كەلەشەكتەن وز كەلبەتىن كورگەن ەل
(شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ پىكىرى وسىعان سايادى)
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بيىلعى 26 ءساۋىر كۇنى وتكەن كەزەكتەن تىس سايلاۋى ءالى الەم قوعامداستىعىنىڭ نازارىندا تۇر. بۇل تالداۋلار مەن تۇجىرىمداردىڭ اراسىندا الۋان ءتۇرلى پىكىرلەر مەن كوزقاراستار قىلاڭ بەرىپ جاتقانىمەن, سولاردىڭ تۇگەلگە جۋىعى دەرلىك بۇل حالىقتىق تاڭداۋدىڭ دەر كەزىندە, مۇلتىكسىز مەزەتتە, ءساتتى ساعاتتا وتكەنىنە توقتالادى. سول الۋان پىكىرلەردىڭ جيىنتىعى وسى تۇستا حالىقتىڭ تەك كورەگەندىك تانىتىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ۇلكەن ءبىر سەرپىلىستىڭ ۇستىنەن كورىنگەنىن دە مىسال ەتىپ العا تارتۋدا. بۇل ويلاردىڭ ورمانى كەلەر كۇندەردىڭ كەنەرەسىن كورەگەن كوزبەن كورە بىلگەن ەڭسەلى ەلدىڭ كەلەشەگى كەمەل كەلەدى دەگەن توپشىنىڭ توڭىرەگىنەن شىعىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە ەل مەن ەلباسىنىڭ بىرلىگى, ولاردىڭ ۇنەمى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ تۇراتىنى, بىرىنە-ءبىرىنىڭ قاجەتتىلىگى انىق بايقالدى. مۇنى سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىن باقىلاپ, مونيتورينگ جۇرگىزگەن شەتەلدىك كوپتەگەن ساراپشىلار انىق اڭعارىپ, تۋرا تانىپتى. بۇگىنگى كەزەكتى شولۋلارىمىز وسىعان تاعى دا ايتۋلى ايعاق بولا الادى. ارتەم ۋلۋنيان, ورتالىق ازيا ەلدەرى بويىنشا ساراپشى (رەسەي): – مەنىڭ بۇل جەردە ءتانتى بولاتىنىم, قازاقستانداعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ نەگە جانە نە ءۇشىن وتكەلى جاتقانى جاسىرىن ءبىر جارناما بولعان جوق. ءبارى ءبىردەن شەگىنە جەتكەنشە انىق ايتىلىپ, تۋرا تالداندى. قازاقستاننىڭ باسشىلىعى, – مەن بۇل جەردە ەڭ الدىمەن پارلامەنت سەناتىن ويعا الىپ وتىرمىن, – ءاۋ باستان اشىعىن ايتىپ, جۇزدەرىن جارقىن ەتىپ الدى. ايتالىق, سەناتتىڭ پرەزيدەنتتەن سايلاۋدى وتكىزۋ جونىندەگى كەلىسىمىن سۇراعان جولداۋىندا قازىرگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىندا ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالىپ, قوعامدا كەلىسىمگە جەتە بەرۋ ءۇشىن بۇل سايلاۋدىڭ اسا قاجەت ەكەنى تۋراسىنان ايتىلدى. ويلانىپ قاراعان ادامعا بۇل سوزدەردىڭ استارىندا شىندىق جاتقانىن پايىمداۋ تىم قيىنعا سوقپايدى. ءدال قازىر قازاقستاندا پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزىپ الۋ ءۇشىن ەڭ ءبىر قولايلى ءساتتىڭ تۋىپ وتىرعانىنا ءبارىمىز دە كەلىستىك. جاسىراتىنى جوق, كەلەسى جىلى ەلدە پارلامەنت سايلاۋىنىڭ قاباتتاسىپ قالۋى ىقتيمال ەكەنىن بىلاي قويعاندا, ءدال بۇگىنگىدەي ساياسي تۇراقتى احۋالدىڭ ساقتالىپ تۇرا بەرەتىنىنە ەشكىم كەپىلدىك بەرە الماس ەدى. ال مىنا سايلاۋدان كەيىن سول تۇراقتىلىقتى بۇدان ءارى ساقتاي بەرۋدىڭ بارلىق العىشارتتارى جاسالىپ, ىرگەسى قالانعانىنا ەندى كۇمانىمىز قالمايدى. سوندىقتان دا مەن بۇل سايلاۋدى ۋاقىتتىڭ ءوز سۇرانىسىنان تۋعان قاجەتتىلىك دەپ باعالاپ وتىرمىن. مۇنى وسى سايلاۋدىڭ قورىتىندىسى دا تولىق دالەلدەپ بەردى دەپ ويلايمىن. سيۋزان كوننوللي, DMT Consultancy گەولوگى ( ۇلىبريتانيا): – قازاقستاندا وتكەن كەرەمەت پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ كۋاسى بولعانىما قۋانىشتىمىن. سايلاۋدىڭ بارىسى بۇل ەل حالقىنىڭ ءوز كەلەشەكتەرىنە سونشالىقتى سەنىممەن قارايتىندارىن جانە سول سەنىمنىڭ قازىرگى ءىس باسىنداعى پرەزيدەنتتەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەندەرىن ايدان انىق كورسەتىپ بەردى. مەنىڭشە, كوكىرەكتەرىنە بەرىك سەنىمدەرى ۇيالاعان مۇنداي حالىقتىڭ بولاشاعى باياندى بولماسقا حاقى جوق. كەلەر كۇندەردىڭ كەنەرەسىن كورە بىلگەن ەلدىڭ كەلەشەگى كەمەل كەلەدى. مەن بۇعان سەنەمىن. ال مەنىڭ جۇرەگىمە مۇنداي سەنىمدى وسى ەلدىڭ حالقى ۇيالاتتى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان ۋاقىتتان بەرى ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەسى بولىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ DMT Consultancy كومپانياسى ۇلىبريتانياداعى بەلگىلى كونسالتينگتىك كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. ءبىز وسى ءارىپتەستىك تۇرعىسىنان كەلگەندە دە, ەجەلگى قازاق جەرىندە تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق بولعانىن قالايمىز. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سايلاۋداعى كەزەكتى جەڭىسى بىزگە وسى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتىپ بەرەتىنىنە دە سەنىمدىمىز. سوندىقتان سايلاۋ قورىتىندىسىنا قۋانعانىمىزدى جاسىرا المايمىز. مەن سيرەك مەتالدار جونىندەگى جەتەكشى مامان رەتىندە قازاقستاننىڭ تابيعي قازبا بايلىقتارىنا وراسان باي ەكەنىن ايتا الامىن. بۇل ەلگە الەمدە قىزىقپايتىن, ونىمەن ارىپتەس بولۋعا ۇمتىلمايتىن مەملەكەتتەر وتە سيرەك. ولاردىڭ بارلىعى دا جەرىنىڭ استى مەن ءۇستى تۇنعان بايلىق بولىپ وتىرعان بۇل داۋلەتتە ۇدايى بەيبىت كۇننىڭ جارقىراپ تۇرۋىنا اسا مۇددەلى. ال پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ قورىتىندى ناتيجەسى ءبىزدى وسىعان جەتكىزىپ, قازاقستاننىڭ جەر قويناۋلارىن يگەرۋدى ودان ءارى كەڭىنەن جالعاستىرۋىنا, شەتەلدىك ينۆەستورلار تارتۋدا باستاعان قادامدارىنىڭ قارىشتى بولا تۇسۋىنە تىكەلەي جول اشىپ بەرەدى دەپ ويلايمىن. شيگەكي حاكامادا, ساياساتتانۋشى (جاپونيا): – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇلىقتاۋ كەزىندە سويلەگەن سوزىندە ايتقان ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ مەن ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋدا حالىقتىڭ ەركىنىڭ, كەمەڭگەرلىگى مەن توپتاستاسقاندىعىنىڭ بۇل ماسەلەلەردە جەتەكشى قىزمەت اتقاراتىنىنا سەنۋگە بولادى. اينالىپ كەلگەندە, بۇل توپتاسقاندىق پەن بىرلىك بولۋى ىقتيمال سىرتقى قىسىمدار مەن شابۋىلدارعا دا باتىل تويتارىس بەرۋگە مۇمكىندىك جاسايدى. وسى تاراپتان قاراعاندا, قازاقستان وتكەن سايلاۋ ارقىلى كەز كەلگەن سىرتقى شاقىرۋلارعا قارسى تۇرا الاتىنىن بايقاتتى. مەن جاپونيانىڭ «انپوكەن» ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى جونىندەگى عىلىمي كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە قازاق ەلىنىڭ دە جاعدايىنا ءبىرشاما قانىقپىن. سوندا بايقاعانىم, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز ەلىنىڭ ىشىندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ارالاسىپ جۇرگەن مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ اراسىندا دا وتە بەدەلدى پرەزيدەنت ەكەن. ول تەك تمد ەلدەرىندەگى تۇراقتىلىقتىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بۇدان دا باسقا تاعى كوپتەگەن مەملەكەتتەردەگى تىنىشتىقتىڭ كەپىلى بولىپ وتىر. جاسىراتىنى جوق, قازىر جاپونيادا دا, ەۋروپا ەلدەرىندە دە, امەريكادا دا ەكونوميكالىق احۋال ونشالىقتى جاقسى بولىپ وتىرعان جوق. ونى بىرەر جىلدىڭ ىشىندە رەتكە كەلتىرىپ, تۇزەتىپ اكەتۋ دە قيىن. ال قازاقستان مۇنداي قيىندىقتاردان ادا. وسىنىڭ ءوزى كەيدە تۇتاس ءبىر ەلدىڭ جاعدايى ونىڭ باسشىسىنا بايلانىستى بولاتىنىن بىلدىرەدى. بۇل جەردە مەن بۇعان تاعى قازاق حالقىنىڭ كەمەڭگەرلىگى مەن ءوز پرەزيدەنتتەرىنە ايرىقشا قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىنىڭ دا ايتارلىقتاي اسەرى بولىپ وتىرعانىن قوسا كەتكىم كەلەدى. اركادي دۋبنوۆ, ساياسي شولۋشى (رەسەي): – نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىندە ەتنوستىق قازاقتار مەن باسقا دا ۇلتتىق توپتار اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتاردى الىپ تاستاۋ ءۇشىن قازاقستاندا قالىپتى ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋعا كۇش جۇمىلدىرىپ جاتىر. ول پرەزيدەنت بولىپ قايتا سايلانا قالعان جاعدايدا ينستيتۋتتىق رەفورمالار جونىندەگى كوميسسيا قۇراتىنى جونىندە ءمالىمدەمە جاساپ ەدى. سايلاۋ ءوتىپ, ۇلىقتاۋ ءراسىمى بىتكەن بويدا سول ۋادەسىن جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدى. قازاقستان پرەزيدەنتى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرعاندا, وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرۋدى الدىنا باستى ماقسات ەتىپ قويدى. بۇل ونىڭ ايتقان سوزىندە تۇراتىن, الدىنا ۇدايى جوعارى ماقسات قويا بىلەتىن باسشى ەكەنىن كورسەتەدى. قازاقستان ءوزىنىڭ «الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ» جونىندەگى باعىتىنان تايعان جوق. جوعارى ايتىلعان باعدارلاما ەندى وسى ماقساتقا قىزمەت ەتۋى كەرەك. ال ەگەر بۇل ەل وسى ايتىلعان مەجەلەرىنىڭ بيىگىنەن تابىلىپ جاتاتىن بولسا, مۇنىڭ ءوزى رەسەيگە دە سونى سەرپىن بەرەتىنى انىق. ول كەزدە رەسەي قازاقستان ۇستانعان جولدى تاڭدايتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى نازارباەۆتىڭ «امبيتسيالى ليدەر» ەكەنىنە دە كۋا بولادى. بۇل رەتتە ونىڭ سوت رەفورماسىن جاساۋ جونىندەگى باستاماسىن اۋىزعا الماي بولمايدى. قازاق ەلىنىڭ ليدەرى مۇنى زاڭ وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن جاس تۇلەكتەردى باتىس ەلدەرىندە وقىتىپ الۋ ارقىلى ەلدەگى سۋديالار كورپۋسىن جاڭارتۋ جولىمەن جاساعالى وتىر. مەن وسىلاردىڭ ءبارىن ساراپتاي كەلگەندە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتى كەمەڭگەر باسشىعا جاتقىزامىن. باتىستا بىرقاتار ساياساتشىلار ونى ەل بيلىگىن تولىق قولىنا الىپ العان باسشى ساناعانىمەن, بارلىق دەرلىك مەملەكەتتەردىڭ ليدەرلەرى وعان زور قۇرمەتپەن قارايدى. بۇل رەتتە مەن ونى سينگاپۋردىڭ جاقىندا قايتىس بولعان بۇرىنعى ليدەرى لي كۋان يۋگە قاتتى ۇقساتامىن. قادىرمەندى ساياساتكەردىڭ سينگاپۋردى قالاي گۇل جايناعان ەلگە اينالدىرعانىن ءبارىمىز بىلەمىز. مىنە, نازارباەۆ تا ءوز ەلىندە وسىنى ىستەپ وتىر. مەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتى مەرزىمىندەگى ۋاقىتى وزىنە ءىزباسار دايىنداۋعا جۇمسالاتىنىن دا جوققا شىعارمايمىن. ونىڭ كىم بولاتىنىن ايتۋعا قازىر ەرتە. دەگەنمەن, كەمەڭگەر باسشىنىڭ بۇدان دا جاقسى قيسىن تاۋىپ شىعاتىنى انىق. ەل مەن حالىقتىڭ ەرتەڭىن ويلاعان كەمەڭگەر باسشىنىڭ ەندىگى جەردەگى ءاربىر قادامىنىڭ قۇنى مەن دەڭگەيىنىڭ ولشەمى تىم جوعارى بولا بەرەتىنى ءسوزسىز. سەردجيو ديۆينا, بايقاۋشى (يتاليا): – مەن ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقستانداعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ وتە ءبىر جوعارى ۇيىمشىلدىق دەڭگەيىندە وتكەنىن ايتۋعا ءتيىسپىن. ول مەن كۇتكەن مولشەردىڭ بارىنەن دە اسىپ ءتۇستى. بولجامنىڭ باعاسى باسقاشا بولىپ شىقتى. وسى كەزگە دەيىن 30 ەلدە وتكەن سايلاۋدىڭ بايقاۋشىسى بولىپ ۇلگەرگەن مەنى تاڭ قالدىرۋ وڭاي ەمەس ەدى. بىراق وسى جولى تاڭعالۋعا تۋرا كەلدى. سايلاۋ قازاقستاننىڭ بارلىق جەرىندە وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ول بۇكىلحالىقتىق مەرەكە ىسپەتتەس بولىپ ءوتتى. بارلىق جەردە ءبىز جۇزدەرى جادىراعان, الدەنەگە قۋانىش ءبىلدىرىپ جۇرگەن ادامداردى كوردىك. بۇعان قوسا, سايلاۋداعى الدەقانداي ءبىر ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تۋرالى ايتىپ جاتۋدىڭ ءوزى اۋرەشىلىك بولىپ شىعاتىنىن ايتار ەدىم. كورەر كوزگە قيانات بولىپ كورىنەتىندەي نارسەلەر بولعان جوق. بىلايىنشا, جۇرتتىڭ ءبارى مەرەكەدەگىدەي بولىپ جۇرگەن جەردە مۇندايدىڭ بولۋى دا مۇمكىن ەمەس ەدى. وزدەرىنە وزدەرى مەيرام ازىرلەپ العان حالىقتىڭ كەرەعار تىرلىكتەرگە بارا قويۋى دا قيسىنعا قيا سوقپاس-تىن. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اقش-تا وتكەن وسىنداي سايلاۋعا باقىلاۋشى رەتىندە قاتىستىم. مىنە, ءتارتىپ بۇزۋشىلىق پەن كوزبوياۋشىلىقتىڭ كوكەسى سوندا كورىندى. بايقاۋشىلار مەن ساراپشىلار اياق باسقان سايىن سونداي قياناتتاردىڭ كۋاسى بولىپ, تالاي جانجالدىڭ ورتاسىندا جۇردىك. ال قازاقستاندا ونداي ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردىڭ بولماعانى ءوز الدىنا, ءبىز كەز كەلگەن سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ەركىن كىرىپ بارىپ, ولارداعى جاعدايلاردى تەكسەرىپ تۇرۋعا تولىق مۇمكىندىك الدىق. مۇندا قۇپيا, استىرتىن, جاسىرىن ەشتەڭە بولعان جوق. دەنيس بوروديچ, بايقاۋشى (ەستونيا): – ارينە, كەز كەلگەن ەلدە داۋىس بەرۋ بارىسىندا الدەقانداي ءبىر تەحنيكالىق كەمشىلىكتەردىڭ كورىنىس بەرىپ قالۋلارى مۇمكىن. بىراق ولار قاساقانا, ادەيى جاسالمايدى. جۇمىس جاعدايىندا بولىپ تۇراتىن مۇنداي ولقىلىقتارعا بىرەۋدى كىنالاۋدىڭ ءوزى قيىن. ماسەلەن, ماعان ءبىر سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ءبىر كەلىنشەك كەزەكتە ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىت تۇرىپ قالعانىن, ال بيۋللەتەن الاتىن ورىنعا بارعان كەزىندە ءوزىنىڭ مۇلدەم باسقا سايلاۋ ۋچاسكەسىنە تىركەلگەنى انىقتالعانىن ايتىپ شاعىندى. بىراق مەن سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى قىزمەتكەرلەردىڭ مۇنداي كەزدە قيىننان جول تاۋىپ كەتە الاتىن شالتتىقتارى مەن شەشىمدىلىكتەرىنە قاتتى ريزا بولدىم. ولار الگى كەلىنشەكتى ارنايى كابيناعا كىرگىزىپ, ءوتىنىشىن جازدىرىپ الىپ, وسى جەردە داۋىس بەرىپ شىعۋىنا جاعداي جاسادى. نيەت ءتۇزۋ, كوڭىل تازا, قالاۋ ورتاق بولعان جەردە وسىنداي احۋال ورنىعىپ تۇرادى. سايلاۋدىڭ قورىتىندى ناتيجەسىنە جۇرتتىڭ ءبارى مۇددەلى بولىپ تۇرعان جەردە وسىنداي بولادى. ماعان وسىندا كەلگەنىمدە, 1991 جىلى ءبىرىنشى رەت وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سايلاۋشىلاردىڭ 98 پايىزىنىڭ داۋىسىن العانىن ايتىپ بەردى. بىراق ول كەزدە ۇمىتكەرگە ەشقانداي بالاما بولماپتى. ونىڭ ۇستىنە حالىقتىڭ ءوز تاريحتارىنداعى ءبىرىنشى سايلاۋلارىندا وسىلاي بولۋى زاڭدى دا بولىپ كورىنەدى. ال بۇل جولعى 97,75 پايىزدىق كورسەتكىش شىن مانىندە دە رەكوردتىق ناتيجە بولسا كەرەك. نيكاس سافرونوۆ, باقىلاۋشى (رەسەي): – مەن سايلاۋدىڭ استانادا ءوتۋ بارىسىن باقىلادىم. ءجاي باقىلاپ قانا قويعانىم جوق, جۇرتتىڭ بۇل ساياسي ناۋقانعا دەگەن كوزقاراستارى مەن مۇددەلىلىكتەرىنىڭ استارىنا ۇڭىلۋگە تىرىستىم. ال بۇل سايلاۋ شىنىندا دا قۇبىلىس بولدى. ول ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيلەرى مەن ءوزىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى جاعىنان ەشبىر تەڭدەسسىز بولىپ سانالادى. ايتا كەتەيىن, جۇمىس كەستەم وتە تىعىز بولعانىنا قاراماستان, ءوزىم ونەر ادامى رەتىندە استانادان ءارتۇرلى ۇلتتىق كادەسىيلار دايىنداپ الۋعا دا ۋاقىت تابا الدىم. ولاردىڭ ءبارىن ۇلتتىق ويۋ-ناقىشتارى باسىم زاتتاردان قۇرادىم. بۇدان بولەك, قازاقستانداعى ەڭ كەرەمەت برەند قازى ەكەنىن بۇگىندە جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. ونىڭ ناعىز اس, قۋاتتى تاعام ەكەنى كۇللى الەمگە ايان. قازاق جەرىنە كەلگەن شەتەلدىك جولاۋشى قازىدان اۋىز تيمەي كەتپەيدى. ويتكەنى, قازىر قازىدان قۋاتتى تاعام جوق. البەتتە, بۇعان قىمىزدى قوسىپ ىشسەڭ, ءتىپتى عاجاپ بولىپ كەتەدى. سەبەبى, بۇگىنگى جاھان مەن رەسەيدە جۇرت جاساندى سۇتتەردى ءىشىپ وتىر. ال قىمىز جاساندى بولمايدى. ونىڭ ەمدىك قاسيەتىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟! قازاقستانداعى پرەزيدەنت سايلاۋىنان العان وتە جاقسى اسەرلەرىمىزدى بىزدەر وسىنداي جاعىمدى تىرلىكتەرمەن دە ۇشتاستىرا بىلدىك. سوندىقتان مەن ءبارىن تاماشا ءوتتى دەپ ەركىن ايتا الامىن. رومان موتۋلسكي, بەلارۋس ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى: – كۇشتى مەملەكەتكە كۇشتى ليدەر كەرەك. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇلىقتاۋ ءراسىمىن كورىپ بولعاننان كەيىن ماعان وسىنداي وي كەلدى. حالىقتىڭ تۇگەلدەي نۇرسۇلتان نازارباەۆتى سانالى تۇردە قولداۋى ونىڭ ءوز ەلىنىڭ شىن مانىندەگى دارا كوشباسشىسى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە كورسەتىپ بەردى. داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىسى – قۇبىلىس. جاسىراتىنى جوق, قازاقستانمەن ەۋرازيالىق وداقتاعى ارىپتەس رەتىندە ءبىز ونداعى احۋالدىڭ ۇدايى جاقسى بولعانىن قالايمىز. ال سايلاۋ ءبىزدىڭ تىلەگىمىزدىڭ دە قابىل بولعانىنا ايعاق بولىپ وتىر. داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىسى ناقتىلى ءبىر ساياساتكەرگە بەرىلگەن باعا عانا ەمەس, ول سونىمەن قاتار ناقتىلى ساياساتتىڭ ناتيجەسى ءۇشىن كوزقاراستى ءبىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. وسىلايشا قازاقستان حالقى ءوزىنىڭ تاڭداۋىن جاسادى. مۇنى ءبىز ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق ورلەۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋ دەپ قابىلداپ وتىرمىز. شەتەلدىك ساياسي ساراپشىلار مەن شولۋشىلاردىڭ بىرقاتارى وسىنداي ويلاردى تارقاتتى. بۇل وسىنىڭ الدىندا جاريالاعان توپتامامىزداعى تۇجىرىمدارمەن دە ۇندەسىپ جاتىر.