قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ سوزىنشە, ءار ادامنىڭ ءوز اتىنا جازىلعان كرەديتتىك تاريحى بار. ول ادامنىڭ بۇرىن العان نەسيەلەرى, تولەمدەرى جانە بانكتەرمەن جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى تۋرالى مالىمەتتەردى قامتيدى. وسى اقپارات نەگىزىندە ارنايى ۇيىمدار دەربەس كرەديتتىك رەيتينگتى ەسەپتەيدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
دەربەس كرەديتتىك رەيتينگ دەگەنىمىز ادامنىڭ نەسيە تولەۋ تارتىبىنە بايلانىستى قويىلاتىن باعا. ول اۆتوماتتى تۇردە ەسەپتەلەدى. رەيتينگكە تولەمنىڭ ۋاقىتىلى جاسالۋى, كەشىكتىرىلگەن كۇندەردىڭ بولۋى, قانشا كرەديت بار ەكەنى جانە قارىزدىڭ كوللەكتورلارعا بەرىلگەن-بەرىلمەگەنى سياقتى فاكتورلار اسەر ەتەدى. بۇل رەيتينگ اقپارات رەتىندە عانا بەرىلەدى. ياعني جوعارى بالل العان ادامعا بانك مىندەتتى تۇردە نەسيە بەرەدى دەگەن كەپىل جوق. سەبەبى ءار قارجى ۇيىمىنىڭ ءوز باعالاۋ جۇيەسى بار.
«كرەديتتىك رەيتينگ نەعۇرلىم جوعارى بولسا, ادامنىڭ سەنىمدىلىگى سوعۇرلىم ارتادى. بانك ونداي كليەنتكە نەسيە بەرۋگە وڭ كوزبەن قارايدى. ال رەيتينگ تومەن بولسا, بانك نەمەسە ميكروقارجى ۇيىمى نەسيە بەرۋدەن باس تارتۋى مۇمكىن. رەيتينگ تومەن بولعان جاعدايدا بۇل قارىزدى قايتارماۋ قاۋپىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. بانك مۇنداي جاعدايدا نەسيە بەرمەۋگە قۇقىلى. ءتىپتى كەشىكتىرىلگەن تولەم بولماسا دا, بانك تاۋەكەلدى جوعارى دەپ ساناسا, باس تارتۋى مۇمكىن», دەيدى اگەنتتىك.
رەيتينگتى جاقسارتۋ ءۇشىن نەسيەنى ۋاقىتىندا تولەۋ كەرەك. تولەمدى ەسەپتەن شىعارۋ كۇنىنە دەيىن بىرنەشە كۇن بۇرىن جاساعان دۇرىس. ەگەر نەسيە مەرزىمىنەن بۇرىن وتەلسە, بانككە بارىپ تولىق وتەلگەنى تۋرالى انىقتاما العان ءجون. ەگەر تولەم كەشىكسە, كرەديتوردان قاشپاي, ماسەلەنى بىرگە شەشۋ كەرەك. قازاقستاندا مۇنداي جاعدايلاردى رەتتەۋدىڭ ارنايى ءتارتىبى بار.
ءار ادام ءوز رەيتينگىن جىلىنا ءبىر رەت تەگىن بىلە الادى. ول ءۇشىن eGov.kz پورتالىنا نەمەسە ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرونىڭ سايتىنا كىرۋگە بولادى. وزىڭىزبەن بىرگە جەكە كۋالىك بولسا جەتكىلىكتى. ەگەر بۇل ءبىرىنشى رەت بولسا, ەسەپ تەگىن بەرىلەدى.