بالالار قاۋىپسىزدىگى – مەملەكەتتىڭ ءجىتى نازارىندا. بىلتىر 16 ماۋسىمدا كۇشىنە ەنگەن «ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى» زاڭ وسى باعىتتاعى ماڭىزدى شەشىمنىڭ ءبىرى بولدى. زاڭ قابىلدانعالى بەرى قوعامدا زورلىق-زومبىلىق پەن قاتىگەزدىككە قارسى كۇرەس جۇيەلى سيپات الا باستادى.
بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرى قوعامدا اركەز وتكىر ماسەلە بولىپ كەلگەنى بەلگىلى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ناسىمجان وسپانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالارعا جاسالاتىن جىنىستىق سيپاتتاعى قىلمىستار بيىل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 21,3 پايىزعا ازايعان. اۋىر قىلمىستار – 8 پايىزعا, اسا اۋىر قىلمىستار – 19 پايىزعا قىسقارعان. بۇل – جاي ستاتيستيكا ەمەس, شىنايى قورعان تاپقان مىڭداعان بالانىڭ تاعدىرى.
«زورلىق-زومبىلىق بەلگىلەرى بايقالعان نىساندارعا الدىن الا ەسكەرتۋسىز تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا نورما دا زاڭ شەڭبەرىندە ەنگىزىلگەن ەدى. بۇل وزگەرىستىڭ ارقاسىندا جىل ىشىندە 58 جوسپاردان تىس تەكسەرۋ وتكىزىلىپ, 1 500-دەن استام بالانىڭ قۇقىعى قالپىنا كەلتىرىلدى. تەكسەرۋ تۋرالى ەسكەرتۋدىڭ بولماۋى – بالالاردىڭ جاعدايىن جاسىرماي, شىن احۋالدى كورۋگە جول اشادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 24 ۇيىم باسشىسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە, 78 مامان تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى», دەيدى ن.وسپانوۆا.
بۇرىن ەلىمىزدىڭ تەك جەتى وڭىرىندە جۇمىس ىستەگەن پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارى بۇگىندە بارلىق ايماقتا اشىلعان. بۇل ورتالىقتار زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان بالالار مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا قۇرىلىپ, ارنايى ادىستەمەلەرمەن, قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. كوميتەت ءتورايىمىنىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى بۇل ورتالىقتار 50 مىڭنان استام ازاماتقا قولداۋ كورسەتكەن. بالانى قورعاۋ جۇيەسىندە جاڭادان ەنگىزىلگەن ماڭىزدى تەتىكتىڭ ءبىرى – وڭىرلىك ۋاكىلدەر ينستيتۋتى. ولار بالالار ورنالاسقان كەز كەلگەن مەكەمەگە, سونىڭ ىشىندە جابىق ۇلگىدەگى ۇيىمدارعا دا كەدەرگىسىز كىرە الادى.
كوپ جاعدايدا بالا وزىنە جاسالعان قىسىم مەن زومبىلىقتى اتا-اناسىنا نەمەسە مۇعالىمىنە ايتۋعا قينالادى. وسىنى ەسكەرگەن بيلىك «111» بايلانىس ورتالىعىن زاڭدى تۇردە بەكىتىپ, مەكتەپتەرگە QR-كود جۇيەسىن ەنگىزدى. بۇل – بالا ءۇشىن قاۋىپسىز ءارى قۇپيا شاعىم ءبىلدىرۋ ارناسى. «جىل باسىنان بەرى 111 بايلانىس ورتالىعىنا 88 مىڭنان استام ءوتىنىش ءتۇستى. QR-كود ارقىلى كەلىپ تۇسكەن سيگنالدارعا دەر كەزىندە جاۋاپ بەرىلىپ, كومەك كورسەتىلىپ جاتىر», دەيدى كوميتەت باسشىسى.
مەكتەپ ىشىندەگى بۋللينگ – بالالار پسيحولوگياسىنا كەرى اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە. 2022 جىلى بۇل ۇعىم زاڭمەن بەكىتىلىپ, ارنايى باعدارلامالار قولعا الىندى. سونىڭ ءبىرى – وتاندىق «دوسبولLiKe» باستاماسى. قازىر 50 مەكتەپتە سىناقتان وتكىزىلىپ جاتقان بۇل جوبا وسى جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ بارلىق مەكتەپ پەن كوللەدجگە ەنگىزىلمەك. سونىمەن قاتار بۋللينگ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك تە كۇشەيتىلدى. ماسەلەن, 2024 جىلى 119 اكىمشىلىك ءىس قارالسا, 2025 جىلدىڭ العاشقى بەس ايىندا بۇل كورسەتكىش 189-عا جەتكەن.
«بۇل زاڭ جەكەلەگەن ارەكەتتەردەن جۇيەلى تاسىلگە كوشۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇگىندە ەلىمىزدە بالالاردى قورعاۋدىڭ تۇراقتى مودەلى قالىپتاستى. مەكتەپتەن باستاپ, ۋاكىلەتتى وكىلگە دەيىنگى ءاربىر بۋىن بالاعا كومەك كورسەتۋگە دايىن», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ن.وسپانوۆا.