاراتتاندىرۋعا باسا كوڭىل ءبولدى. وسىعان وراي, قازاق ونكولوگيا عزي ماماندارى جينالعان جۋرناليستەردى ەلىمىزدەگى 2015 جىلدىڭ ونكولوگيالىق ەسەبىمەن تانىcتىردى.
– قاتەرلى ىسىككە شالدىعۋ ىقتيمالدىعى سولتۇستىك قازاقستان مەن شىعىس قازاقستاندا باسىم. ال وڭتۇستىك وڭىرلەردە كورسەتكىشتەر تومەن. بۇعان ەكولوگيالىق فاكتورلار اسەر ەتەدى. بىراق, قازىر سكرينينگ باعدارلامالارى ءوز ناتيجەسىن بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىل سكرينينگ ارقىلى قاتەرلى ىسىكتىڭ العاشقى ساتىسىندا انىقتالعان جاعدايلار 57 پايىزعا كوبەيدى, ال سوڭعى 3-4 ساتىسىندا بەلگىلى بولعاندارى – 8 پايىز. ءبىر قۋانارلىعى, جىل ساناپ سكرينينگكە كەلۋشىلەر سانى ارتىپ كەلەدى», – دەدى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى داۋلەت بايپايىسوۆ.
بۇدان بولەك, ينستيتۋتتا جاڭادان ەنگىزىلگەن سall-ورتالىق تۋرالى كەڭىنەن اقپارات بەرىلدى. تاۋلىك بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيتىن سall-ورتالىق قىزمەتكەرلەرى ناۋقاستاردىڭ جاقىندارى مەن ەمدەلۋشىلەردىڭ كەز كەلگەن سۇراقتارىنا بايلانىستى قاجەتتى اقپاراتتى بەرەدى. جيىننان سوڭ جۋرناليستەر جاڭا باعدارلامانى تاجىريبەدەن وتكىزىپ كوردى.
سونىمەن قاتار, ينستيتۋتتا جۇمىس ىستەپ تۇرعان «بەلسەندى ناۋقاس» جوباسى دا جۋرناليستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
– «بەلسەندى ناۋقاس» جوباسى – تۇرعىنداردىڭ ارىز-تىلەكتەرىن ەلەكتروندى تۇردە جەتكىزۋ جولى, ينستيتۋت باسشىلىعىمەن بايلانىس. ياعني, ەم-شارا ۇناماسا نەمەسە وزگە تىلەكتەرى بولسا, سول تۋرالى جازىپ, ينستيتۋت باسشىلىعىن حاباردار ەتە الادى. بۇل جاڭا جۇيەنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, مۇندا اتى-ءجونى جوق ادامداردىڭ ارىز-وتىنىشتەرى قابىلدانبايدى. ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرى: «ماماندار جۇمىسىنا ارىزدانۋشى ناۋقاستىڭ ارى قارايعى ەم-دومى قالىپتى جۇرەدى, ەشقانداي قىسىم كورسەتىلمەيدى. وعان كەپىلدىك بەرەمىز», دەدى ءوز سوزدەرىندە.
باسقوسۋدىڭ سوڭىندا اۋىر سىرقاتتى جەڭگەن بالالاردىڭ تاعدىرى تۋرالى «يا بۋدۋ پوليۆات تەبيا, موي تسۆەتوچەك» دەرەكتى ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇل تۋىندىنىڭ رەجيسسەرى ر.كازاريان دا جيىنعا قاتىستى.
ەلىمىزدە ونكولوگيالىق اۋرۋلار ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇر. قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي بەرگەن دەرەك بويىنشا, 2015 جىلى 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 207,8-گە, ال ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 89,9-دى قۇرايدى. ياعني, جىل سايىن 17 000 ادام قاتەرلى دەرتتىڭ سەبەبىنەن كوز جۇمادى. ال ولاردىڭ 42 پايىزى – ەڭبەككە جارامدى جاستاعىلار. سونداي-اق, وتكەن جىلى ونكواۋرۋلار اراسىندا تەرى, كەۋدە, وكپە پەن اسقازان قاتەرلى ىسىكتەرى اسقىنا تۇسكەن. راكتىڭ جىل ساناپ كوپتەپ انىقتالۋى سكرينينگ باعدارلامالارى ارقىلى جۇزەگە اسىپ جاتىر. 2015 جىلى ەرەسەكتەردىڭ ارنايى توبىندا 6238087 ادام سكرينينگتىك تەكسەرۋگە كەلگەن. ال ونكولوگيالىق سكرينينگ شەڭبەرىندە 2 364 263 ادام پروفيلاكتيكادان ءوتتى. سونىڭ نەگىزىندە 2 مىڭعا جۋىق قاتەرلى ىسىك جاعدايى انىقتالعان.
ايتا كەتسەك, قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي بيىلعى جىلعى 1-10 اقپان ارالىعىندا وتكەن شارا بويىنشا بارلىق تۇرعىنداردى قاتەرلى ىسىك سكرينينگىنىڭ 6 ءتۇرى بويىنشا تەگىن تەكسەرۋدەن وتكىزدى. سونىمەن قاتار, سول كۇنى باق قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن تەگىن ءارى كەزەكسىز ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىنداعى تەكسەرۋ ۇيىمداستىرىلدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.