• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رەفورما بۇگىن, 09:10

بولاشاققا باعدارلانعان قۇجات

20 رەت
كورسەتىلدى

استانادا كاسىبي مادەني قاۋىم­داستىق وكىلدەرى كونس­تي­تۋتسيانىڭ جاڭا جوباسىن تالقىلادى. ءىس-شارا جاڭار­تىلعان زاڭنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن جان-جاقتى قاراستىرۋعا باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى قوعامدىق ديالوگ الاڭىنا اينالدى.

تالقىلاۋعا مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ايبەك سىدىقوۆ, مەملەكەتتىك مادەنيەت, ونەر, ارحيۆ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەكەمەلەردىڭ باس­شى­لارى مەن ماماندارى قا­تىستى. جيىن بارىسىندا ازا­مات­تاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستان­دىقتارىن قورعاۋ, تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە قوعامنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن نىعاي­تۋ ماسەلەلەرىن قامتيتىن كونستي­تۋتسيالىق وزگەرىستەرگە قاتىستى نەگىزگى قاعيدالار ايقىندالدى.

كونستيتۋتسيا نەگىزىن جاڭارتۋ جاعدايىندا قوعامدىق سانانى قا­لىپتاستىرۋدا, ازاماتتىق جاۋاپ­كەرشىلىكتى دامىتۋدا جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋدا مادەنيەت پەن گۋمانيتارلىق سالانىڭ رولىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

ۇلتتىق ارحيۆ ديرەكتورى ساعيلا نۇرلانوۆانىڭ ايتۋىن­شا, كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا رەداك­تسياسىنىڭ جوباسى ەلدىڭ ودان ءارى دامۋى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ءارى مادەني مۇرانى ساقتاۋ سالاسىندا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا جول اشادى.

«كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا جوبا­­سى – بۇل جاي عانا كەزەكتى قۇ­جات ەمەس, مەملەكەت پەن ازامات اراسىنداعى قازىرگى قوعام­دىق كەلىسىمنىڭ نەگىزى. ەلىمىز ءۇشىن بۇل – ايرىقشا ماڭىزدى كەزەڭ. بۇگىن­دە مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىل­دەرى بولاشاق ۇرپاققا مادەني جانە تاريحي مۇرانى ساقتاۋ مەن جەتكىزۋ باعىتىندا, سونىڭ ىشىندە كونستيتۋتسيانىڭ 3 جانە 40-باپتارىندا كوزدەلگەن تسيفرلىق شەشىم­دەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلاندىرۋ جىلى اياسىندا ءبىز نەگىزگى زاڭ تالاپتارىن زاماناۋي قۇرالدار مەن تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ, جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرىپ كەلەمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ول.

تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار كونستيتۋتسياسىنىڭ پرەامبۋلاسىن ءبىراۋىزدان قولداپ, ونىڭ وزەكتىلىگىن, قوعامدىق سۇرا­نىسقا قاجەتتىگىن جانە ەلدىڭ ۇزاق­مەرزىمدى دامۋىنا باعىتتالعانىن ءسوز ەتتى.

ايتا كەتەيىك ازاماتتىق باس­تامالاردى قولداۋ ورتالىعىندا «كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋداعى ازاماتتىق سەكتوردىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. تالقىلاۋعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ 30-دان استام وكىلى, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ, تسيفرلاندىرۋ, ەكولوگيا جانە وڭىرلىك دامۋ سالالارىنداعى ساراپشىلار قاتىستى.

وتىرىس بارىسىندا قاتى­سۋشى­لار كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر قوعامدىق ءومىردىڭ نەگىزگى سالالارىن قامتيتىنىن اتاپ ءوتىپ, ولاردى تۇسىندىرۋدە جانە حالىقتى رەفورمالار ۇدەرىسىنە اتسالىسۋ بويىنشا ازاماتتىق سەكتوردىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن تالقىلادى. جاستاردى قولداۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, وڭىرلەردى دامىتۋ, تسيفر­لاندىرۋ جانە ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن ارتتىرۋ باعىتتارىندا ازاماتتىق ينستيتۋتتاردىڭ ۇلەسى ەرەكشە ەكەنى ءسوز بولدى.

وعان قوسا رەفورمالاردى ىسكە اسى­رۋعا ازاماتتاردى كەڭى­نەن تار­تۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى رەتىن­دە «قازاقستاننىڭ حالىق كەڭەسى» ۇيى­مىنىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توق­تالدى. جيىن اياعىندا ازامات­تىق قوعامنىڭ بەلسەندىلىگى كونستي­تۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى تۇراقتى ءارى اشىق ديالوگتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى.

ال اقمولا وبلىسىنىڭ قوسشى قالاسىندا مادەنيەت جانە اقپا­رات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىنىڭ جوباسى جانە كەشەندى رەفورمالار» تاقىرىبىندا «جاستار» عىلى­مي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساراپ­تامالىق كەزدەسۋى ۇيىمداس­تىرىل­دى. ساراپ­تامالىق كەزدەسۋدە «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالى­عىنىڭ ديرەكتورى, شارا مودەراتو­رى گ ۇلىسحان ناحباەۆا جاڭا كونستي­تۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تالداۋعا, مەملەكەتتىڭ نەعۇرلىم ءادىل, قۇقىقتىق جانە ادامعا باعدارلانعان مودەلىنە كوشۋدى كورسەتەتىن, سونداي-اق قوعامدىق ديالوگ ينستيتۋتتارىنا قا­تىستى جانە شەشىم قابىلداۋ ۇدە­رىس­تەرىندەگى جاستاردىڭ ءرولىن قوزعايتىن جۇيەلى رەفورمالاردى تالقىلاۋعا باعىتتالعانىن جەتكىزدى.

وتىرىستا ءسوز العان قوسشى قالاسىنىڭ اكىمى ازامات قاپى­شەۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى قازاقستاننىڭ ادىلەتتىلىكتە بولا­شاق ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپ­كەرشىلىك قاعيداتتارىنا نەگىزدەل­گەنىنە كەڭىرەك توقتالدى. كەزدەسۋدە كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار, مەملەكەتتىك دامۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتى بويىنشا سەنات دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح, زاڭنامالىق رەفورمالار مەن ولاردىڭ قوعام­دىق ماڭىزى جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمولياكوۆا, كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ عىلىمي-قۇقىقتىق نەگىزدەرى بويىن­شا ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ كونستيتۋتسيالىق جانە ازاماتتىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەرمەك ءابدىراسىلوۆ, قوعامدىق كەلىسىم, قوعامدىق ديالوگ جانە جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ۇدەرىستەر تۇرعىسىنان قولدانبالى ەتنوسايا­سي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى لۋيزا ۋزاروۆا, «جاڭا كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار: مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ترانسفورماتسياسى» تاقىرىبىندا پرەزيدەنت جانىنداعى مەملە­كەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ قورىتىندى-اناليتيكالىق سەكتور مەڭگەرۋشىسى, ساياسي عىلىمدارىنىڭ كانديداتى داستان كوشەرباەۆ اۋقىمدى ماسەلەلەر تالقىلادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار