كۇردەلى كەزەڭنىڭ ءتۇيىندى تۇيتكىلدەرى

تايۆانداعى ءزىلزالا تايۆانداعى تايۆان ارناۋلى مۋنيتسيپاليتەتىندەگى جەر سىلكىنىسى سالدارىنان قازا بولعاندار سانى 23 ادامعا جەتىپ وتىر. تاعى دا شامامەن العاندا 120-داي ادام يۋنكان اۋدانىنداعى قۇلاپ تۇسكەن 17 قاباتتى عيماراتتىڭ استىندا بولۋى مۇمكىن. رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ حابار­لاۋىن­شا, قۇتقارۋشىلار 30 شاقتى ادامدى ءتىرى كۇيىندە الىپ شىعۋعا دەگەن ۇمىتتەرىن جوعالتپاي وتىر. وتكەن جەكسەنبى كۇنى جاستارى 20 مەن 30-داعى ەكى جىگىتتى ءۇيىندى استىنان ءتىرى كۇيىندە قۇتقارىپ الۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. ولاردىڭ بىرەۋى مەديك­تەردىڭ كومەك كورسەتۋىنەن كەيىن ءوز اياعىمەن ءجۇرىپ كەتكەن كورىنەدى. كوپ قاباتتى عيماراتتى ارشىپ الۋعا باعىتتالعان ىزدەۋ-قۇ­ت­قا­رۋ جۇمىستارىنا 600-دەن استام ادام, 150-ءدىڭ سىرتىندا تەحنيكا قاتىسۋدا. قايعىلى وقيعا بولعان جەردە ءۇيىندى استىندا قالعان ادامداردىڭ ونداعان تۋىستارى كەزەك­شىلىك جاساۋدا. 42 جاسار ايەل ءوزىنىڭ 24 جاستاعى قىزىنىڭ امان-ەسەن تابىلاتىنىنا ءۇمىتتى ەكەنىن ايتا وتىرىپ جانە سونىمەن بىرگە, جاعدايدىڭ ءوزى ويلاعاننان گورى اۋىر­لاۋ بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن دە جاسىرماعان. 96 پاتەردەن تۇراتىن بۇل ۇيدە 256 ادام تۇرىپ كەلگەن كورىنەدى. جەر سىلكىنىسى سالدارىنان عيمارات ەكىگە ءبولىنىپ ءتۇسىپ, جوعارعى ءبو­لىگى جەرگە وپىرىلىپ قۇلاعان. بي­لىك وكىلدەرى بۇل ءۇي ساپاسىز ماتەريال­داردان, قۇرىلىس نورمالارى مەن تالاپتارىن بۇرمالاي وتىرىپ سالىنعان دەگەن بولجام ايتۋدا. سوعان سايكەس ءتيىستى تەرگەۋ جۇرگىزىلمەك. قازا بولعان ادامدار­دىڭ اراسىندا 6 بالا بار ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, 6,4 بالدى قۇ­­راي­تىن ءزىلزالا سەنبىگە قارا­عان تۇندە ورىن العان. كۋاگەر­لەردىڭ ايتۋىنشا, جەر سىلكىنىسى 44 سەكۋندقا سوزىلعان. سونداي-اق, ءزىلزالا ءدۇمپۋى گاوسيۋن قالا­سىن­دا, ارالدىڭ وڭتۇستىك-باتىس ءبولى­گىندەگى پيندۋن جانە تسزيايدە سەزىلگەن. تابيعات اپاتى ورىن العان اۋداندا كەڭ اۋقىمدى ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

اسقىنا تۇسكەن بوسقىندار ماسەلەسى

پولشا گەرمانيامەن شەكاراداعى پاترۋلدەر سانىن كوبەيتۋدە. وسىلايشا جەرگىلىكتى بيلىك گەرمانيادان كەلەتىن زاڭسىز بوسقىنداردان قورعانباق بولىپ وتىر. ويتكەنى, بۇعان دەيىن وسى شەكارانى زاڭسىز كەسىپ ءوتۋدىڭ ونعا تارتا جاعدايى تىركەلگەن. جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى ەلدىڭ باتىسىندا وزدەرىن گەر­مانيادان پولشاعا زاڭسىز وتەتىن بوسقىنداردان قورعاماق نيەتتە. قاۋىپسىزدىك پاترۋلدەر سانىن كو­بەيتۋ جانە نەمىس ارىپتەستەرىمەن اقپارات الماسۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلمەك. گۋبين قالاسىنىڭ مەرى ۆارفولومەي بارتچاكتىڭ ايتۋىنشا, قالادا بوسقىنداردىڭ قاتىسۋىمەن ورىن العان وقيعالار جوق, بىراق ارنايى قىزمەتتەر ۇنەمى دايىندىق جاعدايىندا تۇر, دەلىنگەن كالينينگرادتاعى پولياك مادەني ورتالىعى تاراتقان حا­باردا. ال فرانتسۋز دەپۋتاتى تەرري مارياني بولسا, ەۋرووداققا بوسقىنداردىڭ اعىلۋىنىڭ سوڭى اپاتقا اپارىپ سوقتىرادى دەگەن بولجام ايتىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, ونداي جاعدايدىڭ الدا­عى جازدىڭ وزىندە-اق ورىن الۋى مۇمكىن. احۋالدىڭ بۇلايشا شيە­لەنىسۋىنە بريۋسسەلدە بىرەگەي قا­لىپتاسقان ساياساتتىڭ جوقتىعى سەبەپكەر دەيدى ول. ول بريۋسسەل ەۋرووداق ازاماتتارىن زاڭسىز بوسقىنداردىڭ قاپتاپ كەتۋىنە بايلانىستى ىق­تيمال قاۋىپ-قاتەرلەردەن قور­عاۋعا دەگەن تەك قۇرعاق ءسوزدى نيەت قانا ءبىلدىرىپ وتىر. بىراق قارۋ-جاراقسىز كەلىپ جاتقان ميلليونداردان قالايشا قورعانۋ كەرەك ەكەندىگى ازىرگە كورىنىپ تۇرعان جوق. ال كەلن مەن كالەدەگى وقي­­­عالاردان كەيىن جاعدايدىڭ مۇلدە باقىلاۋسىز ەكەنى بارىنشا اي­قىندالا ءتۇسىپ وتىر, دەپ اتاپ كورسەتكەن ول. وسى كەزدە امستەردام پوليتسيا­سى ميگ­رانتتارعا قارسىلار مەن ولاردى جاقتاۋ­شىلاردان تۇرا­تىن 20 ادامدى قاماۋعا العان. وعان Pegida قوزعالىسى بەل­سەن­دىلەرىنىڭ سەنبى كۇنى امستەر­دام­نىڭ ورتالىعىنداعى ۆاتەرلوو الاڭىندا انتيسلامدىق ەرەۋىل ۇيىمداستىرۋى سەبەپكەر بولىپ وتىر. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە «قوش كەلدىڭىزدەر, بوسقىندار» دەگەن جازۋى بار پلاكاتتار ۇستاعان جوعارىدا اتالعان قوزعالىسقا قار­سىلار دا كوشەلەرگە شىققان. ەۋروپانىڭ وزگە دە ونداعان قالالارىندا وتكەن سەنبىدە ءدال وسىنداي شەرۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. سونداي شەرۋلەردىڭ ءبىرى لات­ۆيا استاناسىندا دا بولىپ ءوتتى. بەلسەندىلەر قولدا­رىنا لا­ت­­ۆيا­­نىڭ, ليتۆانىڭ جانە ەستو­نيا­نىڭ تۋلا­رىن, سونداي-اق, «ەۋروپا – ەۋرو­پالىقتارعا, با­لتيا – بالتيا­لىقتارعا» دەگەن جازۋى بار پلاكاتتار ۇستاعان. پوليتسيانىڭ ءما­لى­مەت­تەرىنە قاراعاندا, پيكەتكە 200-گە جۋىق ادام قاتىسقان. لاتۆيانىڭ بولاشاقتا قانداي بولاتىنى, ياعني ونىڭ تاۋەلسىز ءجا­نە ەگەمەن ەل بولاتىندىعى ءبىزدىڭ بەل­سەندى­لىگىمىزگە بايلانىس­تى, دەپ اتاپ وتكەن اكتسيا­نى ۇيىم­داس­تىرۋشى اندريس ورولس جينال­عاندار الدىندا سويلەگەن سوزىندە. ەۋروپالىق كوميسسيا بولسا بوسقىنداردى ەۋرووداق ەلدەرىندە ءبولۋ كۆوتاسى تۋرالى العاشقى ۇسىنىسىن جاريالادى. ول بويىن­شا لاتۆياعا 737 بوسقىندى قا­بىلداۋعا تۋرا كەلەدى. ولاردىڭ 6-ۋى سەنبى كۇنى لاتۆياعا كەلىپ جەتكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. جاعداي وسىلايشا ۋشىعىپ جاتقان كەزدە فرانتسيا پرەزيدەنتى فرانسۋا وللاند پەن گفر كانتسلەرى انگەلا مەركەل جەكسەنبى كۇنى ستراسبۋرگتە كەزدەسۋ وتكىزىپ, قا­زىرگى ميگراتسيالىق داعدارىس پەن ونى شەشۋدىڭ مۇمكىن دەگەن جولدارىن تالقىلاعان. بۇل تۋرالى رەيتەر اگەنتتىگى حابارلاپ وتىر. اگەنتتىك تاراتقان مالىمەتتەر بويىنشا, وللاند پەن مەركەل ەۋروكوميسسيا قابىلداعان ءىس-قيمىل جوسپارى باسىمدىققا يە دەگەن كەلىسىمگە كەلگەن. وندا شە­كاراداعى جاعدايعا باقىلاۋ جاساۋ ءۇشىن گرەكياعا كومەك كورسەتۋ, سول سياقتى, ەۋروپاعا بوس­قىندار اعىنىن شەكتەۋ ماقساتىندا ءتۇر­كياعا قارجىلاي كومەك ءبولۋ ماسە­لەلەرى قاراستىرىلعان.

گايتي پرەزيدەنتى ءوز قىزمەتىن تاستاپ كەتتى

گايتي پرەزيدەنتى ميشەل مارتەللي مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋدىڭ قارسىلىقتارعا ۇشىراسۋىنا جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە قاتىستى بىرنەشە رەت كەيىنگە قالدىرىلۋىنان ەلدى مۇراگەرسىز قالدىرىپ, ءوزى لاۋازىمىن تاستاپ كەتكەن. پارلامەنت الدىندا سويلەگەن سوزىندە ول پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ كەيىنگە قالدىرىلۋى ءوزى ءۇشىن ەڭ وكىنىشتى جايت ەكەنىن مالىمدەگەن. سەنبى كۇنى گايتي پرەزيدەنتى مەن پارلامەنت ۋاقىتشا ۇكىمەت قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلگەن. تاياۋ­داعى كۇندەرى پارلامەنت ۋاقىتشا پرەزيدەنتتى سايلاپ, ول جاڭا پرەزيدەنت ءوز لاۋازىمىنا كىرىسكەنگە دەيىن ءوز مىندەتىن اتقاراتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە. پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ ەكىنشى تۋرى الداعى 24 ساۋىرگە بەلگىلەنىپ وتىر, ال جاڭا پرەزيدەنت ءوز مىندەتىن اتقارۋعا 14 مامىردا كىرىسۋى ءتيىس. ايتا كەتۋ كەرەك, ەلدەگى پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ءبىرىنشى تۋرى 2015 جىلدىڭ 26 قازانىندا ءوت­كەن بولاتىن. ەكىنشى تۋرعا وتكەندەر قاتارىندا «تەت كالە» پارتياسىنىڭ وكىلى جوۆەنەل مويز بەن وپپوزيتسيالىق پروگرەسس پەن گايتياندىق ەمانسيپاتسيا ءۇشىن بالامالى ليگاسىنىڭ وكىلى جيۋد سەلەستان بار بولاتىن. ءىس با­سىنداعى پرەزيدەنت سايلاۋعا قا­تىس­قان جوق. سايلاۋ كۇنى ءتۇرلى زاڭ بۇزۋ­شىلىقتارعا بارعانى ءۇشىن 70-تەن استام ادام قاماۋعا الىندى. ال ەكىن­شى تۋردى وتكىزۋ بىرنەشە رەت كەيىنگە قالدىرىلىپ كەلەدى. گايتي – كاريب تەڭىزىندەگى گايتي ارالىنىڭ باتىس بولىگىندەگى مەملەكەت. ەل حالقى 10 ميلليوننان استام ادامدى قۇرايدى.

قىتاي مەن ءۇندىستان شەكاراشىلارى بىرلەسكەن جاتتىعۋلار وتكىزدى

ءۇندىستان مەن قىتاي شەكاراشىلارى العاش رەت بىرلەسكەن جاتتىعۋلار وتكىزدى. «قىتاي-ءۇندىستان ىنتىماقتاستىعى 2016» جاتتىعۋلارىنا 30 ۇندىستاندىق جانە  30 قىتايلىق جاۋىنگەر قاتىستى. كۇنى بويىنا سوزىلعان جات­تى­عۋلار شەكاراداعى ۇلتتىق اپات­تار احۋالىنا جانە ەكى ەلدىڭ كو­ماندالارىنىڭ قۇتقا­رۋشىلىق ميسسيالارىن ودان ءارى ۇيلەستىرۋگە نەگىزدەلدى, دەپ اتاپ كورسەتكەن ءۇن­دىستان ارمياسى ءباسپاسوز قىزمە­تىنىڭ وكىلى پولكوۆنيك س.د.گوسۆامي. «قىتاي-ءۇندىستان ىنتى­ماقتاس­تىعى 2016» دەگەن اتاۋعا يە جات­تىعۋلار «ەكەۋارا قولداسىپ» دەپ اتا­لاتىن بىرلەسكەن اسكەري جات­تىعۋلار سەرياسىن, سونداي-اق, تاياۋدا ءۇندىستاننىڭ سولتۇستىك-شى­عىسىنداعى سيككيم شتاتىن­دا وتكىزىلگەن جاتتىعۋلاردى تولىق­تىردى, دەپ اتاپ كورسەتكەن ول. جاتتىعۋلار ءۇندىستان مەن قى­تايدىڭ شەكارادا بەي­بىتشىلىك پەن تىنىشتىق ورناتۋ, سونداي-اق, ەكى ەلدىڭ شەكارا اسكەرلەرى اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرلەرىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, قحر مەن ءۇن­دىستان اراسىندا ەرتەدەن كەلە جاتقان كاشميردىڭ سول­تۇستىگىندەگى تاۋلى اۋماق پەن ارۋناچال-پرا­دەش شتا­تىنىڭ سولتۇستىك-شى­عىسىن­داعى 60 مىڭ شارشى شا­قىرىم ۋچاسكەگە قاتىستى اۋماق­­تىق تالاس بار. 1962 جىل­دىڭ كۇ­زىندە داۋدىڭ سوڭى ەكى ەل ءاس­كەرلەرىنىڭ اراسىنداعى شە­كا­رالىق قاقتىعىسقا سوقتىرعان بولاتىن. داۋ­لى اۋماقتار پروب­لەماسى ءالى كۇنگە شەشىلگەن جوق. 1993 جانە 1996 جىلدارى قحر مەن ءۇندىستان داۋلى اۋدانداردا بەيبىتشىلىك ساقتاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. سول سياقتى, شەكاراداعى وقي­عالاردى شەشۋ بويىنشا ەكى­جاقتى مەحانيزمدەر جۇمىس ىستەيدى. توپتامانى دايىنداعان سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان».