الەم ەكونوميكاسى تۇراقسىزدىق قۇرساۋىنان شىعىپ, جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋعا تالپىنىس جاساپ-اق جاتىر. قۇبىلمالى جاعداي ءبىزدى دە اينالىپ وتپەيدى. ستراتەگيالىق بيىكتەردى باعىندىرۋ ءۇشىن جىل سايىنعى ءوسىم 6-7% دەڭگەيىندە بولۋى شارت. دەگەنمەن گەوساياسي تەكەتىرەس, پاندەميانىڭ ەكونوميكالىق زاردابى مەن ينفلياتسيا سالماعى ءوسىمدى شىنايى سەرپىلىسكە اينالدىرۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى «انا ءتىلى» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ءارى قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى تەرەڭدەتۋ ارقىلى تۇيىقتان شىعار جول ۇسىندى.
«ۇكىمەتتىڭ مىندەتى – ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ. جالپى العاندا, مينيسترلەر كابينەتى بۇل مىندەتىن ورىنداپ وتىر. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ سياقتى باعىتتار بويىنشا بىلتىر اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەلەرى جامان ەمەس. الايدا ءبارى ءمىنسىز دەۋگە كەلمەيدى, پروبلەمالار دا بار. جۋىق ارادا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتەدى. سول كەزدە جىلدى قورىتىندىلاپ, قازىرگى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, جاڭا جوسپارلار جاسايمىز. قازاقستانعا ەكونوميكانىڭ 4 پايىزدىق ءوسىمى ازدىق ەتەتىنى انىق», دەدى پرەزيدەنت.
ءوسىمنىڭ وگەيلىك كورىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس. سەبەبى جاقىن جەتىجىلدىققا قويعان ستراتەگيالىق جوسپارىمىزعا ساي ىشكى جالپى ءونىمدى 2029 جىلعا دەيىن 2 ەسەگە تاياۋ كوتەرىپ, 450 ملرد دوللارعا جەتكىزۋىمىز كەرەك. ەۋرازيالىق دامۋ بانكى بيىل ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 5,5%-عا دەيىن ارتادى دەپ بولجايدى. سولاي ورتا مەرزىمدى كەزەڭدە ورنىقتى ءوسۋ تراەكتورياسىنا شىعامىز.
ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەمدىك ەكونوميكالىق ۇردىستەر بىزگە قاتتى ىقپال ەتەدى.
«الەمدىك ەكونوميكادا ينفلياتسيانى باقىلاۋ ماقساتىندا ورتالىق بانكتەر وزدەرىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن كوتەرە ءتۇسۋى مۇمكىن. بۇل تىكەلەي قازاقستان سەكىلدى دامۋشى ەلدەردىڭ ينۆەستيتسيالىق كولەمىنە, تۇتىنۋ دەڭگەيىنە اسەرىن تيگىزەدى. ودان كەيىن شيكىزات باعالارى – مۇناي مەن گاز باعاسىنىڭ قۇبىلۋى ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ءۇشىن شەشۋشى فاكتور بولادى. مۇناي مەن گازدىڭ باعاسى تومەندەسە, بيۋدجەت تاپشىلىعى تۋىنداۋى مۇمكىن. ءبىرىنشى كەزەكتە ينفلياتسيا باقىلاۋعا الىنۋعا ءتيىس. جۇمىس ورىندارىن ارتتىراتىن كاسىپورىنداردى كوبەيتۋ قاجەت. ەڭ باستىسى – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ. شيكىزاتتى ەكونوميكادان ءوندىرۋشى, وڭدەۋشى ەكونوميكاعا اينالۋ قاجەت. ناقتى رەفورمالار جۇزەگە اساتىن بولسا, ەكونوميكالىق ءوسىمدى 6 پايىزعا جەتكىزۋ تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بولادى. وعان رەسۋرستارىمىز دا, قاجەتتى زاڭدار دا بار. بىراق ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن», دەيدى ەكونوميست.
«اشىعىن ايتسام, ەكونوميست باسشىلاردىڭ قازىرگى جۇمىسىن ورتاشا دەپ باعالايمىن. ولار حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ تىلىمەن ادەمى سويلەيدى, الايدا ناقتى ناتيجەسى بار شارۋا شامالى بولىپ تۇر. قازىر وڭىرلەردەگى احۋالدى جانە ەكونوميكانىڭ ءىس جۇزىندە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن جاقسى بىلەتىن, ياعني جەرگىلىكتى جەردە ەڭبەك ەتىپ, ىسىلعان ماماندار قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى. مۇنىڭ ەكونوميكالىق وسىمگە, قور قارجىسىنا اسەرى دە جوعارى. سوندا «ەكونوميست باسشىلاردىڭ» جۇمىسى تۋرالى ايتقاندا نەنى مەڭزەدى؟ كوپ كوكەيىندەگى سۇراققا ءماجىلىس دەپۋتاتى نيكيتا شاتالوۆ جاۋاپ بەردى.
«ەكونوميكالىق ءوسىم كوبىنە بيۋدجەت شىعىندارى مەن جەڭىلدىكتەر ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل تاپشىلىققا ۇشىراتىپ, ونى ۇلتتىق قور ارقىلى جابۋعا ماجبۇرلەيدى. قاراجات كوبىنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا نەمەسە نەسيە مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋعا جۇمسالادى. بىراق بۇل قولداۋ تار شەڭبەردەگى كاسىپكەرلەر توبىنا باعىتتالادى. سەبەپ سىبايلاس جەمقورلىقتا عانا ەمەس. ۇكىمەتكە تانىس جانە «قاۋىپسىز» بيزنەسكە ء(تىپتى ول ءوندىرىس ەمەس, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى بولسا دا) قولداۋ كورسەتۋ جەڭىل. ال ەكونوميكانىڭ قالعان بولىگى جوعارى ينفلياتسيا مەن بازالىق مولشەرلەمە جاعدايىندا جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ سالدارىنان كورپوراتيۆتىك نەسيە بەرۋ جىلدار بويى توقىراپ, جوعارى مولشەرلەمە نەسيە الۋدى ءتيىمسىز ەتەدى. بانكتەر, كەرىسىنشە, تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر ارقىلى پايدا تابۋعا كوشكەن. ويتكەنى سۇرانىس تۇراقتى, ال سۋبسيديالانعان نەسيەلەر قوسىمشا تابىس اكەلەدى. سۋبسيديالاردان تولىق باس تارتۋ مۇمكىن ەمەس, ويتكەنى بۇل ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا, سونداي-اق شوب-تىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا كەدەرگى كەلتىرەدى. دەگەنمەن سۋبسيديانى ناقتى ماقساتقا ءارى ءادىل ءبولۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل كەيبىرەۋلەر ءۇشىن قيىن شەشىم بولۋى مۇمكىن, بىراق ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتى دامۋ ءۇشىن ماڭىزدى», دەيدى.