قايسىبىر ۇلت وكىلىنەن قازاق حالقى جايلى سۇراي قالساڭىز, ەڭ الدىمەن ونىڭ باۋىرمالدىلىعىن, كەڭپەيىلدىلىگىن, قوناقجايلىعىن ەرەكشە اتاپ وتەدى. بۇل – عاسىرلار بويى ءتۇرلى ۇلت پەن ۇلىستى جاتسىنباي, باۋىرىنا باسىپ, سايىن دالاسىنداي كەڭپەيىلىمەن قۇشاق جايا قارسى الا بىلگەن حالقىمىزدىڭ كەڭدىگى مەن كەمەلدىگىنىڭ, دانالىعى مەن دارالىعىنىڭ ايعاعى. جەرىمىزدىڭ كەڭدىگىمەن قاتار پەيىلىمىزدىڭ كەڭدىگى, ىنتىماق پەن تاتۋلىققا نەگىزدەلگەن تىرلىگىمىز – الەمگە ۇلگى بولارلىق قۇندىلىق.العىس ايتۋ كۇنى – وسىنداي اسىل قاسيەتتەردى دارىپتەيتىن, تاعدىر توعىستىرعان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاق حالقىنا دەگەن ريزاشىلىعىن بىلدىرەتىن ەرەكشە مەرەكە.
قازاقتاي شۋاقتى شاڭىراقتىڭ استىندا كەرەگە بولىپ جايىلىپ, ۋىق بولىپ شانشىلعان ۇلتتاردىڭ ءبىرى – ورىس حالقى. ولار ۇلتى باسقا بولعانىمەن, وزدەرىن وسى ەلدىڭ ءتول پەرزەنتىندەي سەزىنىپ, قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن رۋحاني قۇندىلىقتارىنا تەرەڭ قۇرمەتپەن قارايدى. قازاق ءتىلىن مەڭگەرىپ, ۇلتتىق تاعامداردى ازىرلەپ, داستۇرلەردى دارىپتەپ, ەل ىشىندەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمگە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. وسىنداي تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىرعان وتباسىلاردىڭ ءبىرى, 19 ءتۇرلى ۇلتتىڭ ورتاق مەكەنىنە اينالعان اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى – تارابريندەر اۋلەتى.
1950 جىلى باقساي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ۆلاديمير تارابرين ماسكەۋ قالاسىندا وتان الدىنداعى اسكەري بورىشىن وتەپ كەلگەن سوڭ پمك قۇرىلىس مەكەمەسىندە كرانشى بولىپ ەڭبەك جولىن باستايدى. جىلدار بويى ادال ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن شاعىندا تاعدىر ونى ومىرلىك سەرىگى رايسا پاۆلوۆنامەن تابىستىرادى. چۋۆاشيا رەسپۋبليكاسىنىڭ چەبوكسارى قالاسىنان سىلاقشى ماماندىعىن مەڭگەرىپ كەلگەن رايسا پاۆلوۆنا ەكەۋى شاڭىراق كوتەرىپ, ەكى قىز, ءبىر ۇل تاربيەلەپ ءوسىردى. وكىنىشكە قاراي, وتاعاسى ۆلاديمير وسىدان جەتى جىل بۇرىن دۇنيەدەن ءوتتى.
العىس انتولوگياسى: مەرەكە ءمانى نەدە؟
تارابريندەر وتباسىنداعى تۇڭعىش قىز وكسانا 1972 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. بۇگىندە ەسىمى بولەك دەمەسەڭىز, قازاق تىلىندە ەركىن سويلەيتىن, قازاقى بولمىستى بويىنا سىڭىرگەن جان. ول و.شوناەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتى ءتامامداپ, چەبوكسارى قالاسىنداعى جوعارى وقۋ ورنىندا تەحنيك-ەلەكتريك ماماندىعىن يگەردى. ەڭبەك جولىن تۋعان جەرى ماحامبەت اۋدانىندا باستاپ, 1993 جىلى د.تولەنوۆ اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياعا فيزيكا-ماتەماتيكا لابورانتى بولىپ جۇمىسقا قابىلداندى.
– بالاباقشادا ورىس توبىندا, مەكتەپتە ورىس سىنىبىندا ءبىلىم الساق تا, اينالامىزداعى جانداردىڭ باسىم بولىگى قازاقتار بولدى. قازاق بالالارىمەن بىرگە ويناپ وسكەن سوڭ ءتىلدى ۇيرەنۋ قيىنعا سوقپادى. قىزدارىم دا قازاق تىلىنەن وليمپيادالارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندار الدى. ءبىز قازاق ۇلتىمەن ءسىڭىسىپ كەتتىك. قوناقجايلىق, ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتۋ سياقتى قاسيەتتەردى بويىمىزعا سىڭىردىك. ۇجىمدا دا مەنى وزگە ۇلت دەپ بولمەي, ءوز قىزدارىنداي قابىلدادى. قازاق حالقىنىڭ دارحان پەيىلىنە ريزامىز, – دەيدى وكسانا.
2001 جىلدان بەرى مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ شارۋاشىلىق جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. 28 جاسىندا نيكولاي ەسىمدى ازاماتپەن شاڭىراق كوتەرىپ, ەكى قىز تاربيەلەپ ءوسىردى. ۇلكەن قىزى ۆيكتوريا الماتى قالاسىندا جوعارى ءبىلىم الىپ, قىزمەتكە ورنالاسقان. كەنجە قىزى داريا – اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى.
العىس ايتۋ مەرەكەسى الماتى وبلىسىندا دا كەڭ كولەمدە اتالدى
تارابريندەر اۋلەتىنىڭ قازاق حالقىمەن تۋىستىق بايلانىسى ەكىنشى قىزدارى ناتاشانىڭ ماحامبەتتىك رۋسلان ەسىمدى ازاماتقا تۇرمىسقا شىعۋىمەن نىعايا ءتۇستى. بۇل – ۇلتتار اراسىنداعى دوستىقتىڭ تۋىستىققا ۇلاسقان جارقىن كورىنىسى. ومىرگە ءۇش پەرزەنت اكەلىپ, بۇگىندە نەمەرە ءسۇيىپ وتىر. رۋسلان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن اۋداندىق ۆەتستانتسيادا ەڭبەك ەتتى. ال ناتاشا 2002 جىلدان بەرى د.تولەنوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە ءىس جۇرگىزۋشى بولىپ قىزمەت ەتەدى.وتباسىنىڭ كەنجەسى ولەگ تە تۋعان جەرىندە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازامات. اسكەري بورىشىن وتەپ, سلەسار ماماندىعىن مەڭگەرگەن ول بۇگىندە ادال ەڭبەگىمەن ەل يگىلىگىنە ۇلەس قوسىپ جاتىر.
العىس ايتۋعا اسىعايىق!
العىس ايتۋ كۇنى – وسىنداي تاعدىرلار توعىسىنان تۋعان دوستىق پەن ريزاشىلىقتى ەسكە الاتىن مەرەكە. «بىرلىك بار جەردە – تىرلىك بار» دەگەن حالقىمىزدىڭ ناقىلى تارابريندەر سەكىلدى وتباسىلاردىڭ ومىرىنەن ايقىن كورىنەدى. ولار قازاق جەرىن وتانىم دەپ تانىپ, ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – تاتۋلىق پەن كەلىسىم. ءبىر شاڭىراق استىندا تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشىپ جاتقان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق حالقىنا دەگەن العىسى مەن ريزاشىلىعى – بەيبىت ءومىردىڭ ايعاعى.