كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىمەن قاتار كەلەتىن العىس ايتۋ كۇنى كەيىنگى جىلدارى مەرەكەلىك كۇنتىزبەدە ءوز ورنىن تاپقانى بەلگىلى. بۇل مەرەكە حح عاسىرداعى كۇردەلى كەزەڭدە قازاق حالقىنىڭ ءتۇرلى ەتنوستارعا تانىتقان جاناشىرلىعى مەن قامقورلىعىنا, كەڭپەيىلدىگىنە ريزاشىلىق ءرامىزى ىسپەتتەس. ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ مازمۇنى كەڭەيىپ, تاريحي مانگە يە حالىقتىق مەرەكە رەتىندە عانا ەمەس, قوعامداعى ءوزارا سىيلاستىق پەن سەنىم مادەنيەتىن نىعايتاتىن قۇندىلىق رەتىندە ورنىعىپ كەلەدى.
العىس ايتۋ – ءبىر كۇندىك ءراسىم نەمەسە رەسمي قۇتتىقتاۋلاردىڭ شەڭبەرىندە قالاتىن ۇعىم ەمەس, بۇل – قارىم-قاتىناستى ىزگىلەندىرىپ, الەۋمەتتىك بايلانىستاردى بەكىتەتىن, قوعامدىق سەنىمنىڭ ىرگەتاسىن قالايتىن مادەني پراكتيكا. قازىرگى قوعامدا ادامدار اراسىنداعى سەنىم دەڭگەيى, الەۋمەتتىك كاپيتال, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك سياقتى ۇعىمدار بارعان سايىن وزەكتى بولا باستادى.
وسىنداي جاعدايدا العىس ايتۋ مادەنيەتى قوعامدىق كوممۋنيكاتسيانى ىزگىلەندىرەتىن ىقپالدى قۇرال بولا الارى حاق. العىس العان ادام الدىمەن ءوزىنىڭ قادىرىن سەزىنەدى, ەڭبەگىنىڭ باعالانعانىن بايقايدى, ال بۇل ءوز كەزەگىندە الەۋمەتتىك ءوپتيميزمدى ارتتىرادى.
ماسەلەن, جۋىردا تاراز قالاسىندا ءجاسوسپىرىم قىزدى ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ايالدامادا تۇرعان جەرىنەن ەكى سوقتالداي جىگىتتىڭ باس سالىپ كولىككە سۇيرەگەن وقيعاسى ءدۇيىم جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتتى. سول ساتتە قىزعا اراشا ءتۇسىپ, قۇتقارىپ قالعان ايالداماداعى ازاماتتى كۇن قۇرعاتپاي-اق قىزدىڭ اكەسى ىزدەپ تاۋىپ, العىسىن جاۋدىردى. ارتىنشا جىگىت اعاسىن ءوڭىر باسشىسى قابىلداپ, ارەكەتىن ەرلىككە باعالاپ, 500 مىڭ تەڭگە قارجىلاي سىياقى بەردى.
العىس ايتۋ مادەنيەتىن كەشەندى قۇبىلىس رەتىندە قاراستىرساق, ونى كەمىندە ءۇش دەڭگەيمەن دامىتۋعا بولادى. الدىمەن جەكە دەڭگەي – وتباسىندا, دوستار اراسىندا, ەڭبەك ۇجىمدارىندا ايتىلعان قاراپايىم اق ادال العىستىڭ ءوزى ورتاعا جايلىلىق پەن جىلۋلىق سىيلارى انىق.
ەكىنشىسى – قوعامدىق دەڭگەي. ازاماتتاردىڭ ءبىر-بىرىنە, قوعامنىڭ ءتۇرلى توبىنىڭ ءوزارا العىس ءبىلدىرۋى الەۋمەتتىك سەنىمدى نىعايتادى. ماسەلەن, ۆولونتەرلىك قوزعالىستار, قوعامدىق باستامالار, كورشىلەردىڭ ءبىر-ءبىرىن دەمەپ, قولداۋ تاجىريبەلەرى – مۇنىڭ ءبارى ريزاشىلىق مادەنيەتىن ساتىلاي دامىتا تۇسەدى. ياعني قوعامدا «جاقسىلىق ەلەۋسىز قالمايدى» دەگەن تۇسىنىك ورنىققان سايىن, ازاماتتىق بەلسەندىلىك تە ارتا باستايدى.
ءۇشىنشىسى – ينستيتۋتسيونالدىق دەڭگەي. العىس ايتۋ مادەنيەتى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ, ءبىلىم, كورپوراتيۆتىك ورتا سياقتى سالالاردا دا ەلەۋسىز قالماعانى وتە ماڭىزدى. قىزمەت الۋشىنىڭ ريزاشىلىعى, وقۋشىنىڭ مۇعالىمگە, مۇعالىمنىڭ وقۋشىعا العىسى, جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەر اراسىنداعى ءوزارا قۇرمەت – بۇلاردىڭ بارلىعى ۇيىم ىشىندەگى سەنىمدى قالىپتاستىرىپ, جۇمىس تيىمدىلىگىن كۇشەيتەدى.
وسى رەتتە حالىقارالىق كوكجيەككە كوز جىبەرىپ كورەيىكشى. جالپى, الەمدىك تاجىريبەدە العىس ايتۋ ۇعىمى ءتۇرلى فورماتتا كەلەدى. ماسەلەن, 21 قىركۇيەكتە تويلاناتىن «World Gratitude Day» – حالىقارالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتەتىن كۇن. نەگىزگى ماقساتى – ادامداردى ءبىر-بىرىنە, ومىرگە, تابيعاتقا جانە قوعامعا العىس بىلدىرۋگە ىنتالاندىرۋ. بۇل كۇنى ادامدار ءبىر-بىرىنە ريزاشىلىق حاتتارىن جازادى, جاقىندارىن ارالاپ العىس ايتادى, الەۋمەتتىك جەلىلەردە gratitude-اكتسيالار وتكىزەدى, جەكە رەفلەكسيا جاسايدى. ياعني ادامگەرشىلىك پەن قوعامدىق بىرلىككە بايلانعان جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن كوتەرەتىن يگى داعدى رەتىندە قانعا دارىپ, سۇيەككە سىڭگەن.
قالاي دەسەك تە, قوعامداعى ءار ادام العىس ءبىلدىرۋشى دە, العىس الۋشى دا بولا الادى. وسىنداي ءىلتيپات پەن ىزەتتىڭ كىرشىكسىز كورىنىسى ۇلكەن ۇردىسكە اينالسا, بۇگىندە جىگىتتەر جاعىنىڭ قيت ەتسە, جاعاعا جارماسا تۇسەتىن جابايى «باتىرلىعى», ادامداردىڭ اۆتوبۋس ىشىندە ءتۇرتىپ كەتسە, باج ەتىپ ۇرسىسا كەتەتىن شايپاۋ مىنەز سىندى جاعىمسىز مىنەزدەرى سەيىلە تۇسەر مە ەدى؟ بۇل ءۇشىن ءوزارا العىس جاۋدىرۋدى كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, ءار ازاماتتىڭ وسى كۇنى كەمىندە ءبىر ادامعا العىس ايتۋىن دارىپتەيتىن قوعامدىق چەللەندجدەر, الەۋمەتتىك جەلىدەگى ترەندتىك باستامالاردى تۇراقتى ۇيىمداستىرساق, مەرەكەنىڭ ماڭىزىن كۇشەيتەر ەدى.
ارينە, بۇل رەتتە مەديانىڭ ءرولى ايتارلىقتاي كۇشكە يە. قاراپايىم ادامداردىڭ العىس ايتۋ وقيعالارىن, كۇندەلىكتى ومىردەگى جاناشىرلىق مىسالدارىن جاريالاۋ قوعامداعى ءپوزيتيۆتى كوڭىل كۇيدى كۇشەيتەدى. ءبىر كەزدەرى اۋلا سىپىرۋشى ازاماتتارعا قىستىگۇنى جىلى ءبالىش پەن ىستىق شاي تاراتاتىن بەلسەندىلەر كوبەيىپ كەتكەن ەدى. ۋاقىت وتە وسى ءبىر يگى باستامانىڭ دا سوڭى سۇيىلىپ, حايپتىق قانا دەڭگەيدە قالىپ كەتتى. مىنە, كەيىنگى جىلدارى ەڭبەك ادامىن قايتا دارىپتەي باستاعان قوزعالىس اياسىندا وسىنداي باستامالار جالپىۇلتتىق سيپات السا, قانەكي!
قالاي دەسەك تە, العىس ايتۋ كوبىنە قاراپايىم, ەلەۋسىز ارەكەت بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ول اركىمنىڭ بۇل ارەكەتتى قالاي قابىلداعانىنا بايلانىستى. الايدا ءدال وسى قاراپايىمدىلىق ونىڭ الەۋمەتتىك كۇشىن ايقىندايدى. ريزاشىلىق ءبىلدىرۋ ارقىلى ادام وزگەنىڭ ەڭبەگىن مويىندايدى, قارىم-قاتىناستىڭ قانشالىقتى قۇندى ەكەنىن كورسەتەدى ءارى سەزىندىرەدى.