ماماندىق تاڭداۋ: تۇلەكتەر نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟

پروفوريەنتولوگ يزماحان تولقىننىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا ەڭ جوعارى سۇرانىسقا يە سالالاردىڭ ءبىرى – IT باعىتى. بۇل تەك ەلىمىزدە ەمەس, بۇكىل الەمدە قارقىندى دامىپ جاتقان سالا. جاساندى ينتەللەكت, كيبەرقاۋىپسىزدىك, Big Data جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى باعدارلاماشى, IT-ينجەنەر, اناليتيك سياقتى ماماندارعا سۇرانىستى ارتتىرىپ وتىر. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى جاستار ءۇشىن تەك ديپلوم جەتكىلىكسىز. بۇگىنگى زاماندا ەڭ ماڭىزدى قابىلەتتەر – جاساندى ينتەللەكتپەن جۇمىس ىستەي ءبىلۋ, جىلدام بەيىمدەلۋ جانە مىقتى كوممۋنيكاتسيا داعدىلارى. ساراپشى پەداگوگيكا, مەديتسينا, تەحنيكالىق جانە IT ماماندىقتار بولاشاقتا دا سۇرانىستا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.

سوڭعى قوڭىراۋ: ەلىمىزدە 215 مىڭنان استام تۇلەك مەكتەپپەن قوشتاستى

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, 2025-2026 وقۋ جىلىندا قازاقستاندا 73,5 مىڭ ستۋدەنت مەملەكەتتىك گرانت نەگىزىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلدانعان. بۇل جالپى ستۋدەنتتەردىڭ شامامەن 35,2%-ىن قۇرايدى. سونداي-اق 26,2 مىڭ ستۋدەنت الەۋمەتتىك جانە كۆوتالىق ساناتتار ارقىلى گرانت يەگەرى اتانعان.

سوڭعى ءبىر جىلدا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەن ستۋدەنتتەردىڭ شامامەن تورتتەن ءبىرى مۇعالىمدىك ماماندىقتى تاڭداعان. بۇل كورسەتكىش ينجەنەرلىك جانە قۇرىلىس سالالارىنان دا جوعارى بولدى. ساراپشىلار مۇنى پەداگوگتەردىڭ مارتەبەسىنىڭ ارتۋىمەن, جالاقىنىڭ كوتەرىلۋىمەن جانە مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ كوبەيۋىمەن بايلانىستىرادى. قازىرگى جاستار اراسىندا اسىرەسە باستاۋىش سىنىپ, اعىلشىن ءتىلى, ينفورماتيكا جانە ماتەماتيكا ءپانى مۇعالىمدەرىنە قىزىعۋشىلىق جوعارى بولىپ وتىر.

حالىقارالىق كاسىبي باعدار بەرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى دينارا وسپانوۆا ماماندىق تاڭداۋدا جاس جىگىتتەر مەن قىزدار ءجيى جىبەرەتىن ءۇش قاتەلىكتى اتاپ ءوتتى.

ءبىرىنشى قاتەلىك – بالانىڭ بەيىمى مەن قىزىعۋشىلىعىن ەمەس, ماماندىقتىڭ بەدەلى مەن تابىسىن ءبىرىنشى ورىنعا قويۋ. بۇل كەيىن كاسىبي كۇيزەلىسكە, موتيۆاتسيانىڭ جوعالۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن. ەكىنشى قاتەلىك – ەڭبەك نارىعىن زەرتتەمەۋ. كەيبىر ماماندىقتارعا بۇگىن سۇرانىس جوعارى بولعانىمەن, 4-5 جىلدان كەيىن جاعداي وزگەرۋى مۇمكىن. ءۇشىنشى قاتەلىك – وقۋ ورنى مەن ماماندىقتى شاتاستىرۋ. جۇمىس بەرۋشى ءۇشىن ديپلومنان بۇرىن ناقتى داعدى مەن كاسىبي بىلىكتىلىك ماڭىزدى.

دينارا وسپانوۆانىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت ماماندىقتاردى تولىق جويمايدى, بىراق ولاردىڭ مازمۇنىن تۇبەگەيلى وزگەرتەدى. ءبىرسارىندى جۇمىستار اۆتوماتتاندىرىلۋى مۇمكىن, الايدا شىعارماشىلىقتى, ەموتسيالىق ينتەللەكتىنى جانە تەرەڭ تالداۋدى قاجەت ەتەتىن جۋرناليست, مۇعالىم, دارىگەر سياقتى كاسىپتەردى جي تولىق الماستىرا المايدى. سوندىقتان بولاشاقتاعى ەڭ ماڭىزدى قابىلەت – تەحنولوگيانى قۇرال رەتىندە پايدالانىپ, وزگەرىسكە بەيىمدەلۋ.

ماماندار پىكىرىنشە, تالاپكەرلەر ماماندىق تاڭداعاندا تەك جەكە قىزىعۋشىلىقتى عانا ەمەس, ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىس پەن گرانت بويىنشا باسەكەنى دە ەسكەرگەنى ءجون.

پەداگوگيكا مەن IT, مەديتسينا مەن ينجەنەريا ەڭ سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بولىپ قالا بەرەدى. ساراپشىلار ماماندىق تاڭداعاندا ءار تۇلەك ءوز قابىلەتى مەن نارىق سۇرانىسىن ۇشتاستىرا ءبىلۋ كەرەگىن ايتتى. ويتكەنى ەرتەڭگى ەڭبەك نارىعى ديپلومدى ەمەس, بىلىكتى ماماندى باعالايدى.

جانبوتا باحىتبەك,

ەۇۋ ستۋدەنتى