بۇگىنگى تاڭدا الەۋمەتتىك جەلىلەر تەك اقپارات الماسۋ قۇرالى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە, پسيحولوگيالىق كۇيىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن ۇلكەن ورتاعا اينالدى. كوپشىلىك كۇن سايىن ورتا ەسەپپەن 2-3 ساعاتىن تەلەفون لەنتاسىن پاراقتاۋعا جۇمسايدى. الايدا, بۇل ادەت ۋاقىت وتە كەلە «تسيفرلىق دەپرەسسيا» دەپ اتالاتىن كۇيگە الىپ كەلۋى ابدەن مۇمكىن.
تسيفرلىق دەپرەسسيا – ەكران الدىندا شامادان تىس ۋاقىت وتكىزۋ سالدارىنان پايدا بولاتىن ەموتسيونالدىق شارشاۋ, مازاسىزدىق جانە ومىرگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ تومەندەۋى. بۇل جاعداي كوبىنە بايقالماي باستالىپ, بىرتىندەپ ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنە, ءوزىن باعالاۋىنا جانە الەۋمەتتىك بايلانىستارىنا نۇقسان كەلتىرەدى. ونىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – سالىستىرۋ تۇزاعى. الەۋمەتتىك جەلىدە ادامدار ءوز ءومىرىنىڭ تەك جارقىن ساتتەرىن, «جىلتىراعان» جاعىن عانا كورسەتەدى. باسقالاردىڭ سول ء«مىنسىز» كورىنەتىن ومىرىنە قاراپ وتىرىپ, ادام ءوزىن تومەن باعالاپ, ءوز جەتىستىكتەرىن ەلەمەي باستايدى. بۇعان قوسا FOMO (Fear of Missing Out) – ماڭىزدى اقپاراتتان نەمەسە قىزىقتى وقيعادان قالىپ قويۋ قورقىنىشى دا ىشكى مازاسىزدىقتى كۇشەيتەدى. بۇل سەزىم ادامدى تەلەفونعا جالتاقتاتىپ, ىشكى تىنىشتىعىن ۇرلايدى.
قازاقشا كونتەنت نەگە ترەندكە سيرەك شىعادى: ماسەلە تىلدە مە, فورماتتا ما؟
تاعى ءبىر ماڭىزدى فاكتور – دوفاميندىك تاۋەلدىلىك. لايك پەن پىكىرلەر ميدا قىسقا مەرزىمدى ءلاززات گورمونىن بولەدى. مي وسى جاساندى اسەرگە ۇيرەنىپ, ونى ۇنەمى تالاپ ەتە باستايدى. ال كۇتكەن رەاكتسيا بولماعان جاعدايدا, ادامنىڭ كوڭىل كۇيى ءتۇسىپ, ىشىندە بوس كەڭىستىك پايدا بولادى.
سمارتفوندى پايدالانۋدىڭ پسيحيكاعا اسەرى وعان جۇمسالعان ۋاقىتقا تىكەلەي بايلانىستى:
30-60 مينۋت: پايدالى اقپارات الۋعا جەتەتىن قاۋىپسىز دەڭگەي. 2-3 ساعات: ميدا شارشاۋ پايدا بولىپ, زەيىننىڭ شوعىرلانۋى السىرەي باستايدى. 3 ساعاتتان ارتىق: مازاسىزدىق كۇشەيىپ, ۇيقى رەجيمى بۇزىلادى جانە تسيفرلىق دەپرەسسيانىڭ العاشقى بەلگىلەرى بوي كورسەتەدى.ادام ءوز پسيحيكاسىن قورعاۋ ءۇشىن تسيفرلىق گيگيەنانى ادەتكە اينالدىرعانى ءجون. اپتاسىنا ءبىر رەت نەمەسە كۇنىنە بىرنەشە ساعات «تسيفرلىق دەتوكس» جاساپ, تەلەفوننان مۇلدە الشاقتاپ, ميعا دەمالىس سىيلاۋى كەرەك. اسىرەسە, ۇيىقتاۋعا ءبىر ساعات قالعاندا تەلەفون قاراماۋ ماڭىزدى.
جاساندى ينتەللەكتىنى ستۋدەنتتەر قالاي قولدانىپ ءجۇر؟
سونىمەن قاتار بويىڭىزعا جاعىمسىز ەموتسيا ۇيالاتاتىن پاراقشالاردان جازىلۋدى توقتاتىپ, تەك شابىت پەن ءبىلىم بەرەتىن كونتەنتتى قالدىرۋ كەرەك. ۇنەمى دىبىس شىعارىپ تۇراتىن حابارلامالار زەيىندى شاشىراتىپ, سترەسس گورمونى – كورتيزولدىڭ دەڭگەيىن كوتەرەدى. سوندىقتان قاجەتسىز حابارلامالاردى ءوشىرىپ تاستاعان دۇرىس.
ونلاين قارىم-قاتىناستى شىنايى ومىرمەن تەڭەستىرىپ, دوستارمەن بەتپە-بەت كەزدەسۋگە, سپورتپەن اينالىسۋعا نەمەسە سۇيىكتى حوببيىڭىزگە ۋاقىت ءبولۋ – ەموتسيونالدىق تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرەدى.
جالپى, الەۋمەتتىك جەلى – پايدالى قۇرال بولعانىمەن, قاۋىپتى قوجايىنعا اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن ۇمىتپايىق. ونى ءوز ماقساتىڭىزعا قىزمەت ەتەتىن رەسۋرس رەتىندە عانا پايدالانىپ, ەموتسيا مەن ۋاقىتتى باسقارۋعا جول بەرمەۋ كەرەك. ۆيرتۋالدى الەمنەن گورى شىنايى ءومىردىڭ ءدامىن سەزىنۋ – پسيحيكالىق ساۋلىقتىڭ باستى كەپىلى.
ماليكا توقتاربەكوۆا,
ەۇۋ ستۋدەنتى