ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ تاريحي-ارحەولوگيالىق مۋزەيى قورىندا قاسقىر تەرىسىنەن تىگىلگەن ىشىك بار. مۋزەي باسشىسى زاعيرا كالمەنوۆا: «وتكەن جىلى استانا قالاسىندا V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى اياسىندا وتكەن كورمەنى شەتەلدەن كەلگەن قوناقتار تاماشالادى. سوندا مەيماندار 90 جاستاعى ورىنباسار مىرزاباەۆا اجەنىڭ قولىنان شىققان قاسقىر ىشىككە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ساپاسىنا جوعارى باعا بەردى. بۇل – اجەيدىڭ جارىنا تىككەن ىشىگى», دەيدى.
وسى ىشىكتى تىككەن ورىنباسار اجەمەن سىرلاسۋدىڭ رەتى كەلدى. «جاسىم توقساننان استى. كۇيەۋىم قاسقىر اۋلاپ, تەرىسىن اكەپ بەرەتىن ەدى. ەر ادام تابىس تابادى, ۇيدەگى ايەل ۇقساتۋى كەرەك. سودان جارىما وسى قاسقىر ىشىكتى تىگىپ بەردىم. وكىنىشكە قاراي, وتباسىمنىڭ تىرەگى 1972 جىلى قايتىس بولدى. ءالى ءىس تىگەمىن. قىزىم كەيدە جانى اشىپ, ءىس ماشينامدى «بۇزىپ» تاستايدى», دەپ وتكەن ومىرىنەن قىزىق جايلاردى تىلگە تيەك ەتتى كەيۋانا .
ول بالا كەزىندە اجەسىنىڭ قولىندا تاربيەلەنىپ, ەر بالا سياقتى ەركىن وسەدى. ءتىپتى شاشىن تاقىرلاپ الىپ, ۇلدىڭ كيىمىن كيەدى. مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە جاساعان تەنتەكتىگى ءۇشىن بۇرىشقا تۇرعىزعان مۇعالىمىمەن «ۇستاسىپ» قالادى. سودان مۇعالىمگە ەرەگىسىپ ساباققا بارمايدى. ءۇيدىڭ ءىشى دە «مۇنىڭ قالاي؟» دەپ ۇرىسا قويمايدى. مۇعالىم ۇيگە كەلىپ, اكە-شەشەسىنە «بالاڭىز ساباققا كەلمەي ءجۇر», دەپ ەسكەرتسە دە, بالا ورىنباسار «وقىمايمىن» دەپ شورت كەسەدى. ساباققا بارماي قويعان سوڭ, اكەسى 16 جاسقا كەلگەندە قىزىن جەزدىدەگى تىگىن تسەحىنا جۇمىسقا ورنالاستىرادى. ول كەزدە تسەحتا قازاق جوق, كىلەڭ نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلى جۇمىس ىستەپتى. تىگىنشى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە اتاقتى گەولوگ قانىش ساتباەۆ «رۋدا سالاتىن قالتا كەرەك, جاشىك جوق», دەگەن سوڭ, دوربا تىگىپ بەرەدى.
جۇمىسىن ىستەپ ءجۇرىپ, 18 جاسىندا تۇرمىسقا شىعادى. جولداسى دۇكەنشى ەكەن. جاستاردىڭ تۇرعان جەرىندە جۇمىس بولماعان سوڭ, ورىنباسار «مەنىڭ اكەم» دەپ اتاپ كەتكەن قانىش ساتباەۆقا جۇمىس سۇراپ بارادى. قانەكەڭنىڭ قامقورلىعىمەن كۇيەۋى قۋمولا دەگەن ەلدى مەكەنگە دۇكەنشى ءارى شارۋاشىلىق باسشىسى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ءبىر كۇنى «قانىش ساتباەۆ قۋمولاعا كەلەيىن دەپ جاتىر, سوعان تاماق ءپىسىرىپ بەرەتىن ادام كەرەك» دەگەندى ەستىپ, ءوزى سۇرانىپ, قوناق كۇتۋدىڭ قامىنا كىرىسەدى. قوي سويدىرادى. قاسىنداعى 5-6 گەولوگىمەن قانىش ساتباەۆقا تاباق تارتىپ, قايماق قوسقان كۇرەڭ شاي بەرەدى. دەمالسىن دەپ اعاش ۇيگە اپارىپ, قۇس توسەگىن سالادى. ەرتەڭىندە قازاقتىڭ قارىنبۇرمە دەگەن تاماعىن ىستەپ, كۇتەدى. كەتەرىندە ريزا بولعان عۇلاما عالىم ماڭدايىنان ءسۇيىپ, اق باتاسىن بەرەدى.
تىگىنشىلىكتەن قول ۇزبەي, 1989 جىلى زەينەتكەرلىككە شىعادى. ون بالا تاربيەلەپ وسىرەدى. اجەيدىڭ ينە-ءجىبى قولىنان ءالى تۇسكەن جوق. جەرگىلىكتى تۇرعىندار تاپسىرىس بەرەدى.
ۇلىتاۋ وبلىسى