2015 جىلعى 24 اقپان №2 استانا قالاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ
3-1-تارماعىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى, توراعا ي.ي.روگوۆ, كەڭەس مۇشەلەرى ءى.ج.باقتىباەۆ, ن.ۆ.بەلورۋكوۆ, ا.ن.جايىلعانوۆا, ۆ.ا.مالينوۆسكي, ا.م.نۇرماعامبەتوۆ, ءۇ.م.ستامقۇلوۆ قاتىسقان قۇرامدا, مىنالاردىڭ:
ءوتىنىش سۋبەكتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى گ.ۆ.كيمنىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ر.ق.سارپەكوۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءادىلەت مينيسترىنىڭ ورىنباسارى ز.ح.بايمولدينانىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسىنىڭ توراعاسى ا.ا.قاسىموۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى ا.ن.كراۆچەنكونىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى م.ا.سارسەمباەۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ وكىلى – ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقتىڭ باسشىسى ۆ.ا.كاليۋجنىيدىڭ,
«زاڭگەرلەر ءادىل سايلاۋ ءۇشىن» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ پرەزيدەنتى ءو.ق.قوپاباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن, ءوزىنىڭ اشىق وتىرىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ق.ك.توقاەۆتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى ءوتىنىشىن قارادى.
بايانداماشى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ن.ۆ.بەلورۋكوۆتىڭ حابارلاۋىن, وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ سويلەگەن سوزدەرىن تىڭداپ, ساراپشىلار: زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ حالىقارالىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ە.م.ءابايدىلدينوۆتىڭ; زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, د.ا.قوناەۆ اتىنداعى كولىك جانە قۇقىق گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق جانە حالىقارالىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ق.ك.ايتقوجيننىڭ; زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ مەملەكەت جانە قۇقىق تەورياسى مەن تاريحى, كونستيتۋتسيالىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ج.د.بۇسىرمانوۆتىڭ; قازاق-گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇقىقتىق ساياسات جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭناما عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور س.ف.ۋدارتسەۆتىڭ قورىتىندىلارىن تالداپ, كونستيتۋتسيالىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ وزگە دە ماتەريالدارىمەن تانىسىپ, بىرقاتار شەت ەلدەردىڭ زاڭناماسى مەن پراكتيكاسىن زەردەلەپ شىعىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى
انىقتادى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنە 2015 جىلعى 19 اقپاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى ءتوراعاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى ءوتىنىشى كەلىپ ءتۇستى.
بۇل كونستيتۋتسيالىق نورماعا تۇسىندىرمە بەرگەن كەزدە ءوتىنىش سۋبەكتى مىناداي سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋدى سۇرايدى:
«1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى ءسوزسىز قۇقىعىن قاراستىرا ما؟
2. ەلباسىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسى قانداي دا ءبىر شارتتار مەن شەكتەۋلەر قاراستىرا ما؟».
نەگىزگى زاڭنىڭ نورمالارىن ءوتىنىش نىساناسىنا قاتىستى تالداپ شىعىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مىنانى نەگىزگە الدى.
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ءبىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق, ول بيلىكتى تىكەلەي رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم جانە ەركىن سايلاۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى, سونداي-اق ءوز بيلىگىن جۇزەگە اسىرۋدى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرەدى. حالىق پەن مەملەكەت اتىنان بيلىك جۇرگىزۋگە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ, سونداي-اق ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىگى شەگىندە پارلامەنتتىڭ قۇقىعى بار (كونستيتۋتسيانىڭ 3-بابىنىڭ 1-3-تارماقتارى).
بۇل كونستيتۋتسيالىق ەرەجەلەر دەموكراتيانىڭ تىكەلەي جانە وكىلدى نىساندارىنىڭ قاتىناستارىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ مەملەكەت ءىسىن باسقارۋعا تىكەلەي جانە ءوز وكىلدەرى ارقىلى قاتىسۋ قۇقىعىن قوسا وتىرىپ, ونىڭ مارتەبەسىن, سونداي-اق رەسپۋبليكانىڭ جوعارى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ماقساتىن, قۇرىلۋ ءتارتىبىن, فۋنكتسيالارىن, قۇزىرەتى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن, ولاردىڭ تەجەمەلىك ءارى تەپە-تەڭدىك مەحانيزمىندەگى ءوزارا قارىم-قاتىناسىن كەيىننەن نەگىزگى زاڭدا بەكىتۋ جانە رەتتەۋ ءۇشىن حالىق بيلىگىنىڭ تۇتاس جۇيەسىنىڭ ساياسي-قۇقىقتىق باستاۋلارىن جاسايدى.
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى جالپىعا بىردەي, تەڭ جانە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە رەسپۋبليكانىڭ كامەلەتكە تولعان ازاماتتارى جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلايتىن بىردەن-ءبىر دارا تۇلعا, قازاقستان حالقىنىڭ ەڭ جوعارى وكىلى. سول ارقىلى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىن سايلاۋ – وعان مەملەكەتتەگى جوعارعى بيلىكتى بەرۋدىڭ نىسانى بولىپ تابىلادى. سايلاۋ قورىتىندىلارى بويىنشا مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى باسقارۋعا, ەل ىشىندە جانە حالىقارالىق قاتىناستاردا حالىقتىڭ اتىنان وكىلدىك ەتۋگە جانە ونىڭ مۇددەسىن بىلدىرۋگە ماندات الادى.
مەملەكەتتىڭ باسشىسى, ونىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى بولا وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى جالپى حالىق سايلاعان پرەزيدەنتتىڭ حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك ءبىرلىگىنىڭ, كونستيتۋتسيانىڭ مىزعىماستىعىنىڭ, ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى رەتىندەگى مارتەبەسىن بەكىتەدى, وعان مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ كەلىسىپ جۇمىس ىستەۋىن جانە وكىمەت ورگاندارىنىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن جۇكتەيدى (40-باپ).
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ءىس-ارەكەتى, ونىڭ ىشىندە پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ مەن وتكىزۋ, كونستيتۋتسيانىڭ كىرىسپەسىندە جانە «جالپى ەرەجەلەر» دەپ اتالاتىن ءى بولىمىندە, سونداي-اق وزگە دە ەرەجەلەرى مەن نورمالارىندا تۇجىرىمدالعان ماقساتتار مەن قۇندىلىقتارعا قول جەتكىزۋگە جانە ولاردى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالۋى ءتيىس. بۇلاردىڭ قاتارىندا رەسپۋبليكا قىزمەتىنىڭ تۇبەگەيلى پرينتسيپتەرى – قوعامدىق تاتۋلىق پەن ساياسي تۇراقتىلىق, بۇكىل حالىقتىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن ەكونوميكالىق دامۋ, قازاقستاندىق پاتريوتيزم, مەملەكەت ءومىرىنىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرىن دەموكراتيالىق ادىستەرمەن, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا نەمەسە پارلامەنتتە داۋىس بەرۋ ارقىلى شەشۋ (1-باپتىڭ 2-تارماعى).
2. نەگىزگى زاڭنىڭ 41-بابىنىڭ نورمالارىمەن پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋدىڭ قۇقىقتىق باستاۋلارى جۇيەلى تۇردە رەگلامەنتتەلگەن. ءوزىنىڭ جيىنتىعىندا جانە باسقا كونستيتۋتسيالىق نورمالارمەن ءوزارا ارەكەتتەسە كەلە, ولار, تۇتاس العاندا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىندا حالىق بيلىگى جۇيەسىنىڭ قىزمەت ىستەۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋدىڭ قاعيداتتارىن ايقىندايدى, سايلاۋ پروتسەسى سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىن رەتتەيدى.
رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعىمەن پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ شەشىمىمەن تاعايىندالادى جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن ءتارتىپ پەن مەرزىمدە وتكىزىلەدى دەپ كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى نەگىزگى زاڭنىڭ 41-بابىنىڭ 3-تارماعىمەن بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن تىس وتكىزىلەدى جانە ول رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ شەشىمىنە تىكەلەي بايلانىستى. ونى تاعايىنداۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن قۇقىقتىق شەكتەۋلەر جوق.
وسىلايشا, پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ نەگىزگى زاڭنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعىنا سايكەس رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە جاتادى. بۇل كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتىلىققا قانداي دا بولسىن شارتتار مەن شەكتەۋلەر قويىلماعان جانە ونى مەملەكەت باسشىسى جەكە-دارا جۇزەگە اسىرادى.
3. كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابىنىڭ 3-تارماعىنا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» 1995 جىلعى 28 قىركۇيەكتەگى № 2464 قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 51-بابىنا ساي (بۇدان ءارى – سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ), رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتى سايلاۋى مەرزىمى جاعىنان پارلامەنتتىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋمەن تۇسپا-تۇس كەلمەۋگە ءتيىس. بۇل پرەزيدەنت جانە پارلامەنت سايلاۋىنىڭ ۋاقىتى جاعىنان ارا-جىگىن اجىراتۋعا جانە سول ارقىلى, مەملەكەتتىك بيلىكتەگى تەپە-تەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا جانە تولىققاندى سايلاۋ ناۋقانىن وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سوندىقتان, پرەزيدەنتتىڭ جانە پارلامەنتتىڭ كەزەكتى سايلاۋىن وتكىزۋ مەرزىمدەرىنىڭ تۇسپا-تۇس كەلۋى پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەردىڭ ءبىرى بولۋى مۇمكىن.
پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جاسايتىن كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعى, پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋدىڭ ءتارتىبى مەن مەرزىمى تۋرالى ماسەلەنى شەشۋدى كونستيتۋتسيالىق زاڭ دەڭگەيىنە بەرە وتىرىپ, بۇل سايلاۋدىڭ مەرزىمى جاعىنان پارلامەنتتىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنە جول بەرىلمەيتىندىگى تۋرالى قاعيدانى قامتىمايدى.
سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ, ءوز كەزەگىندە, «پرەزيدەنتتiڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى وسى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا پرەزيدەنتتiڭ كەزەكتi سايلاۋى ءۇشiن بەلگiلەنگەن قاعيدالارعا سايكەس وتكiزiلەدi», دەپ ايقىندايدى (66-1-باپ). ياعني, سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋدىڭ تارتىبىنە ايتارلىقتاي ەرەكشەلىك ەنگىزبەيدى جانە بۇل سايلاۋعا, پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتى سايلاۋى سياقتى, سايلاۋ پروتسەسىن رەتتەيتىن جالپى قاعيدالار قولدانىلۋعا ءتيىس.
قازىرگى ۋاقىتتا زاڭدىق كۇشى ساقتالىپ وتىرعان, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 1 جانە 3-تارماقتارىن جانە 94-بابىنىڭ 1-تارماعىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى» 2005 جىلعى 19 تامىزداعى № 5 قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ نورماتيۆتىك قاۋلىسىنان, نەگىزگى زاڭنىڭ 41-بابىنىڭ 1 جانە 3-تارماقتارى جالپى سيپاتقا يە ەكەنى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق سايلاۋىنا قاتىستى ەكەنى كەلىپ شىعادى.
وسىلايشا, كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن قاعيدالار, رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋى كەزەكتى بولا ما, كەزەكتەن تىس بولا ما, وعان تاۋەلسىز, بارلىق سايلاۋ ءۇشىن بىرىڭعاي. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتى جانە كەزەكتەن تىس سايلاۋىنىڭ قۇقىقتىق تابيعاتى, وتكىزىلۋ ءتارتىبى جانە قۇقىقتىق سالدارى تۇتاستاي العاندا بىردەي جانە سايلاۋدى تاعايىنداۋ سۋبەكتىلەرى مەن وتكىزۋ مەرزىمدەرى بويىنشا عانا ەرەكشەلەنەدى.
وسى كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى جۇيەلى تۇردە تالداۋدى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اتالعان نورماتيۆتىك قاۋلىسىندا ولاردى رەسمي ءتۇسىندىرۋدى جانە سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 66-1-بابىنىڭ كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق ماعىناسىن نەگىزگە الىپ, ولاردىڭ كونستيتۋتسيانىڭ جالپى ەرەجەلەرىمەن جانە پرينتسيپتەرىمەن قيسىندى تۇردەگى بايلانىسى مەن قاباتتاستىعىن نازارعا الا وتىرىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىنىڭ مەرزىمى جاعىنان پارلامەنتتىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنە جول بەرمەيتىن كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابى 3-تارماعىنىڭ ەرەجەسى پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا دا قولدانىلادى جانە بۇل جاعداي سايلاۋدى تاعايىنداعاندا ەسكەرىلۋگە ءتيىس دەپ پايىمدايدى.
باياندالعاننىڭ نەگىزىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 72-بابى 1-تارماعىنىڭ 4) تارماقشاسىن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى تۋرالى» 1995 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى № 2737 قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 17-بابى 3-تارماعىنىڭ 1) تارماقشاسىن, 31-33, 37-باپتارىن جانە 41-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىن باسشىلىققا الىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى
قاۋلى ەتەدى:
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابى 3-1-تارماعىنىڭ نورماسىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن جەكە-دارا تاعايىنداۋعا ايرىقشا قۇقىعى بار دەپ تۇسىنگەن ءجون.
2. ەلباسىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋىنا رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسى قانداي دا ءبىر شارتتار مەن شەكتەۋلەر قاراستىرمايدى.
مۇنداي سايلاۋ تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-تارماعىندا قاراستىرىلعان, رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋى مەرزىمى جاعىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋمەن تۇسپا-تۇس كەلمەۋگە ءتيىس دەگەن قاعيدا ەسكەرىلۋى كەرەك.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 74-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس نورماتيۆتىك قاۋلى ونى قابىلداعان كۇننەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى, شاعىمدانۋعا جاتپايدى, رەسپۋبليكانىڭ بۇكىل اۋماعىندا جالپىعا بىردەي مىندەتتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 73-بابىنىڭ 4-تارماعىندا كوزدەلگەن رەتتى ەسكەرە وتىرىپ, تۇپكىلىكتى بولىپ تابىلادى.
4. وسى نورماتيۆتىك قاۋلى رەسپۋبليكالىق رەسمي باسىلىمداردا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانسىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ي.روگوۆ.