تولاعاي – قالبا تاۋى جوتاسىنداعى وقشاۋ تۇرعان ەرەكشە شوقى. بيىكتىگى – 985 مەتر. اڭىز بويىنشا قۋاڭشىلىق كەزىندە جەرگە جاڭبىر جاۋدىرامىن دەپ, تولاعاي باتىر تارباعاتاي تاۋىن كوتەرىپ اكەلگەن.
تولاعاي تاۋى تۋرالى كەزىندە اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆ داستان جازىپ, ول كوپشىلىككە كەڭ تارالعان. بۇعان قوسا ورىس عالىمدارى گ.پوتانين, و.سيۆەرس كوكپەكتىدەگى تولاعاي تاۋلارى تۋرالى جازبا دەرەكتەر قالدىرعان. كوپ ەستىگەن اڭىز شوقىنى وتكەندە كوكپەكتىگە بارعان ساپارىمىزدا كورۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. تاۋ كوكپەكتى اۋىلىنان 18 شاقىرىم سولتۇستىك-باتىستا ەكەن.
«تولاعاي» ءسوزى تۇرىك-موڭعول تىلىندە باستى بىلدىرەدى. ال اكادەميك رابيعا سىزدىق تولاعاي ەتنونيمىنە «جەكە تۇرعان توبەسى تاقىر تاۋ» دەگەن انىقتاما بەرەدى. ەكەۋىنىڭ ماعىناسى ءبىر. ونىڭ جارقىن كۋاسى – قازاق جىر-داستاندارىندا ءجيى ۇشىراسادى. «ەر قوساي» ەپوسىندا «ەر-توقىمىن جاستانىپ, قۋ تولاعاي باستانىپ» دەسە, ماحامبەت «قۋ تولاعاي باستانباي, ەرلەردىڭ ءىسى بىتەر مە؟» دەيدى.
تولاعاي باتىر قۋاڭشىلىق بولعان جەرگە تاۋ كوتەرىپ كەلەتىن اڭىز ءموتيۆى قازاقتىڭ ءبىراز جەرىندە كەزدەسەدى. ماسەلەن, «تولاعاي تاۋى» دەپ اتالاتىن تاۋ جاڭاارقا جەرىندە (ايگىلى كومپوزيتور ءىليا جاقانوۆتىڭ «تولاعاي» ءانى وسى تاۋعا ارنالعان) جانە جامبىل وبلىسىندا بار. الايدا نەگىزگى ءاپسانا ەلىمىزدىڭ شىعىس وڭىرىندە جاقسى ساقتالعانى بايقالادى.
تولاعاي تاۋى – كوكپەكتى اۋدانىنىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ ءبىرى. قازىر دە ونى كورگىسى كەلەتىندەر كوپ. اڭىزعا ارقاۋ بولعان تولاعاي – تاۋ تۋريزمىنە تاپتىرماس ورىن.
اباي وبلىسى