تۇركى ويشىلدارىنىڭ الەمدىك اقىل-ويدى بايىتقان جاۋھار تۋىندىلارى جەتەرلىك. دۇنيەتانىمىمىزدى كەڭەيتكەن الۋان شىعارمالار بىرلىگىمىزگە شام جاعىپ, رۋحىمىزدى مازداتىپ كەلەدى. بۇگىندە تۇركى الەمىنە ورتاق تاريحي سوزدىك رۋحانياتىمىزدى بايىتىپ كەلەدى.
ۇلتتىق مۋزەيدە «ديۋان لۋعات ءات-تۇرك» ەنتسيكلوپەديالىق سوزدىگىنىڭ جارىق كورگەنىنە 950 جىل تولۋىنا وراي ء«تىل – ىزگىلىكتىڭ باستاۋى: ديۋان لۋعات ءات-تۇرك» اتتى حالىقارالىق كورمەنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن, تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورى مەن تۇركى دۇنيەسى قورى بىرلەسە ۇيىمداستىرعان ءىس-شاراعا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, ازەربايجان مادەنيەت ءمينيسترى اديل كەريملى, تۇركيانىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مۇستافا كاپۋدجۋ, وزگە دە مارتەبەلى مەيماندار قاتىستى.
العاش بولىپ ءسوز العان تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورىنىڭ پرەزيدەنتىاقتوتى رايىمقۇلوۆا اتالعان ءىس-شارانىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
– XI عاسىردا ۇلى عالىم ماحمۇد قاشقاريدىڭ قالامىنان تۋعان «ديۋان لۋعات ءات-تۇرك» تەك ادەبي ەسكەرتكىش قانا ەمەس, تۇركى حالىقتارىنىڭ ايشىقتى بەينەسى, ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىز بەن ءداستۇرىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. بۇل شىعارما ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ۇلكەن بەلگىسى ىسپەتتى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, يۋنەسكو شەڭبەرىندە 2024–2025 جىلدارى اتالعان كىتاپتىڭ 950 جىلدىعى تويلانۋدا. بۇل ەڭبەك – ورحون ەسكەرتكىشتەرىنەن كەيىنگى تۇركى جازبا مادەنيەتىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ەسكەرتكىشى. ءبىز جاھاندانۋ داۋىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز, سوندىقتان اتا-بابامىزدان قالعان مول مۇرانى كەلەشەك ۇرپاققا ساقتاۋ جانە جەتكىزۋ وتە ماڭىزدى, – دەدى ول.
سونىمەن بىرگە تۇركيانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مۇستافا كاپۋدجۋ مىرزا رۋحاني ەسكەرتكىشتىڭ تۇركى حالىقتارى ءۇشىن باعا جەتپەس بايلىق ەكەنىن ايتتى.
كورمەدە ماحمۇد قاشقاري سىندى اڭىز تۇلعانىڭ سۋرەتى, «ديۋان لۋعات ءات-تۇرك» ەڭبەگىنىڭ تۇپنۇسقاعا ەڭ جاقىن كوشىرمەسى, تاڭدامالى سوزدەر مەن ماقال-ماتەلدەر, XI عاسىرداعى تۇرىك قوعامىن بەينەلەيتىن ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ كيىمدەرى, سول كەزەڭنىڭ ءومىر سالتى مەن مادەني كورىنىسىن بەينەلەيتىن جادىگەرلەر ۇسىنىلدى. سونداي-اق قاراحان ءداۋىرىنىڭ نىساندارى مەن ماحمۇد قاشقاري جاساعان تۇركى حالىقتارىنىڭ كارتاسى كورەرمەنگە تانىستىرىلدى.
كورمە تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورى كەڭەسىنىڭ 2-وتىرىسىمەن جالعاستى. وتىرىس شىمىلدىعىن مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا اشتى.
– تۇركى مۇراسىنىڭ قورىن دامىتۋعا جانە بۇگىنگى ءىس-شارانى وتكىزۋگە قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورىنىڭ پرەزيدەنتى اقتوتى راحمەتوللاقىزى رايىمقۇلوۆاعا العىسىمدى بىلدىرەمىن. تۇركى الەمىنىڭ مادەني مۇراسىن ناسيحاتتاۋعا جانە ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان قوردىڭ وراسان زور ەڭبەگىن باعالايمىز. ءوز كەزەگىمىزدە ءبىز قوردىڭ دامۋىنا جانە قاتىسۋشى ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا قيمىلدى نىعايتۋعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز. تۇركى مادەنيەتى مەن مۇراسى قورى اسا قۇندى ەسكەرتكىشتەردى ساقتاۋدا ماڭىزدى جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ كەلەدى, – دەدى مينيستر.
سونداي-اق اقتوتى رايىمقۇلوۆا تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى قورىنىڭ اتقارعان جۇمىستارىن بايانداپ, بىرقاتار ەڭبەككە توقتالدى.
– 2024 جىل ءبىز ءۇشىن ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە تولى بولدى. قور تاراپىنان 2024 جىلى رەستاۆراتسيالىق جانە مۋزەەفيكاتسيالىق, عىلىمي-تانىمدىق, وقۋ-اعارتۋشىلىق, شىعارماشىلىق باعىتتاردا جالپى 75-تەن اسا اۋقىمدى جوبا ۇيىمداستىردىق. اتاپ ايتساق, 2023 جىلى وتكەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ ح سامميتىنەن بەرى ءبىز ستراتەگيالىق ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا كەزەڭىنە كىرىستىك. استانا ءسامميتى دەكلاراتسياسىندا بەرىلگەن تاپسىرماعا سايكەس, بىشكەكتەگى الىقۇل وسمونوۆ مۋزەي-ءۇيىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ, رەستاۆراتسيالاۋ جانە مۋزەيلەندىرۋ جۇمىستارىن ءساتتى اياقتادىق. «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى – 2040» جانە «TURKTIME» ستراتەگيالىق قۇجاتتارىن نەگىزگە الا وتىرىپ, قازىرگى تاڭدا تۇركى مادەني مۇراسىنىڭ كوپتىلدى كاتالوگىن ازىرلەۋدەمىز. بۇل باسپا تۇرىندەگى كاتالوگ الداعى جىلدارى تۇركى مۇراسىنىڭ تسيفرلىق پلاتفورماسىن قۇرۋعا نەگىز بولادى. استانادا وتكەن بەسىنشى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى ءبىز كونە مادەنيەتىمىزدىڭ بايلىعىن جۇرتشىلىققا تاعى دا ۇسىندىق, – دەدى اقتوتى راحمەتوللاقىزى.
كەلەلى باسقوسۋعا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترى ءادىل كەريملى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات, سپورت جانە جاستار ساياساتى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى گۇلبارا ابدىقالىقوۆا, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اۆازحون تادجيحانوۆ قاتىسىپ, قور جۇمىسى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى.