سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ 57-پلەنارلىق وتىرىسى ءوتتى. وعان دوستاستىققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارى قاتىستى. قازاقستان دەلەگاتسياسىن پارلامەنت سەناتىنىڭ سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆ باستاپ باردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
وتىرىس كەزىندە دوستاستىق ەلدەرى پارلامەنتتەرىنىڭ دەپۋتاتتارى سايلاۋ پروتسەسىن حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتىنىڭ دەموكراتيا مەن سايلاۋ مادەنيەتىن دامىتۋداعى ءرولىن تالقىلادى. بۇل رەتتە سەنات توراعاسى وڭىردەگى ەلدەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمداردى وتكىزۋگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ قازان ايىندا ماسكەۋدە وتكەن تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ سامميتىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ءۇشىن دوستاستىقتىڭ الەۋەتىن ودان ءارى نىعايتۋ جانە ونىڭ بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ ءسوزسىز باسىمدىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق پالاتا سپيكەرى حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتى دوستاستىق كەڭىستىگىندەگى سايلاۋ پروتسەستەرىنىڭ ماڭىزدى جانە اجىراماس بولىگىنە اينالىپ, ولاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«حالىقارالىق بايقاۋ دەگەنىمىز سايلاۋ راسىمدەرىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ول – زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن جانە مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگتى قولداۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى. بۇل ءتاسىل سايلاۋ پروتسەستەرىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ولارعا دەگەن سەنىمدى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بايقاۋ ۇدەرىسى ەگەمەندىك پەن مەملەكەتتىلىكتى قۇرمەتتەۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل رەتتە حالىقارالىق بايقاۋ ميسسيالارىنىڭ قىزمەتى وبەكتيۆتى جانە اشىق سيپاتتا بولادى», دەدى قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ سپيكەرى.
سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىمباەۆ پارلامەنتتىك ديالوگتىڭ مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋداعى ماڭىزى تۋرالى ايتىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى رەفورمالارعا توقتالدى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى اتاپ وتكەندەي, دەموكراتيا دەگەنىمىز ناتيجە ەمەس, ول – ءوز ەلىنىڭ تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىن ازاماتتاردىڭ تۇراقتى قاتىسۋىن تالاپ ەتەتىن پروتسەسس. ءبىز قازاقستانداعى بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ سايلانبالىلىعىن كەڭەيتىپ جاتىرمىز. اۋىلدىق ەلدىمەكەندەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋدى قالىپتاستىردىق. ەندى اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋدى قولعا الدىق», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ودان بولەك, سەنات سپيكەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار اياسىندا قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اسا ماڭىزدى ماسەلەلەر رەفەرەندۋمعا شىعارىلاتىنىن ايتتى.
«قازاقستاندا وتكىزىلگەن اەس سالۋ ماسەلەسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم بارلىق ماڭىزدى شەشىمدى ەل ازاماتتارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلداۋعا ۇندەيتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» ساياساتىنىڭ جارقىن كورىنىسىنە اينالدى. العاش رەت رەفەرەندۋمعا ەكونوميكالىق سيپاتتاعى ماسەلە شىعارىلدى. داۋىس بەرۋ پروتسەسىنە 30 ەلدەن كەلگەن 40 مىڭنان استام ۇلتتىق جانە 170 حالىقارالىق بايقاۋشىلار مونيتورينگ جۇرگىزدى. بايقاۋ قورىتىندىسىندا تمد ميسسياسى رەفەرەندۋمنىڭ ەل زاڭناماسىنا جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس ەركىن ءارى اشىق وتكىزىلگەنىن جەتكىزدى. ءبىز تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنا وسىنداي وبەكتيۆتى جانە سىندارلى باعالاۋ ءۇشىن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەنات سپيكەرى ءوز سوزىندە بىرلەسكەن جۇمىستىڭ الداعى كەزەڭدەگى باسىم باعىتتارىن بەلگىلەپ, 2025 جىلى تمد-عا توراعالىق ەتەتىن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىن قۇتتىقتادى.
بۇدان باسقا, وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ اگرارلىق ساياسات, تابيعي رەسۋرستار جانە ەكولوگيا جونىندەگى تۇراقتى كوميسسياسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمىنا قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ولگا بۋلاۆكينانىڭ كانديداتۋراسىن بەكىتتى. ال, سەناتور گەننادي شيپوۆسكيحتى تمد جاستار پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ەتىپ تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
پالاتا توراعاسى تمد پاا الاڭىندا پارلامەنتتىك دەلەگاتسيالاردىڭ باسشىلارىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر دە وتكىزدى.
بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق جينالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ناتاليا كوچانوۆامەن كەزدەسۋدە ماۋلەن اشىمباەۆ كوپجاقتى الاڭدار اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل, سونداي-اق, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ جونىندەگى اۋقىمدى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
سەنات سپيكەرى تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادجليسي ولي مادجليسي ميللي توراعاسى رۋستامي ەموماليمەن كەزدەسۋ بارىسىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋى جولىنداعى بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى جونىندە پىكىر الماستى. ماۋلەن اشىمباەۆ تاجىك پارلامەنتشىلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ «ورتالىق ازيانىڭ ورنىقتى دامۋى: پارلامەنتتەر مەن جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ ءرولى» تاقىرىبىنا ارنالعان كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنا قاتىسۋعا شاقىردى. اتالعان ءىس-شارانى بيىلعى جەلتوقسان ايىندا استانادا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ماۋلەن اشىمباەۆ وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ولي ءماجىلىسى سەناتىنىڭ توراعاسى تانزيلا نارباەۆامەن كەزدەسۋدە ارىپتەسىن 27 قازاندا اتالعان ەلدە دەموكراتيا مەن مەملەكەتتىڭ ساياسي جۇيەسىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن بەلگىلەپ بەرگەن سايلاۋدىڭ ءساتتى وتۋىمەن قۇتتىقتادى. سونداي-اق قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ سپيكەرى وڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى ارتتىرۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىندە ءسوز قوزعادى.
رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆالەنتينا ماتۆيەنكومەن سۇحبات بارىسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ پارلامەنتتىك ديالوگتىڭ مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىق جانە وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى سىندارلى شەشىمدەر قابىلداۋ كەزىندەگى ماڭىزدى رولىنە نازار اۋداردى. سونىمەن بىرگە ول قازاقستان پارلامەنتىنىڭ سەناتى مەن رەسەيدىڭ فەدەراتسيا كەڭەسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيا قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرىنە جانە الداعى ۋاقىتتا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىنا قول قويۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.