ارعىقازاق مۇراسىن زەردەلەگەن

كونفەرەنتسياعا ەلىمىزدىڭ جەتەكشى عالىمدارىمەن بىرگە تۇر­كيا, اقش, جاپونيا, ماجارستان, ازەربايجان, قىرعىزستاننان ميفولوگيا, تاريح, ءتىلتانۋ, ونەرتانۋ سالالارىنىڭ بەلگىلى زەرتتەۋشىلەرى قاتىسىپ, س.قوندىباي­­دىڭ ميفولوگيالىق مۇراسىن تسيفر­­لاندىرۋ جانە ونى جاڭا بۋىنعا تانىمال ەتۋدىڭ مەحانيزمدەرىن تالقىلاپ, بىرلەسكەن حالىقارالىق جوبالار تۋرالى كەڭەس قۇردى. 

فەستيۆالعا ۇسىنىلعان 50-دەن استام ءفيلمنىڭ 8-ءى نەگىزگى, 9-ى ستۋ­دەنت­تىك بايقاۋعا ءوتتى. فيلمدەر تۇركى ميفو­­­­­لو­گياسىنىڭ ەڭ كۇردەلى تاقى­رىپ­تارىن — اسپان-جۇلدىزدار جۇيەسى, دۇنيەنىڭ قۇرى­لىمى, باتىرلىق ەپوس بەينەلەرى ارقىلى كورسەتتى.  

«بيىل العاش رەت «سەرىكبول قوندىباي ەڭبەكتەرىنىڭ ۇزدىك انيماتسيالىق بەيىم­دەلۋى» اتالىمىن جاريالاپ وتىرمىز. بۇل — بولاشاقتا تۇركى ميفولوگيا­سىنا ارنالعان تولىق­مەترلى مۋلت­­­­فيلمدەر جاساۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, اۆتوردىڭ عىلى­مي ەڭبەكتەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني قۇندىلىقتارىن انيماتسيا ونەرى ارقىلى جاڭا دەڭگەيدە تانىتۋعا باعىتتالعان», دەيدى ماڭ­عىستاۋ وبلىس­تىق مادەنيەت باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ج.تورەمۇرات ۇلى.

ۇيىمداستىرۋشىلار انيماتسيا مەن عىلىمدى ۇشتاستىرا وتىرىپ, تۇركى حالىقتارىنىڭ ميفولوگياسىن زاماناۋي كوز­­قاراسپەن جەتكىزۋدى ماقسات ەتكەنىن ايتادى.

– سەرىكبول قوندىبايدىڭ ەڭ­بەكتەرىن دارىپتەۋ, تۇركى مي­فو­لوگياسىن انيماتسيا تىلى­مەن جەتكىزۋ – وتە ماڭىزدى. بۇ­­گىنگى «ۇركەر» فەس­تيۆالى مەن حالىقارالىق كونفە­رەن­تسيا – اقتاۋدىڭ مادەني استانا رەتىندەگى العاشقى قادام­دا­رى­نىڭ ءبىرى. بۇل باستاما بو­لا­شاق­تا حالىقارالىق مادە­ني جوبا­لارعا جول اشىپ, اق­تاۋ­دى تۇركى حالىقتارى زا­ما­ناۋي مادەني ديا­­­لو­گىنىڭ ورتالىعىنا اينالدىرادى, – دەيدى تۇرك­سوي ۇيىمى تۇركىتىلدى قاۋىم­­­داستىقتارمەن قارىم-قاتىناستار دەپار­­­­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى دجاۆيد ءموۆسۇملۇ.

«سەرىكبول قوندىباي مۇ­راسى جانە تۇركى الەمى» IV حالىقارالىق عىلىمي-تەوريا­لىق كونفەرەنتسياسى اياسىندا وتكەن ءىس-شاراعا قاتىسۋشى شەتەلدىك جانە وتاندىق عا­لىمدار, زەرتتەۋشىلەر, جازۋشىلار عالىمنىڭ كىندىك قانى تامعان ماڭعىستاۋ اۋدانىنا ارنايى بارىپ, مەموريالدىق مۋزەيىنە ات باسىن تىرەدى. تۋعان جەرىندە اۆتوردىڭ ايگىلى «قازاق دالاسى جانە گەرمان تاڭىرلەرى» اتتى كىتابىنىڭ اعىلشىن تىلىندەگى نۇس­­قا­سىنىڭ — «The Kazakh Steppe and the Germanic Gods» اۋدارماسىنىڭ تۇساۋ­كە­سەرى ءوتتى.

عىلىمي-كوپشىلىك ستيلدە جازىلىپ, گەرمان-سكانديناۆ ءميفى مەن ەپوسىنىڭ ارعى تەگى تۇركى دۇنيەسىمەن بايلانىسى كەڭىنەن زەرتتەلگەن ەڭبەك 2000 جىلى جارىق كورگەن ەدى. ەڭبەكتە عالىم ميفتەر­دى تۇر­كىلىك كوزقاراسپەن ءتۇسىن­دىرىپ, وزىندىك تىڭ تۇجىرىمدار ۇسىن­عان. عالىمدار كىتاپ­تىڭ اعىل­شىن تىلىندەگى نۇسقاسىنىڭ جا­رىق كورۋى «سەرىكبول قوندى­باي مۇرا­سىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە نا­سي­حات­­­­تالۋىنا, الەم عالىمدارىنىڭ نازا­­رىن تۇركى دۇنيەسىنە اۋدارۋعا ۇل­كەن مۇمكىندىك بەردى» دەپ اتاپ ءوتتى.

قوناقتار مۋزەي زالدارىن كورىپ, «قارامان اتا» كيەلى ورنىنا باردى, عالىم­نىڭ رۋحىنا زيارات جاسادى. ايراقتى, شەرقالا سەكىلدى تابيعي لاند­شاف­تاردى ارالاپ, وتپان تاۋ تا­ريحي-مادەني كەشەنىن تاماشالادى.

ەكى كۇنگە سوزىلعان ءىس-شارا قورى­تىن­دىسىندا «ۇركەر» قىس­قامەت­راجدى انيماتسيالىق فيلم­دەر فەستيۆالىنىڭ جەڭىم­پازدارى انىق­تال­دى. ميفو­لوگيانى ۇزدىك بەينە­لەگەنى ءۇشىن «بالالى ءۇي بازار» تۋىندىسىمەن قازاقستاندىق م.جۇ­بانىش, ۇزدىك ۇلتتىق انيماتسيالىق فيلم «جارقانات پەن قۇرباقا» تۋىن­دىسىمەن تاتارستاندىق س.كياتروۆ, ۇز­دىك ستۋدەنتتىك فيلم ء«تۇرلى ءتۇستى قانات­تار» تۋىندىسىمەن وزبەكستاندىق د.ناسيروۆا مەن د.زابيحيددينوۆ, ۇزدىك قىس­قامەترلى فيلم «تۇران» تۋىندى­سىمەن قازاقستاندىق ج.بايداربەك ما­راپات­تالدى. سونداي-اق قازى­لار القا­­سى­نىڭ ارنايى جۇلدە­سى ء«دارۋىش» تۋىندىسىمەن يا.جۇ­ما­باەۆاعا, «كورەرمەن كوزايىمى» م.جۇ­بانىشقا, تۇركسوي ارنايى جۇلدەسى «نارعىز» تۋىندىسى ءۇشىن ازەربايجاننان كەلگەن ماسۋد پاناحيعا تابىستالدى. ال فەستيۆالدىڭ باس جۇلدەسى گران-پري «التىن كول» تۋىندىسى ءۇشىن وتانداسىمىز گ.تازابەكوۆاعا بۇيىردى.

كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا اعىل­شىن تىلىندەگى «ارعىقازاق ميفولوگياسى» كىتابىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى ءوتتى. ارادا ءبىر-ەكى كۇن وتكەندە سەرىكبول قوندى­باي­­دىڭ مەموريالدىق مۋزەيى رەسمي تۇردە تۇركسوي مۋزەيلەر وداعىنىڭ مۇشەسى اتاندى. بۇل عالىمنىڭ تۋعان جەرى شەتپە اۋىلىندا ورنالاسقان شاعىن مۋزەيدىڭ الىس كوكجيەككە ارالا­سىپ, جاڭا تىنىس, جاڭا قادام­دارعا جول باستاۋى بولماق.

ماڭعىستاۋ وبلىسى