اتقارىلعان جۇمىس از ەمەس

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى يران شارحان گەولوگيالىق سالانى جاڭا تەحنولوگيالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تاپسىرمالارى قالاي ورىندالىپ جاتقانىن اڭگىمەلەدى.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ دەرەگىنشە, بۇگىندە مەملەكەتتىك ەسەپكە 103 ءتۇرلى پايدالى قازبا, ەلىمىز بويىنشا شامامەن 10 مىڭ كەن ورنى الىنعان. قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا 2 907 ليتسەنزيا جانە 251 كەلىسىمشارت بار, تەك بيىلدىڭ وزىندە بارلاۋ جۇمىستارىنا 707 ليتسەنزيا, وندىرۋ­گە 22 ليتسەنزيا بەرىلگەن. ەل اۋماعىنىڭ گەو­لوگيالىق-گەوفيزيكالىق زەرتتەلۋى 2 ملن 14 مىڭ شارشى كم-دى قۇرايدى.

يران شارحان گەولوگيالىق بارلاۋ ناتيجەسىندە العاش رەت مەملەكەتتىك ەسەپكە 5 كەن ورنى ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ  قاتارىندا كوك-جون (بولاتتوبە ۋچاسكەسى), التىن-شوكو, سامومبەت, ستۋدەنتتىك جانە تاقىر-قالجىر بار.

پايدالى قازبالار قورى شامامەن 98 توننا التىن, 36 مىڭ توننا مىس, 11 ملن توننا مارگانەتس, 1,3 ملن توننادان استام فوسفوريتكە تولىققان.

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەل اۋما­عىنىڭ گەولوگيالىق-گەوفيزيكالىق زەرت­تەلۋىن 2026 جىلعا قاراي 2,2 ملن شار­شى كم-گە دەيىن ۇلعايتۋ جۇمىستارى جالعا­سىپ جاتىر. بۇگىندە 2 ملن 14 مىڭ شارشى كم زەرت­­تەلگەن, ال جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كور­سەتكىش 2 ملن 38 مىڭ شارشى كم-گە جەتكىزىلەدى.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سالانىڭ كەلەسى دامۋ كەزەڭى گەولوگيالىق زەرتتەۋدى 1:50 000 ماسشتابقا كوشىرۋ بولماق. بۇل پەرسپەكتيۆالى ۋچاسكەلەردى ەرتە انىقتاۋعا, گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2026–2028 جىلدارى 100 مىڭ شارشى كم اۋماقتى زەرتتەۋ جوسپارلانعان, ودان كەيىن جىل سايىن شامامەن 30 مىڭ شارشى كم قوسىلىپ وتىرادى.

يران شارحان زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جۇمىستارى دا جالعاسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سالانى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى سەناتتا ەكى وقىلىمدا قابىلداندى.

بۇدان كەيىن جۋرناليستەر الدىندا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ولجاس ساپاربەكوۆ بايانداما جاساپ,  وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 27 ترلن تەڭگەدەن اسىپ, 5,9%-عا وسكەنىن حابارلادى. ءوسىم مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ, حيميا ونەركاسىبىندە جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ سالاسىندا بايقالعان.

ۆيتسە-مينيستر بيىل ىسكە قوسىلعان يندۋستريالىق جوبالار سالا دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى. جوسپار­لانعان 190 جوبانىڭ 173-ءى جۇزەگە اسىرىلىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە 12 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلعان. جوبالار اراسىندا Chery, Changan, Haval جانە Tank سياقتى قىتايلىق برەندتەردىڭ جەڭىل اۆتوكولىكتەرىن شىعارۋ, تاماق ونەركاسىبىنە ارنالعان اليۋميني قاپتاماسى, تۇرمىستىق تەحنيكا, بولات قۇبىرلار جانە توقىما ونىمدەرىن ءوندىرۋ بار. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل كاسىپورىندار تولىق قۋاتقا شىققاندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كولەمى جىلىنا قوسىمشا 2,3 ترلن تەڭگەگە ءوسۋى مۇمكىن.

جيىندا وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ بىرىڭعاي رەەسترى قۇرىلىپ جاتقانى ايتىلدى. مينيسترلىك بۇل جوبانى ەلەكتروندىق قارجى ورتالىعىمەن بىرلەسىپ, جاساپ جاتىر. ەلىمىزدەگى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزىلىمى – ەلدە تاۋار شىعاراتىن كاسىپورىندار تۋرالى تسيفرلىق دەرەكتەر بازاسىن قامتيدى. رەەستر وندىرۋشىلەردى ونلاين تىركەۋگە, مەملەكەتتىك جانە جارتىلاي مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرە وتىرىپ, وندىرىستە قولدانىلاتىن تىڭ تەحنولوگيالار تۋرالى تولىق اقپارات بەرەدى.

جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋلارى دا ۇدايى نازاردا. 2025 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ ستاندارتتالماعان تاۋارلاردى بيرجالار ارقىلى ساتىپ الۋعا تىيىم سالىنىپ, Tizilim پلاتفورماسى جاڭارتىلدى. وسى وزگەرىستەر ارقىلى سوڭعى 11 ايدا 1,1 ترلن تەڭگەگە جۋىق ۇزاق­مەرزىمدى جانە وففتەيك-كەلىسىمشارتتار جاسالعان. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 7,6 ەسە جوعارى.

ەلدە مەتالل وڭدەۋ سالاسى دا قارقىندى دامىپ جاتىر. بۇعان كاسىپورىندارعا شيكىزاتتى جەڭىلدىكپەن بەرۋ تىكەلەي سەبەپ بولعان. مۇنداي جەڭىلدىكتى ەندى مىس, اليۋميني جانە مىرىشقا قولدانىلادى. ەگەر كاسىپورىن دايىن ءونىم شىعارسا, شيكىزاتتى 5% جەڭىلدىكپەن الادى, ال جارتىلاي دايىن ءونىم ءۇشىن جەڭىلدىك 1% بولادى.

باعدارلاما باستالعالى بەرى 30 كەلىسىم جاسالعان. 2025 جىلى مىسقا سۇرانىس 27%-عا ءوستى. ال مىرىشقا دەگەن سۇرانىس 3 مىڭ تونناعا جەتىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءتورت ەسەگە كوبەيگەن.

ەلدەگى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي سالالارى تۋرالى بايانداعان ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى قۋاندىق قاجكەنوۆ 2025 جىلدىڭ العاشقى 11 ايىندا 16,9 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتتى. «2029 جىلعا قاراي 111 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان, وسىلايشا 1 ملن-نان استام ازاماتتى جەكە تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتەمىز. بۇل جوسپارلانعان كورسەتكىشتەن 7,3 ملن شارشى مەترگە ارتىق», دەيدى ۆيتسە-مينيستر. 

ق.قاجكەنوۆ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتاعى ازاماتتاردى باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2025 جىلدىڭ العاشقى 11 ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 7,2 مىڭ پاتەر ساتىپ الىنعانىن جەتكىزدى.

ال اكىمدىكتەر 11 ايدا مەملەكەتتىك با­عا­­لى قاعازداردى شىعارۋ ارقىلى 4,4 مىڭ پا­تەر سالىپ, ساتىپ العان. بۇعان قوسا  2% جانە 5%-دىق مولشەرلەمەمەن 4,9 مىڭ يپو­تەكالىق نەسيە بەرىلگەن, ونىڭ جالپى سوماسى 63,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.

مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاعى ءبىر ءتۇرى – تۇرعىن ءۇي جالداۋ اقىسىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ جانە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋ. 2025 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىنىڭ سوڭىنا قاراي 11 مىڭنان استام ازامات وسىنداي سۋبسيديالاردىڭ پايداسىن كورگەن, بۇعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 7,6 ملرد تەڭگە بولىنگەن. سونداي-اق 11 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1 400-دەن استام ازامات العاشقى جارنالارىن جابۋ ءۇشىن جالپى سوماسى 1,7 ملرد تەڭگەگە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن العان.  

ال ءباسپاسوز جيىنىندا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ءجاننات ءدۇبىروۆا جەر قويناۋىن پايدالانۋدى, قۇرىلىستى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى تسيفرلاندىرۋ جونىندە باياندادى.

بىرىڭعاي جەر قويناۋىن پايدالانۋ پلاتفورماسى قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇر, گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى 22 مەملەكەتتىك قىزمەت تسيفرلاندىرىلعان. بيىل بىرىڭعاي جەر قويناۋىن پايدالانۋ پلاتفورماسى ارقىلى 729 ليتسەنزيا بەرىلدى, ءتورت اۋك­تسيون وتكىزىلدى, جازىلىم بونۋستارى 45,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.