بۇرىن اتىراۋ دەگەندە الدىمەن مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ وركەندەۋى ويعا ورالۋشى ەدى. شەتەل ينۆەستورلارى دا, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى دە جوبالارىن وسى سالامەن بايلانىستىرۋعا ۇمتىلاتىن. سوڭعى كەزدە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا ونىمدەردى شىعارۋعا كوڭىل بولىنە باستادى.
سونداي ءونىمنىڭ ءبىرى – تالشىقتى-وپتيكالىق كابەل. مۇنايلى وڭىردە بۇرىن بولماعان جوبانى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا ىسكە اسىرۋعا بەت بۇرعان «پكف كونتينەنت كو لتد» جشس باس ديرەكتورى سەمەن حۆاننىڭ ايتۋىنشا, باستى ماقسات – تەلەكوممۋنيكاتسيا, ترانسپورت, قۇرىلىس جانە مۇناي-گاز سالاسىنا قاجەتتى تالشىقتى-وپتيكالىق كابەل شىعارۋ ءوندىرىسىن يگەرۋ.
جاڭا ءونىمدى شىعارۋدى باستاعان زاۋىت قۇرىلىسىنا 715 ميلليون تەڭگە سالىنىپتى. جالپى قۇنى 1 ميلليوننان اسا اقش دوللارىن قۇرايتىن تەحنولوگيا قىتايدان ساتىپ الىنعان. «ءبىز ونداعان ميلليون دوللارعا باعالانعان ەۋروپالىق تەحنولوگيانى ساتىپ الۋعا تاۋەكەل ەتپەدىك. سەبەبى, بۇل سالاداعى جۇمىستى ەندى باستادىق. دەگەنمەن, زاۋىتىمىزداعى قىتايلىق تەحنولوگيامەن 5 جىل بويى ۇزدىكسىز ءونىم شىعارۋعا ابدەن بولادى. مۇندا ەڭ باستىسى – ساپالى شيكىزات بولسا, ءونىم دە سوعان سايكەس كەلەدى» دەگەن باس ديرەكتوردىڭ پىكىرىنشە, قازىر مۇندا جەرگىلىكتى ماماندار جۇمىسقا قابىلدانۋدا. سونىڭ ءبىرى – اسلان مۇحانعاليەۆ اتىراۋ پوليتەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ تۇلەگى. ول قازىر وپەراتورلىق كاسىپتى ۇيرەنۋشى رەتىندە ءۇش ايلىق سىناق مەرزىمىمەن جۇمىس جاسايدى. وعان 50000 تەڭگە جالاقى تولەنىپ وتىر. سىناق مەرزىمىنەن كەيىن جالاقىسى 70000-80000 تەڭگە ارالىعىندا بولماق ەكەن. زاۋىتتىڭ قۋاتى – جىلىنا ءبىر اۋىسىممەن 4500 شاقىرىمدىق, ال ءۇش اۋىسىممەن 11000 شاقىرىمدىق سوزىلاتىن وپتيكالىق كابەل شىعارۋ. سونىمەن بىرگە, مۇندا 2017 جىلى مىس قوسىلعان كابەل شىعاراتىن قوسىمشا ەكى تسەحتى ىسكە قوسۋ كوزدەلىپ وتىر. «پكف كونتينەنت كو لتد» جشس باس ديرەكتورى سەمەن حۆاننىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مۇنداي ونىمگە سۇرانىس وتە جوعارى. جاڭا ءونىمنىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىسى «قازاقتەلەكوم» بولعالى وتىر. قازىر وسى كومپانيامەن 3 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىعا ەكى جىلدىق كەلىسىم جاسالىپتى. – ءبىز بۇدان وزگە الما تۆ, «قازترانسكوم» جانە قۇرىلىس يندۋسترياسىنداعى كومپانيالارعا دا ءونىمىمىزدى ۇسىنۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ ونىمىمىزگە سۇرانىس بار. ولاي دەيتىنىم, كابەلدىڭ دە قولدانۋعا بولاتىن شەكتەۋلى مەرزىمى بار, ونى بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتان كەيىن اۋىستىرۋ قاجەت. وعان قوسا قازىرگى ۋاقىتتا ينتەرنەت, بايلانىس, جىلدامدىق سەكىلدى جاڭاشا تالاپقا ساي مىس قوسىلعان كابەلدەردى تالشىقتى-وپتيكالىق تۇرىنە الماستىرۋ كەزەڭى كەلدى, – دەيدى سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى س.حۆان. ونىڭ ءمالىم ەتكەنىندەي, جاڭا ونىممەن ەلىمىزدەگى سۇرانىستىڭ 25-30 پايىزىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپتى. مۇنىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. «بىرىنشىدەن, اتىراۋداعى زاۋىتتا شىعارىلعان كابەل تۇرلەرىنىڭ وزىندىك قۇنى رەسەيدەگى وندىرۋشىلەردىكىنەن ەرەكشەلەنبەيدى. ەكىنشىدەن, زاۋىتتىڭ ءوز ەلەكتر ەنەرگياسى بار. ۇشىنشىدەن, ەلىمىزدەگى سالىق جۇيەسى رەسەيدەگىدەن الدەقايدا كوڭىلگە قونىمدى. دەمەك, ءبىز ولارمەن باسەكەلەس بولا الامىز. ءتىپتى, بىزدە قىتايداعى كابەل وندىرۋشىلەرمەن دە جارىساتىنداي مۇمكىندىگىمىز مول» دەپ ەسەپتەيتىن كاسىپورىن باسشىسى جۇمىسقا تەك جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى الۋدى كوزدەپ وتىر. مۇندا بارلىعى 50 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلماق. سول سەبەپتەن, اتىراۋ پوليتەحنيكالىق كوللەدجىمەن دۋالدى وقىتۋ ءادىسىن قولدانۋ ءۇشىن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ەندى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىمەن دە وسىنداي مەموراندۋمعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال «قازاقتەلەكوم» اق اتىراۋ وبلىستىق تەلەكوممۋنيكاتسيالار ديرەكتسياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەرسايىن دۇيسەماليەۆتىڭ ايتۋىنشا, تالشىقتى-وپتيكالىق كابەل شىعارۋ جوعارى تەحنولوگياعا جاتادى. مۇنداي ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ وڭاي ەمەس. كابەل شىعارۋعا ساپالى شيكىزات قاجەت, ونسىز ونىمگە تۇتىنۋشى تابۋ قيىنعا سوعادى. بۇرىن جەرگىلىكتى بايلانىسشىلار كابەلدەردى قاراعاندى وبلىسىنداعى وسىنداي زاۋىتتان ساتىپ العان ەكەن. ەندى ونى اتىراۋدان ساتىپ الۋدىڭ تيىمدىلىگىن قاراستىرۋدا. جاقسىلىعى سول, اتىراۋداعى ساتىپ الىنعان كابەلدى تاسىمالداۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى جۇمسالمايدى. اتىراۋدا شىعارىلا باستاعان جاڭا ءونىمنىڭ ساپالى بولاتىندىعىنا سالا ماماندارى مول ءۇمىت ارتىپ وتىر. تۇتىنۋشىسى دا مول بولارىنا سەنەدى.
جولداسبەك شوپەعۇل, «ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن راحىم قويلىباەۆ.