وڭىردە «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 6 بىردەي جاڭا مەكتەپ بوي كوتەردى. ونىڭ ەكەۋى ءبىلىم كۇنى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. اتالعان جوبا اياسىندا سالىنعان ءبىلىم وردالارى بۇعان دەيىنگى مەكتەپتەرگە قاراعاندا ەداۋىر كەڭ. اۋلاسىنان باستاپ اسحاناسىنا دەيىن بالانىڭ قاۋىپسىز ءجۇرىپ-تۇرۋىنا, ساپالى ءبىلىم الۋىنا بەيىمدەلگەن. تەحنيكالىق جابدىقتالۋ دەڭگەيى دە بۇعان دەيىنگى تيپتىك ۇلگىدەگى مەكتەپتەردەن ءتورت ەسە جوعارى.
قۇسمۇرىنداعى جاڭالىق
شامامەن سەگىز مىڭداي حالقى بار قۇسمۇرىن اۋىلىنداعى قازاق بالالارى بۇعان دەيىن سوعىس كەزىندە گوسپيتال قىزمەتىن اتقارعان ەسكى عيماراتتا وقىپ كەلگەن ەدى. بيىلعى جاڭا وقۋ جىلى 300 بالا ەركىن سىياتىن زاماناۋي مەكتەپتە باستالدى. اۋىل تۇرعىندارى كوپتەن كۇتكەن مەكتەپتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ ارنايى كەلىپ, اتا-انالاردى, وقۋشىلار مەن ۇستازدار قاۋىمىن قۇتتىقتاپ, بالالارمەن جۇزدەسىپ, مەكتەپ سىنىپتارىن ارالاپ كوردى.
وزىق ۇلگىدە جابدىقتالعان جاڭا نىسان قالا مەكتەبىنەن ءبىر مىسقال كەم ەمەس. ەڭسەلى ءبىلىم ورداسىنىڭ ءتورت زەرتحاناسى, ءتورت سپورت الاڭى, روبوتتەحنيكا كابينەتتەرى, STEM-زەرتحاناسى, كوۆوركينگ ايماعى بار.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن وڭىردە جاڭا ۇلگىدەگى زاماناۋي مەكتەپتەر بوي كوتەرىپ, بالالارىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنا جول اشىلىپ جاتىر. ماسەلەن, وتكەن جىلى وبلىس ورتالىعىندا, ارقالىق قالاسى مەن قوستاناي اۋدانىندا 3360 بالاعا ارنالعان بەس جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ تورتەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىندى. بيىل وڭىردە 4380 ورىندىق 6 مەكتەپ ەل يگىلىگىنە بەرىلەدى. ونىڭ ەكەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» باعدارلاماسىنا ەنگەن», دەدى ايماق باسشىسى.
سانىنە ساۋلەتى ساي اۋىل مەكتەبىن 3,5 ملرد تەڭگە قارجىعا «Samruk-Kazyna Construction» اكتسيونەرلىك قوعامى سالىپ بەرىپ وتىر.
«ۇلتتىق جوبا اياسىندا ەل كولەمىندە 208 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. بۇگىنگە دەيىن 174 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. قوستاناي وبلىسىنداعى 6 مەكتەپتىڭ بەسەۋى ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ جاتىر. رۋدنىيدا تاعى ءبىر مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالايىن دەپ تۇر. نىسان جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى. ۇلتتىق جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – مەكتەپ سالۋدا اۋىلدى الالاماۋ. ءبىز قالادا قانداي مەكتەپ سالساق, اۋىلعا دا سونداي مەكتەپ سالىپ جاتىرمىز. اۋىل مەن قالا مەكتەبىنىڭ اراسىندا ايىرماشىلىق بولماۋ كەرەك. بالالار قاي جەردە ءبىلىم السا دا, تەڭ مۇمكىندىككە يە بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان «كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» جوباسى ءبىر ۇلگىدە جاسالعان. وقۋ كابينەتتەرى كەڭ, ەكى ۇلكەن, ەكى شاعىن سپورت زالى, ءتۇرلى باعىتتاعى پاندىك زەرتحانالارى بار», دەيدى «Samruk-Kazyna Construction» اق توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى عابيت مالعازداروۆ.
جاڭا مەكتەپكە بالاسىن جەتەكتەپ كەلگەن تۇرعىننىڭ ءبىرى, ءتورت بالانىڭ اناسى جۇلدىز جۇبانوۆا قۇسمۇرىنعا وسىدان جەتى جىل بۇرىن الماتى ماڭىنداعى ۇزىناعاش ەلدى مەكەنىنەن كوشىپ كەلگەن. جولداسى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى, ءوزى ءۇي شارۋاشىلىعىنا, بالالارىنا قارايدى. ەكى قىزى وسى اۋىلداعى ەسكى مەكتەپتى ءبىتىرىپ, مەملەكەتتىڭ ءبىلىم گرانتىمەن بۇگىندە قوستانايدا جوعارى ءبىلىم الىپ جاتىر.
«ەسكى مەكتەپتە دە جامان بولعان جوقپىز. بالالارىمنىڭ مۇعالىمدەرى جاقسى بولدى. تاربيە مەن بىلىمگە قاتار ءمان بەرەدى. ەندى مەملەكەت سالىپ بەرگەن جاڭا مەكتەپكە ەكى بالامدى اكەلىپ وتىرمىن. ۇلىم ءدامىر قاۋىس 3-سىنىپقا, قىزىم ءاديا قاۋىس 1-سىنىپقا بارادى. قىزىم بىلتىر مەكتەپالدى دايارلىق سىنىبىنا باردى. وتە العىر, ءۇشىنشى سىنىپتاعى اعاسىمەن جارىسىپ وقيدى. وسىنىڭ ءبارى مۇعالىمدەردىڭ ارقاسى. ەندى جاڭا مەكتەپتى ەسكى مەكتەپپەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. قالانىڭ مەكتەبىنەن كەم تۇسپەيدى. ءىشى دە, سىرتى دا وتە كەرەمەت. سىرتىندا ۇلكەن جاسىل ستاديونى, حوككەي كوردى بار. جالپى, ءتورت بالانىڭ اناسى رەتىندە ايتارىم, مەملەكەت حالىققا كوپ قامقورلىق جاساپ بەرىپ جاتىر. بالالارىمىزدىڭ تاماعى, وقۋلىعى, وقۋى تەگىن. مەن كوپبالالى انا بولعاندىقتان بالانىڭ كيىمىنە دەيىن اقشا ءبولىنىپ تۇرادى. جەرگىلىكتى اكىمدىك تە ۇزبەي ماتەريالدىق كومەك بەرىپ وتىرادى. كوپتەن قامقورلىق كورگەن سايىن, وزىڭە دە مول جاۋاپكەرشىلىك ارتىلاتىنىن سەزىنە تۇسەسىڭ», دەيدى جۇلدىز جۇبانوۆا.
قۇسمۇرىنداعى قازاق مەكتەبىنە بالالارىن بەرىپ جاتقان وزگە ۇلت وكىلدەرى دە بارشىلىق. مىسالى, شەشەن ۇلتىنىڭ وكىلى ليانا مۇساەۆا ەكى بالا تاربيەلەپ وتىر. كەنجەسى قازاق تىلىندە تاربيە بەرەتىن «قارلىعاش» بالاباقشاسىنا بارىپ ءجۇر. ۇلكەنى بۇگىن قازاق مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاعالى تۇر.
«كۇيەۋىم الىشەر وزبەك ۇلتىنىڭ وكىلى بولعاندىقتان, ۇيدە بالالارمەن وزبەكشە, شەشەنشە سويلەسۋگە تىرىسامىز. ال بولاشاعىن ويلاعان اتا-انا بالالارىن مەملەكەتتىك تىلدە وقىتۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي, ءوزىم قازاق ءتىلىن بىلمەيمىن, ازداپ تۇسىنەمىن. كوپ جەردە قينالىپ, ۇيالىپ قالاتىن جاعدايلار بولادى. سوندىقتان بالالارىمنىڭ, نەمەرەلەرىمنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەنىن قالايمىن. قازىر ازداپ قيىن بولعانىمەن, كەيىن ەسەيگەن سوڭ جەمىسىن كورەدى. جالپى, كەز كەلگەن ازامات مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋى كەرەك. كوپتەگەن اتا-انا ۋاقىتشا قيىندىقتان قورقىپ بالاسىن وزگە تىلدە وقىتىپ جاتىر. بۇل ۇيات نارسە», دەيدى ليانا.
كەنشىلەر سالعان ءبىلىم ۇياسى
رۋدنىيدا 1200 وقۋشىعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. كەنشىلەر قالاسىنداعى زاماناۋي ءبىلىم ورداسى «ERG» كومپانياسىنىڭ قارجىسىنا سالىنعان. جالپى اۋدانى 20 مىڭ شارشى مەترگە جۋىقتايتىن مەكتەپ-گيمنازيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ءوڭىر باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ, «ERG» ديرەكتورلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى شۋحرات يبراگيموۆ, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ينكليۋزيۆتى جانە ارنايى ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى بۇلبۇل وراققىزى, وقۋشىلار, ۇستازدار, اتا-انالار قاتىستى.
اتالعان كومپانيا «ERG mektep» باعدارلاماسى اياسىندا وسىمەن ءۇشىنشى مەكتەپتى ەل يگىلىگىنە تاپسىرىپ وتىر.
«كەيىنگى بىرنەشە جىلدا ءبىز «ERG mektep» باعدارلاماسى اياسىندا مەكتەپتەردەگى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ىسىنە 15 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات باعىتتادىق. بۇگىن, مىنە, وزدەرىڭىزگە ەسىگىن ايقارا اشىپ وتىرعان جاڭا ءبىلىم ورداسىن حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ەڭ وزىق تالاپتارعا ساي سالىپ شىقتىق. ءبىز مۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىنا قوسقان ۇلەسىمىز دەپ بىلەمىز», – دەدى «ERG»-ءدىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى ش.يبراگيموۆ.
وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ قۇتتىقتاۋ سوزىندە بيىل وڭىردە بۇدان وزگە تاعى 5 مەكتەپتىڭ اشىلاتىنىن, ونىڭ بىرەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا رۋدنىي قالاسىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىنىنىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, «ERG» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى شۋحرات يبراگيموۆكە وبلىس تۇرعىندارى اتىنان العىسحات تابىس ەتتى.
«بۇگىن وزدەرىڭىز تابالدىرىعىن العاش اتتاعالى وتىرعان جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا وبلىس اكىمدىگى مەن ەۋرازيالىق توپ اراسىندا جاسالعان مەموراندۋم اياسىندا وسى مەكتەپتى سالىپ بەردى. مەملەكەت باسشىسى ءاردايىم مەكتەپ – ءبىلىم مەن تاربيەنىڭ كيەلى شاڭىراعى ەكەنىن باسا ايتادى. ال ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ – الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى. بۇگىن ءبىز رۋدنىيدا اشىپ جاتقان 1 200 ورىندىق زاماناۋي مەكتەپ – بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ جەمىسى. جاڭا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى زاماناۋي تالاپتارعا ساي. ساپالى ءبىلىم مەن تاربيە بەرىپ, وقۋشىلاردىڭ سپورت پەن شىعارماشىلىقتا دامۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. بۇل مەكتەپ ادالدىق, ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن جاۋاپتى بۋىن تاربيەلەيتىن مىعىم ىرگەتاس بولارىنا نىق سەنىمدىمىن. ونەركاسىپ سالاسىنىڭ وركەندەۋى جاڭا مامانداردى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان ءبىز ەڭ الدىمەن ءبىلىم سالاسىن دامىتىپ, تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. رۋدنىيدا تاياۋدا عانا 2 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى اشىلدى. بيىل 1500 ورىندىق جاڭا ستاديون پايدالانۋعا بەرىلەدى», دەدى ايماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ.
ءبىلىم ورداسىندا, قازىر, 950 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر. 80 مۇعالىم جۇمىس ىستەيدى. مەكتەپ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ جۋراۆلەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەكتەپ-گيمنازياعا وزگە مەكتەپتەردەن اۋىسىپ كەلىپ جاتقان بالا كوپ. سوندىقتان تاياۋ كۇندەرى وقۋشى سانى 1200-گە دەيىن جەتۋى مۇمكىن.
مەكتەپتە مامانداندىرىلعان فيزيكا, حيميا كابينەتتەرى جۇمىس ىستەيدى. جاڭا تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان گيدروپونيكا كابينەتى بار. مۇندا بالالار ءوز قولىمەن ءتۇرلى وسىمدىكتەردى ەگىپ, ولاردى كۇتىپ-باپتاپ, باعبانشىلىققا ماشىقتاناتىن بولادى. مۇنىڭ سىرتىندا, STEم زەرتحانا, روبوتتەحنيكا كابينەتى, 5 بىردەي كومپيۋتەر سىنىبى, 380 ورىندىق ءماجىلىس زالى, 240 ورىندىق اسحانا, كەڭ سپورت زالى جۇمىس ىستەپ تۇر.
جاڭا گيمنازيانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, مەكتەپ عيماراتى كۇننەن قۋات الاتىن پانەلدەرمەن جابدىقتالعان. بۇل ەلەكتر قۋاتىنىڭ ەداۋىر مولشەردە ۇنەمدەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. مەكتەپتىڭ اينالاسى, ءىشى-سىرتى تۇگەلدەي زاماناۋي قاۋىپسىزدىك جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. مۇنداعى بەينەباقىلاۋ كامەرالارى جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن جۇمىس ىستەيدى.
ءبىر مەزەتتە 1 200 بالا بىردەي ءبىلىم الاتىن ۇلكەن مەكتەپتى قىسقا ۋاقىت ىشىندە تۇگەل ارالاپ شىعۋعا مۇمكىندىك بولمادى. الايدا جاڭاشىلدىق كوپ. ماسەلەن, «ERG» مەكتەبى ءبىلىم بەرۋدە ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا بارىنشا بەيىمدەلگەن. مامانداندىرىلعان سىنىپتار اشىلىپ, ليفت جانە ارنايى كوتەرۋ مەحانيزمدەرى ورناتىلعان. وسىلايشا, وقۋشىنىڭ بارىنە بىردەي جايلى دا قاۋىپسىز جاعداي جاسالعان.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, گيمنازيا مۇعالىمدەرىنىڭ تسيفرلىق كومەكشىلەرى بولادى. ۇستازدار ونىڭ كومەگىمەن وقۋشىنىڭ وسال, مىقتى تۇسىن انىقتاپ, تالداپ, ارنايى تاپسىرما بەرىپ وتىرادى.
زاماناۋي ءبىلىم ورداسىنا بۇرىن ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرىپ كەلگەن №2 مەكتەپ-گيمنازياسى ورنالاستى. الايدا وسى جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ قازاق سىنىپتارى دا اشىلىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىل ءبىرىنشى قازاق سىنىبىنا 17 بالا قابىلداندى. مەكتەپ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ جۋراۆلەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان گيمنازيادا ءبىرىنشى قىركۇيەكتەن باستاپ 6 قازاق سىنىبى اشىلعان.
قوستاناي وبلىسى