كەيىنگى جىلدارى ينتەرنەت-الاياقتىق پەن كولەڭكەلى ەكونوميكادا «دروپپەر» دەگەن ءسوز ءجيى كەزدەسەدى. بۇل تەرميندى كيبەرقاۋىپسىزدىك تاقىرىبىندا دا, قىلمىستىق جاڭالىقتاردان دا ءجيى ەستيمىز. دروپپەر دەگەن كىم جانە ونىڭ قىزمەتى نەگە زاڭسىز؟ وسىعان قاتىستى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بىلاي دەيدى.
دروپپەر كىم؟
دروپپەر – الاياقتىق جولمەن الىنعان اقشانى ءوز شوتىنا قابىلداپ, ونى قولما-قول اقشاعا اينالدىراتىن نەمەسە باسقا ەسەپشوتتارعا اۋدارۋمەن اينالىساتىن ادام. باسقاشا ايتقاندا, دروپپەر – اقشانى جىلىستاتۋ تىزبەگىندەگى دەلدال. كوبىنە دروپپەرلەر فيشينگ, اككاۋنتتى بۇزۋ, بانك كارتاسىنىڭ دەرەكتەرىن ۇرلاۋ نەمەسە باسقا دا الاياقتىق ادىستەر ارقىلى الىنعان اقشامەن جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ مىندەتى – اقشانىڭ شىققان كوزىن جاسىرۋ ءۇشىن ونى باسقا شوتتارعا تاراتۋ نەمەسە قولما-قول اقشاعا اينالدىرۋ.
دروپپەرلەر قىلمىستىق سحەماعا قالاي تارتىلادى؟
كوپ جاعدايدا دروپپەرلەر الاياقتىققا بەيسانالى تۇردە تارتىلادى. ولار قىلمىسقا قاتىسى بارىن كەش ءتۇسىنۋى دە مۇمكىن. دروپپەرلەردى الداۋ نەمەسە تارتۋدىڭ بىرنەشە ءادىسى بار:
«تابىسى جوعارى, قاشىقتان ىستەيتىن جۇمىس». ينتەرنەتتە جۇمىس تۋرالى حابارلاندىرۋلار جاريالانادى, ياعني تەك اقشا قابىلداپ, ءارى قاراي اۋدارۋ قاجەت دەپ ايتىلادى. بانك شوتىن اشۋ ءۇشىن سىياقى ۇسىنۋ. جاستارعا بانك كارتاسىن نەمەسە ەلەكتروندى ءاميان اشىپ, ونى «جۇمىس بەرۋشىگە» تاپسىرۋعا ۇسىنىس جاسالادى. «شەتەلگە اقشا اۋدارۋعا كومەكتەسۋ». الاياقتار شەتەلدەگى تۋىستارىنا نەمەسە سەرىكتەستەرىنە اقشا جىبەرۋگە كومەكتەسۋ كەرەك دەپ سەندىرەدى, بىراق شىن مانىندە بۇل اقشانى جىلىستاتۋ ارەكەتى بولادى.
دروپپەر زاڭ الدىندا قالاي جاۋاپ بەرەدى؟
كوپتەگەن دروپپەر وزدەرىن جاي عانا ورىنداۋشى دەپ ويلايدى. بىراق زاڭ بويىنشا ولار قىلمىستىق سحەمانىڭ قاتىسۋشىلارى بولىپ سانالادى. مۇنداي ارەكەتى ءۇشىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان.
دروپپەر بولماس ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟
اقشا اۋدارىمدارىنا بايلانىستى كۇماندى ۇسىنىستاردى قابىلداماۋ. ءوز بانك كارتاسى مەن شوت مالىمەتتەرىن بەيتانىس ادامدارعا بەرمەۋ. جۇمىسقا ورنالاسار الدىندا كومپانيانى مۇقيات تەكسەرۋ.دروپپەر – جاي دەلدال ەمەس, ول زاڭسىز قارجىلىق وپەراتسيالاردىڭ قاتىسۋشىسى.
ەگەر سىزگە وڭاي ءارى جىلدام تابىس تابۋ ۇسىنىلسا جانە ول اقشانى اۋدارۋ نەمەسە قابىلداۋمەن بايلانىستى بولسا, بۇل الاياقتىق بولۋى مۇمكىن. مۇنداي ۇسىنىستان باس تارتۋ – ءوزىڭىزدى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قورعاۋدىڭ ەڭ سەنىمدى جولى.