• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات بۇگىن, 08:10

مىندەت ءمىنسىز ورىندالسا يگى

10 رەت
كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلاۋ ماقساتىندا ارنايى كەڭەس وتكىزدى. جيىندا پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى, مەرزىمدەرى ءارى جاۋاپتى ورگاندار ايقىندالدى.

«مەملەكەت باسشىسى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىنا ارنايى توقتالدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر­دىڭ اۋقىمى كەڭ, ماڭىزى زور. ەڭ باستىسى – تالقىلاۋ ۇدەرىسى اشىق ءوتتى, مۇنداي تاجىريبە ەلىمىزدىڭ تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, جاڭا كونستيتۋتسيادا «ادام مەملەكەت ءۇشىن ەمەس, مەملەكەت ادام ءۇشىن» دەگەن قاعيدات ايقىن كورىنىس تاپتى. كونستيتۋتسيالىق رەفور­ما­نىڭ نەگىزگى ماقساتى – ساياسي جاڭعىرۋمەن قاتار ەكونوميكا­نىڭ ساپالى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ. ياعني ءبىرىنشى كەزەكتە حالىق­تىڭ تابىسى مەن ءال-اۋقاتىن ارت­تىرۋعا باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. بۇل – ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان اسا ماڭىزدى مىندەت», دەدى وتىرىستى اشقان ۇكىمەت باسشىسى.

ال پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ ايتۋىنشا, تابىستىڭ ءوسۋى, ينفليا­تسيانى تومەندەتۋ مەن ناقتى سەك­تور­دى قولداۋعا باسىمدىق بەرى­­لەدى. ۇلتتىق بانكپەن بىرلە­سىپ, ينف­ل­يا­تسيا دەڭگەيىن 9–11%-عا دە­يىن تومەندەتۋ تۋرالى جوس­­پار ازىر­لە­نەتىنى ايتىلدى. 1 ما­مىرعا دە­يىن حالىق تابىسىن ارت­تىرۋ­دىڭ 2026–2029 جىل­دارعا ارنالعان باعدارلاماسى قابىل­دانادى. سونداي-اق بيزنەستى مەملەكەت­تىك قولداۋ شارالارىن EGov Business پلاتفورماسىندا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى ارقىلى دامىتۋ جالعاسادى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ بىرقاتار نەگىزگى تسيفرلىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. اتاپ ايتقاندا, Keden جانە قارجى مينيسترلىگىنىڭ سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ پلاتفورمالارى, سۋ تاسقىنىن بولجاۋعا ارنال­­عان Tasqyn جۇيەسى, اۆتوجول سالا­سىنداعى eJoldar, تاسىمالداۋ باعى­­تىن­داعى Smart Cargo جانە وزگە دە سالالىق تسيفرلىق شەشىم­دەر تانىس­­تىرىلدى. سونىمەن قاتار «الەۋ­مەتتىك ءاميان» مەن ءۇي شارۋا­­شىلىقتارىنىڭ تسيفرلىق پروفيل­دەرىن دامىتۋ جۇمىس­تارى جالعا­سىپ جاتقانى ايتىلدى. الداعى كەزەڭدە مەملەكەتتىك ور­گان­­داردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا اقپاراتتىق جۇيە­لەردى بىرىڭعاي QazTech پلاتفور­ماسىنا كوشىرۋ, كيبەرقاۋىپ­سىزدىكتى كۇشەيتۋ, سالالىق Data Lake جۇيە­لەرى مەن جاساندى ينتەللەكت اگەنتتەرىن قالىپتاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«سامۇرىق-قازىنا» قورى­نىڭ باسقارما توراعاسى نۇرلان جاقىپوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, 2026–2030 جىلدارى 27 ملرد دوللاردان استام تىكەلەي شەتەل­دىك ينۆەستيتسيا تارتۋ كوز­دەل­گەن. سونىمەن قاتار تسيفر­لان­دىرۋدىڭ ناتيجە­لەرى, ونىڭ ىشىندە 5 جىل ىشىندە جيىنتىق ەكونوميكالىق اسەرى 1,3 ملرد دوللاردى قۇراي­تىن جاساندى ينتەللەكت جوبا­لارىن ەنگىزۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. پرەمەر-مينيستر قور قۇرى­لى­مىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدى, قاجەت بولعان جاع­دايدا جەكەلەگەن كومپانيا­لاردى بىرىكتىرۋ ارقىلى ترانس­فورماتسيالاۋ شارالارىن قاراس­­تىرۋدى تاپسىردى.

قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا تاۋارلاردىڭ ۇلتتىق كاتالوگىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. سالىقتىق, كەدەندىك اكىم­شىلەندىرۋدى تسيفرلىق فور­ماتقا كوشىرۋ جەدەل ءجۇرىپ جاتىر. ءتيىمسىز شىعىستاردى قىسقار­تۋ ماقساتىندا بيۋدجەتتىك باعدار­لامالارعا رەۆيزيا جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قاداعالانۋى ءۇشىن تسيفرلىق تەڭ­گەنى قولدانۋ اياسى كەڭەيتىلەدى.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ كەلتىرگەن دەرەككە سۇيەنسەك, 2029 جىلعا دەيىن 13,3 گۆت جاڭا قۋات كوزدەرىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. سونى­مەن قاتار كومىر گەنەراتسياسىن دامىتۋ تۋ­رالى ۇلتتىق جوبا دايىن­­دا­لىپ, قوعامدىق تالقى­لاۋ­عا شىعا­رىلدى, ەلىمىزدىڭ ەنەر­گە­تيكا­لىق نەگى­زىن نىعايتۋ باعى­تىن­دا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. مۇناي وڭدەۋ جانە مۇناي-گاز حي­ميا­سى سالاسى بو­يىنشا پرەزي­دەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, جۇمىس ىستەپ تۇرعان مۇناي وڭدەۋ زاۋىت­تارى­نىڭ قۋاتىن كەڭەيتۋ جوبالارى بەلگىلەنىپ, جاڭا ءموز سالۋ ماسە­لەسىنە دە نازار اۋدارىلدى. 2029 جىل­عا دەيىن ءىرى مۇناي-گاز حيميا­سى بويىنشا بىرقاتار جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر, «مۇناي-گاز حيمياسى ونەركاسىبى تۋ­را­لى» زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق تاۋار ون­دى­رۋ­شىلەردىڭ تىزىلىمىندە 5,6 مىڭ كومپانيا تىركەلگەن. اەا قىزمەتىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ترانسفورماتسيالاۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە اەا-دا وڭدەۋ ونەركا­سىبى بويىنشا 4,4 ترلن تەڭگەگە 555 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى, 33 مىڭ­نان استام تۇراق­تى جۇمىس ورنى اشىلدى. ونەر­كاسىپ سالاسىندا تەرەڭ وڭدەۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. شيكىزاتتى سىرتقا شىعارۋدى رەتتەۋ جانە جوعارى قايتا بولىنگەن ءونىم ءوندىرۋدى ىنتالاندىرۋ تەتىك­تەرى قاراستىرىلىپ وتىر. سونى­مەن قاتار ماڭىزدى مينەرالدار سالاسىن دامىتۋ ستراتەگيا­سى ازىرلەنىپ جاتىر. گەولوگيالىق بارلاۋ باعىتىندا الداعى 3 جىل ىشىندە قارجىلاندىرۋ كولەمىن كەيىنگى 30 جىلدا تارتىلعان ينۆەستيتسيا دەڭگەيىنە جەتكىزۋ جوس­پاردا بار.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمي­نيسترى ايداربەك ساپاروۆ 2026–2030 جىل­دارعا ارنالعان مال شا­رۋا­شىلىعىن دامىتۋ تۋرا­لى كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋعا ءارى سالانى جەڭىلدەتىل­گەن قار­جىلاندىرۋ اياسىن كە­ڭەي­تۋگە باسىمدىق بەرى­لە­تىنى تۋ­رالى باياندادى. ۆەتەري­نار­­لىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەي­تۋ مەن باقىلاۋدىڭ تسيفر­لىق قۇرال­دارىن ەنگىزۋ مىندەت­تەرى بولەك ايقىندالعان. قايتا وڭدەۋ جانە تاماق ونەركاسى­بىندە 2026 جىلدان باستاپ ينۆەس­تي­تسيالىق سۋبسيديا­لار ۇلعايتى­لىپ, قوسىلعان قۇن سالىعى تومەن­دەتىلەدى. سونداي-اق شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ مەن تەرەڭ وڭدەۋگە باعىتتالعان جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن قوسىمشا ىنتالاندىرۋ شارالارى ەنگىزىلەدى.

وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا ءبىلىم بەرۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ تەتىك­تەرىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ۇسىنىس­تارىن تانىستىردى. پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ شەڭ­بەرىن­دە جەكەمەنشىك مەكتەپ­تەردى قارجىلاندىرۋ وڭىر­لىك قاجەتتىلىككە سايكەس باسىم جوبا­لارعا باعىتتالادى. ولاردىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتتارعا ساي­كەستىگىن باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردى ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ ناتيجەلەرى دە ۇسىنىلدى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل جۇيە 25,7 ملرد تەڭگە ۇنەم­دەۋگە مۇمكىندىك بەرگەن. ال­داعى كەزەڭدە اتالعان تەتىك كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيتىلەدى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەت­تىك قورعاۋ ءمينيسترى اسقاربەك ەرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر بىرىڭعاي تسيفرلىق الەۋمەتتىك قورعاۋ پلاتفورماسى نەگىزىندە الەۋمەت­تىك قىزمەتتەردى تولىق تسيفر­لاندىرۋ مەن قولداۋ تەتىك­تەرىن پرواكتيۆتى فورماتقا كوشى­رۋ ءۇشىن دەرەكتەردى دايىنداۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. سونىمەن قاتار ەڭبەك نارىعىن جاڭارتۋ مىندەتى قويىلدى. مەم­لە­كەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك اياسىندا ۇلتتىق ماماندىقتار ترانسفورماتسياسى ورتالىعىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا بىرىڭعاي مەم­لەكەتتىك مەديتسينالىق اقپا­رات­تىق جۇيەنىڭ قۇرىلعانىن حابار­لادى. بۇل جۇيە دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لاسىنداعى بارلىق ءىت شەشىم­دەردى بىرىكتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ ۇدەرىستەرىنىڭ اشىقتى­عىنا باعىتتالعان. اتالعان جۇيە مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ پورتالى 2026 جىلعى 1 جەلتوقساندا ىسكە قوسى­لادى. امبۋلاتورلىق ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالا­سىندا «الەۋمەتتىك ءاميان» تەتىگى كەڭى­نەن قولدانىلىپ كەلەدى. 2025 جىلى وسى جۇيە ارقىلى 13,8 ملن-نان استام رەتسەپت بەرىلگەن, بۇل جالپى كولەمنىڭ 82%-ىن قۇرايدى.

كولىك ۆيتسە-ءمينيسترى ماقسات قالياقپاروۆتىڭ ايتۋىنشا, 2026 جىلى ترانزيت كولەمىن 55 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن, بۇل 65%-دىق ءوسىمدى بىلدىرەدى. بىرقاتار ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى اياقتاۋ جوسپارلانعان. رەسەي فەدەراتسياسى جانە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن شەكارا­­لىق ينفراقۇرىلىمدى ۇيلەس­تىرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. «قتج» جول كارتاسى مەن جاڭا تاريفتىك ساياسات بەكىتىل­دى. اۆتوجول سالاسىندا قىزىل­وردا, سارىاعاش جانە رۋدنىي قالا­لارىندا 3 اينالما جولدىڭ قۇرى­لىسى باستالادى, 33 وتكىزۋ پۋنكتى جاڭعىرتى­لىپ جاتىر. جاساندى ينتەل­لەكت شەشىمدەرىن ەنگىزۋ اياسىندا Smart Cargo پلاتفورماسىن مەملە­كەت­تىك جانە سالالىق سەرۆيس­تەر­مەن ىقپالداستىرۋ جالعاسادى. 2027 جىلعا دەيىن ءبىرتۇتاس ين­تەل­لەك­تۋالدى كولىك ەكوجۇ­يە­سىن قالىپتاستىرۋ جوسپارلانعان.

جيىن قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت بەلگىلەگەن بار­­لىق مىندەتتەر حالىق پەن بيزنەسكە ناقتى ناتيجە بەرۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قابىلدانعان شەشىمدەر قاعاز جۇزىندە قالماي, ءىس جۇزىندە ورىندالۋى قاجەت. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەلدى.

«كورىپ وتىرعانىمىزداي, الدى­مىزدا تۇرعان ماقسات-مىندەت­تەردىڭ اۋقىمى وتە ۇلكەن. مەم­لەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي ويلانىپ-تولعانۋعا ۋاقىت جوق. باتىل, ءتيىمدى شەشىم قابىلداپ, ونى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. حالىقتىڭ تابىسى مەن ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ – اتقارىلاتىن جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەسى بولۋعا ءتيىس. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك», دەپ قورىتىندىلادى ۇكىمەت باسشىسى. 

سوڭعى جاڭالىقتار