اقتوبە وبلىسىندا 2024 جىلى قازىنانىڭ 16,9 ملرد تەڭگەسى يگەرىلمەپتى. ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجان ماقساتتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قولما-قول اقشا باعىتتاۋ شوتىنداعى قارجى جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى 9,6 ملرد تەڭگە اۋدارىلماي قالعان: «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ 8,6 ملرد تەڭگەسى مەن جاستار كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا ارنالعان 912 ملن تەڭگە كولەمىندەگى بيۋدجەت نەسيەسى تۇسپەگەن. سونداي-اق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار تىزىمىندەگى ارزان باعاداعى قانتتى جەتكىزبەكشى بولعان جوسىقسىز مەردىگەر 1,2 ملرد تەڭگەنى يەلەنىپ, ءونىمدى اكەلمەگەن. يگەرىلمەگەن سومانىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردىڭ 136 ملن تەڭگەسى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ 15 ملن تەڭگەسى, ۇكىمەت رەزەرۆىنىڭ 417 ملن تەڭگەسى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ 6,7 ملرد تەڭگەسى بار. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جانە ۇلتتىق قوردان اقتوبە وبلىسىنا بولىنگەن نىسانالى ترانسفەرتتىڭ 1,1 ملرد تەڭگەسى كەرى قايتارىلىپتى.
قازىنا قارجىسىن يگەرمەگەن اۋتسايدەرلەر تىزىمىندە جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل باسقارماسى, قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى (1,9 ملرد تگ), ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق باسقارماسى (6,624 ملرد تگ) تۇر. ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ تالداۋىنا قاراعاندا, قارجى يگەرىلمەۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اۋدارىلاتىن نىسانالى ترانسفەرتتەردىڭ كەش ءتۇسۋى, مەردىگەردىڭ جۇمىستى مەرزىمىندە اياقتاماۋى جانە اتقارىلعان جۇمىس اكتىلەرىنىڭ بولماۋى, تاپسىرىس بەرۋشى مەن ورىنداۋشى اراسىندا كەلىسىمشارت مىندەتتەمەلەرىنىڭ ۋاقتىلى قابىلدانباۋى, اعىمداعى جۇمىس تولەمدەرىنىڭ ناقتى كورسەتىلگەن قىزمەت تۇرلەرىنە عانا جۇرگىزىلۋى.
2024 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 604,3 ملرد تەڭگە ءتۇسىم تۇسكەن. وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ كىرىسى – 555,2 ملرد تەڭگە, شىعىسى – 616,8 ملرد تەڭگە. بىلتىر بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا 633,7 ملرد تەڭگە قارالسا, سونىڭ ىشىندە وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ 25%-ىن قۇرايتىن دامۋ بيۋدجەتى 156,3 ملرد تەڭگەگە تەڭ. دامۋ بيۋدجەتى اياسىندا 94,8 ملرد تەڭگەگە 293 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. وسى كوزدەن مەكتەپ, بالاباقشا, اۋرۋحانا, جول, ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلى, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن كۇردەلى جوندەۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءىس-شارالارى, سپورت, مادەنيەت سالاسىنىڭ ءىس-شارالارى جوسپارلانادى. سوعان قاراماستان, دامۋ بيۋدجەتىندەگى 88 ماقساتتى ينديكاتوردىڭ 15-ءى ورىندالماعان.
2024 جىلى سالىق بەرەشەكتەرى 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,9 ەسە تومەندەپ, وڭ ناتيجە كورسەتتى. كىرىستەردىڭ ەڭ جوعارعى ۇلەسى – ترانسفەرتتىك تۇسىمدەر. ەگەر وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 388,8 ملرد تەڭگە (كىرىستىڭ 72,1%-ى) ترانسفەرت تۇسسە, بيىلعا ترانسفەرت 318 ملرد تەڭگە دەپ جوسپارلانعان.
ورىندالماعان جوبالاردىڭ كوبى – ۋاقىتىندا سالىنباعان الەۋمەتتىك نىساندار, «ساقالدى قۇرىلىستار». الەۋمەتتىك نىسان قۇرىلىسى كەلەسى جىلدارعا سوزىلىپ كەتسە, قۇرىلىس ماتەريالدارى اي سايىن قىمباتتاپ جاتقان تۇستا, بۇل دا قوسىمشا شىعىنعا اكەلەدى. بولىنگەن قارجى جەتپەگەن سوڭ قوسىمشا قارجى كوزدەرىن ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى. ساپاسىز سالىنعان ۇيلەر, مەزگىلىندە اياقتالماعان نىساندار ءۇشىن باس مەردىگەرمەن بىرگە جوبالاۋشىلار مەن سىزباداعى يدەيانىڭ ورىندالۋىن قۇرىلىس الاڭىندا تەكسەرەتىن اۆتورلىق باقىلاۋشىلاردان دا قاتاڭ سۇرانىس بولۋعا ءتيىس. الايدا جوبالاۋشىلار نىسانعا بولىنگەن سومادان ۇلكەن كولەمدە قارجى الىپ وتىرسا دا, جاۋاپقا تارتىلمايدى.
«ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جەتكىلىكسىز قارجىلاندىرۋ نەمەسە بولىنگەن قاراجاتتى كەرى قايتارۋ دەرەكتەرى كەزدەسەدى. ماسەلەن, قالانىڭ كوممۋنالدىق جەلىلەر قۇرىلىسى مەن قايتا جاراقتاندىرۋدا وسىنداي كەمشىلىككە جول بەرىلدى. نەگىزى, مۇنداي جوبالاردى الدىن الا جان-جاقتى تالداۋ نەگىزىندە عانا قولعا الۋ كەرەك. بىزدە تالداۋ, الدىن الا ساراپتاۋ جاعى كەمشىن», دەيدى دەپۋتات بوران ءىزباسوۆ.
وبلىس اكىمى اسحات شاحاروۆتىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەت قارجىسىن ۇنەمدەۋ بويىنشا 30 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى قىسقارتىلسا دا, ءوڭىردىڭ ستراتەگيالىق دامۋىن ايقىندايتىن – دامۋ بيۋدجەتى سول كۇيىندە قالدى.
«اسىرەسە جولداردى جوندەۋگە قارجىنى كوبەيتتىك. سوعان قاراماستان, كەيبىر بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اراسىندا ءتيىمسىز جوسپارلاۋ جويىلماي وتىر. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 8,653 ملرد تەڭگە ءتيىمسىز پايدالانىلعان. 2023 جىلى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىمەن بولىنگەن 3,5 ملرد تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە قاراجاتى يگەرىلمەگەن. 24 ملرد تەڭگەنىڭ جوباسى ءتيىمسىز جوسپارلانىپ, 16 ملرد تەڭگە ءتيىمسىز پايدالانىلعان. وسى جاعىنان ءار دەپۋتات باعدارلامالارعا بولىنەتىن قارجىنى بەكىتەر الدىندا تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزگەنى ءجون. ماقساتسىز شىعىن بولسا قىسقارتۋ كەرەك», دەيدى.
ايماقتا قازىنا قارجىسىن يگەرۋدە وسىنداي تۇيتكىلدى ماسەلەلەر تۋىنداپ جاتىر. جوعارعى اۋديتورلىق پالاتانىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, اقتوبە وبلىسى بيۋدجەت قارجىسىن يگەرۋگە قاتىستى شەكتىك 50 ۇپايدىڭ 46,5-ءىن العان.
اقتوبە وبلىسى