قانت ديابەتى – بۇگىندە الەمدە ەڭ كوپ تارالعان سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرى. بۇرىن بۇل دەرت كوبىنە جاسى ۇلكەن ادامداردا كەزدەسسە, قازىر بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا دا جيىلەپ بارادى. اۋرۋدى باقىلاعىسى كەلگەن جاندار كۇن سايىن قانداعى قانت مولشەرىن تەكسەرىپ وتىرۋى كەرەك. كوپ جاعدايدا بۇل ساۋساقتى ينەمەن شانشىپ, قان الۋ ارقىلى جاسالادى. بىراق مۇنداي ءتاسىل اۋىرسىنۋ تۋدىرادى ءارى ونى ءجيى قولدانۋ دا دەنساۋلىققا زيان. سونىڭ سالدارىنان كەي ناۋقاستار قانت دەڭگەيىن ۋاقتىلى تەكسەرە المايدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا ورالدىق وقۋشىلار «SuGuard» دەپ اتالاتىن جاڭا جۇيە ازىرلەگەن. ستارتاپ جاقىندا استانادا وتكەن «alem.ai battle» بايقاۋىندا AI Young Talents (مەكتەپ وقۋشىلارى) ساناتىندا جەڭىمپاز اتاندى.
يدەيا باستاۋى
«SuGuard» جوباسى كەزدەيسوق پايدا بولماعان. ونىڭ نەگىزىندە ناقتى مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلە جاتىر. جوبا اۆتورلارىنىڭ جاقىن دوسى قانت ديابەتى اۋرۋىنا شالدىققان. ونىڭ كۇندە ينە سالىپ, قينالاتىنىن كورگەن ولار جاڭا گليۋكومەتر ويلاپ تابۋدى كوزدەيدى. ءسويتىپ, ولار اۋەلى قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدار اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە, كوپ ناۋقاستىڭ قانداعى قانت دەڭگەيىن تۇراقتى باقىلاۋ كەزىندە قينالاتىنى انىقتالعان.
نەگىزگى سەبەپتەر – قۇرىلعىلاردىڭ قىمباتتىعى, تەست-جولاقتاردىڭ تۇراقتى قاجەت بولۋى, ەڭ باستىسى اۋىرسىنۋ مەن پسيحولوگيالىق قولايسىزدىق.
ء«بىز ادامداردىڭ كوپشىلىگى گليۋكوزانى تەك قاجەت كەزدە عانا ولشەيتىنىن بايقادىق. ال تۇراقتى مونيتورينگتىڭ بولماۋى اسقىنۋلارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن», دەيدى جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشى, ورال قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى بەكارىس ماحسوت.
وسىدان سوڭ كوماندا قولجەتىمدى, اۋىرتپالىقسىز جانە زاماناۋي تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن شەشىم ازىرلەۋدى ماقسات ەتىپتى.
جوبانىڭ ەرەكشەلىگى
«SuGuard» جوباسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى – ءينۆازيۆتى ەمەس ءتاسىل قولدانۋىندا. ياعني قۇرىلعى قان الماي-اق, اعزاداعى فيزيولوگيالىق كورسەتكىشتەر ارقىلى گليۋكوزا دەڭگەيىن انىقتاي الادى. ستارتاپ اۆتورلارىنىڭ وقۋشىلار ەكەنى جوبانىڭ قۇنىن ودان سايىن ارتتىرا تۇسەدى. ويتكەنى ولار كۇردەلى مەديتسينالىق ماسەلەنى ەرتە بايقاپ, سوعان قال-قادەرلەرىنشە ناقتى ءارى پايدالى شەشىم ۇسىنا العان.
«جۇيەنىڭ جۇمىسى جارىق ارقىلى ولشەۋ ادىسىنە نەگىزدەلگەن. قۇرىلعىداعى ارنايى سەنسور تەرىگە ينفراقىزىل ساۋلە جىبەرەدى. قانداعى قانت مولشەرى كوبەيگەن سايىن, اعزا بۇل ساۋلەنى ءسال وزگەشە قايتارادى. ياعني شاعىلعان جارىقتىڭ كۇشى قانت دەڭگەيىنە بايلانىستى وزگەرەدى. قۇرىلعى وسى جارىقتى قابىلداپ قانا قويماي, تەرى تەمپەراتۋراسىن دا ولشەيدى. ويتكەنى اعزاداعى زات الماسۋ ۇدەرىسى تەمپەراتۋراعا اسەر ەتەدى, ال بۇل كورسەتكىش ناتيجەنى دالىرەك انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. جينالعان بارلىق مالىمەت قۇرىلعى ىشىندەگى شاعىن باسقارۋ جۇيەسىنە تۇسەدى دە, ارنايى ەسەپتەۋ ۇلگىسى ارقىلى وڭدەلەدى. بۇل ۇلگى جارىق پەن تەمپەراتۋرا اراسىنداعى بايلانىستى سارالاپ, قانداعى قانت دەڭگەيىنىڭ شاماسىن شىعارادى», دەيدى بەكارىس ماحسوت.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ەرەكشەلىك قۇرىلعىعا جاساندى ينتەللەكت ەنگىزىلگەن. جۇيە ۋاقىت وتە كەلە پايدالانۋشىنىڭ جەكە كورسەتكىشتەرىنە بەيىمدەلىپ, ناتيجەلەردىڭ دالدىگىن ارتتىرا تۇسەدى.
قوسىمشا قالاي جۇمىس ىستەيدى؟
قۇرىلعىدان الىنعان بارلىق مالىمەت ءموبيلدى قوسىمشاعا جىبەرىلەدى. قوسىمشا تەك ناتيجەنى كورسەتۋمەن شەكتەلمەيدى, سونىمەن قاتار تولىق اناليتيكالىق پلاتفورما رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
پايدالانۋشى بىرىنشىدەن, گليۋكوزا دەڭگەيىنىڭ وزگەرىس ديناميكاسىن باقىلاي الادى, ەكىنشىدەن, گرافيكتەر مەن ستاتيستيكانى كورەدى, ۇشىنشىدەن, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاتىستى ۇسىنىستار الادى.
جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرى جينالعان دەرەكتەردى تالداپ, قاۋىپ فاكتورلارىن ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – سيمپتومدار ايقىن بايقالماي تۇرىپ, الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋعا جول اشادى.
جوبا مەديتسينالىق قۇرىلعىلاردى تولىق الماستىرۋدى كوزدەمەيدى, كەرىسىنشە ولاردى تولىقتىراتىن كومەكشى قۇرال رەتىندە قاراستىرىلادى.
قازىر «SuGuard» قۇرىلعىسى جەتىلدىرۋ كەزەڭىندە. جوبا كومانداسى ولشەۋ دالدىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا دەرەكتەر قورىن كەڭەيتىپ, الگوريتمدەردى دامىتۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتقان كورىنەدى. ستارتاپ اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا قۇرىلعىنى ىقشامداپ, فۋنكتسيونال كولەمىن كەڭەيتۋ, ءموبيلدى قوسىمشانى تولىق جەتىلدىرۋ, سونداي-اق مەديتسينالىق مەكەمەلەرمەن بىرلەسكەن تەستىلەۋدى جالعاستىرۋ جوسپارى بار. ستارتاپتىڭ ۇزاق مەرزىمدى ماقساتى – قانت ديابەتىن باقىلاۋدى بارشاعا قولجەتىمدى ەتىپ, ادامداردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي باستامالار وتاندىق عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ وسىنداي كۇردەلى ماسەلەگە شەشىم ۇسىنۋى جاس بۋىننىڭ الەۋەتىن كورسەتەدى. ەگەر جوبا تولىق جەتىلدىرىلىپ, تاجىريبەدە كەڭىنەن قولدانىلسا, ول تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە دە سۇرانىسقا يە بولۋى مۇمكىن.