قور وتكەن جىلدى قانداي كورسەتكىشتەرمەن اياقتادى؟ قانداي جوبالار جۇزەگە اسىرىلدى؟ مەملەكەتكە قانداي پايدا اكەلدى؟ وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەتىن جانە ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى, الداعى جوسپارلارى, جاڭا ماقساتتارىن قامتيتىن جىل قورىتىندىسى شىقتى. ەل ەكونوميكاسىندا جەتەكشى ءرول اتقاراتىن «سامۇرىق-قازىنا» قورى 2024 جىلدى تابىستى اياقتادى.
2024 جىلى كومپانيا اكتيۆتەرى 38 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. الداعى جىلدارى قور بۇل كورسەتكىشتى 50 ترلن تەڭگەگە دەيىن ارتتىرىپ, باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى − باسقارۋىنداعى اكتيۆتەرىنىڭ قۇنىن كوبەيتۋدى كوزدەپ وتىر.
«2024 جىل كۇردەلى بولدى: گەوساياسي احۋال مەن مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا قاراماستان, قوردىڭ كىرىسى 17 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 10%-عا جوعارى. ال تازا تابىس 1,8 ترلن تەڭگە بولادى دەپ بولجاپ وتىرمىز», دەدى قور باسشىسى نۇرلان جاقىپوۆ.
«سامۇرىق-قازىنا» تاپقان تابىسىنا قاراي مەملەكەت ەسەبىنە دە اۋقىمدى قاراجات ءبولدى. ۇكىمەتكە 1,3 ترلن تەڭگە جىبەرىلگەن. سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى جۇمىس بەرۋشى رەتىندە قوردىڭ ەنشىلەس كومپانيالارى مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 2 ترلن تەڭگەدەن استام سالىق تولەگەن. بۇل – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن كىرىستەردىڭ 16%-ى.
بىلتىر «سامۇرىق-قازىنا» جالپى قۇنى 700 ملرد تەڭگە بولاتىن 4 ءىرى جوبانى جۇزەگە اسىردى. ولاردىڭ اراسىندا الماتى قالاسىنداعى جەو-2 جانە جەو-3 نىساندارىن گازعا كوشىرۋ جوبالارىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. سونىڭ ارقاسىندا 2026 جىلعا قاراي جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى گازبەن جۇمىس ىستەپ, بۇل ءوز كەزەگىندە الماتىنىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتىپ, تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن قالا احۋالىنا وڭ اسەر ەتپەك.
ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ماقساتىندا 1-ماەس ستانساسىنىڭ العاشقى بلوگى قالپىنا كەلتىرىلدى. وسىلايشا, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋگە سەپ بولدى. سونىمەن بىرگە قاراشىعاناق كەن ورنىندا بەسىنشى كومپرەسسور ىسكە قوسىلىپ, كومىرسۋتەك ءوندىرىسى جىلىنا 10–11 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايدى. سيان قالاسىندا قۇرعاق جۇك تەرمينالى ىسكە قوسىلدى.
قوردا شەتەلدىك ينۆەستيتسيانى تارتۋ بويىنشا دا ءبىراز اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. ماسەلەن, اقش, قىتاي سىندى الپاۋىتتارمەن قاتار, گەرمانيا, وڭتۇستىك كورەيا, فرانتسيا, ءباا, كاتار سياقتى وزگە دە ەلدەرمەن بىرلەسكەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
2024 جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعالارىنىڭ ءبىرى – قورعا قاراستى «Air Astana» اۋە كومپانياسىنىڭ IPO-سى بولدى. كومپانيا اكتسيالارى لوندون قور بيرجاسىندا ساۋداعا شىعارىلىپ, قۇندى قاعازدار نارىعىندا ەلەۋلى ورىن الدى. «Air Astana» اكتسيالارىنا سۇرانىس ۇسىنىستان 3 ەسە اسىپ, كومپانيانىڭ قۇنى 900 ملن دوللارعا باعالانىپ وتىر.
بۇدان بولەك, قور وتاندىق وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋگە ەرەكشە دەن قويادى. بىلتىر تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن 15 وزگەرىس ەنگىزىلىپ, ناتيجەسىندە وتاندىق ۇيىمدارمەن 842 ملرد تەڭگەگە, ياعني 2023 جىلعا قاراعاندا 84%-عا كوپ كەلىسىمشارت جاسالعان. قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى داۋرەن كەڭبەيىلدىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارداعى وتاندىق ونىمدەردىڭ ۇلەسى 53–54%-عا جەتكەن.
«بۇل رەتتە «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ اۋقىمدى جۇمىسىن اتاپ وتكەن ءجون. كومپانيانىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسىندە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى 79%-دى قۇرايدى. بۇل – وتە جاقسى كورسەتكىش», دەيدى داۋرەن كەڭبەيىل.
سونداي-اق بەدەلدى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى − ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى مەن ازيا دامۋ بانكى «سامۇرىق-قازىنانىڭ» ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىنە جوعارى باعا بەردى. مىسالى, بيىل ەققدب «KEGOC» كومپانياسىن «سامۇرىق-قازىنانىڭ» ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس قارجىلاندىرماق. اتالعان ىمىرانىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ كەي ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
«سامۇرىق-قازىنانىڭ» ەرەكشە كوڭىل بولەتىن باعىتتارىنىڭ ءبىرى − قايىرىمدىلىق. بىلتىر ۇلتتىق كومپانيا يگى ىستەرگە 45 ملرد تەڭگە بولگەن. ونىڭ 30 ملرد تەڭگەسى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن اۋداندارعا باعىتتالدى. سونىمەن قاتار ينكليۋزيا, سپورت جانە مەديتسينا سالالارىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ, 15 ينكليۋزيا سىنىبى, 10 وڭالتۋ ورتالىعى مەن 10 سپورت ورتالىعى اشىلعان. ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا ارنالعان ينكليۋزيۆتى جازعى لاگەرلەر ۇيىمداستىرىلدى. وسىلايشا, جالپى سانى 30 مىڭنان استام ەرەكشە بالاعا كومەك كورسەتىلگەن. وسىمەن شەكتەلمەي, «سامۇرىق-قازىنا» ۇيىمى «قازاقستان حالقىنا» قورىنا 50 ملرد تەڭگە اۋدارعان.
بۇدان بولەك, قور ماۋسىمدا استانا قالاسىندا 250 ورىنعا ارنالعان, سوڭعى ۇلگىدەگى زاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتالعان ۇلتتىق شۇعىل مەديتسينانى ۇيلەستىرۋ ورتالىعىن ىسكە قوستى. مۇندا اۋىر ناۋقاستاردى جەدەل جەتكىزۋ ءۇشىن تىكۇشاق الاڭى دا سالىنعان. ال ن.د.باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تراۆماتولوگيا ورتالىعىنا قۇندى جاڭا جابدىقتار الىپ بەرسە, قىزىلوردا قالاسىندا ۇستەل تەننيسى ورتالىعىن اشقان. جالپى, بىلتىر «سامۇرىق-قازىنا» 500 مىڭنان استام مۇقتاج جانعا قولداۋ كورسەتىپ, كومەك بەرگەن.
2024 جىلى «سامۇرىق-قازىنا» قورى ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋىمەن جانە اۋقىمدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جوبالارىمەن ەستە قالدى. قور اكتيۆتەرىنىڭ ءوسۋى, ديۆيدەندتەر, يننوۆاتسيالىق جانە الەۋمەتتىك جوبالار, قايىرىمدىلىق ىستەر – وسىنىڭ بارلىعى ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جاتىر. قور بيىلعا بۇدان دا اۋقىمدى جوسپارلار قۇرىپ, ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ جولىنداعى جۇمىسىن جالعاستىرۋدى كوزدەيدى.