جول-كولىك وقيعالارى – ەلىمىزدەگى ادام ولىمىنە سەبەپ بولاتىن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. سونىڭ ىشىندە بالالار اراسىندا ءولىم-ءجىتىمنىڭ كوبى جول اپاتىنان بولادى ەكەن. بۇل – بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى. ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قانداي شارا قابىلدانىپ جاتىر؟ بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا كەڭىنەن ماعلۇمات الدىق.
ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى, پوليتسيا پولكوۆنيگى قايسار سۇلتانباەۆ جول قاۋىپسىزدىگى سالاسى ەلدىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ءتۋريزمدى ىلگەرىلەتۋگە جانە ەلگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا دەگەن ىقپالى زور. سپيكەر كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بيىل ەلىمىزدىڭ جولدارىندا 22 مىڭنان اسا جول اپاتى تىركەلىپ, 2 مىڭ ادام قازا تاپسا, 25 مىڭنان استامى جاراقات العان. ق.سۇلتانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاراقات العاندار سانىنىڭ ءوسۋى جول-كولىك وقيعالارىن تىركەۋ ءتاسىلىنىڭ وزگەرۋىمەن بايلانىستى. قازىر دەنساۋلىققا كەلتىرىلگەن زيانعا قاراماستان, جول اپاتىنان كەيىن مەديتسينالىق مەكەمەگە جۇگىنگەن بارلىق ادام ەسەپكە الىنادى.
«مينيسترلىك تاراپىنان جولداعى كولىك اپاتىنىڭ سانىن ازايتۋ ءۇشىن بارلىق جۇيەلى شارا قابىلدانىپ جاتىر. «قاۋىپسىز جول», «اۆتوبۋس», «اۆتوكولىك» جانە «ابايلاڭىز, بالالار!» سياقتى جەدەل پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار ۇنەمى وتكىزىلىپ تۇرادى. جولداعى ءتارتىپتى باقىلاۋ كۇشەيگەن سوڭ, 21 مىڭعا جۋىق ماس جۇرگىزۋشى ۇستالىپ, 10 مىڭعا جۋىق قارسى جولاققا شىعۋ دەرەگى تىركەلدى. 25 مىڭنان اسا جۇرگىزۋشى كولىك باسقارۋ قۇقىعىنان ايىرىلدى. 20 مىڭنان اسا قۇقىق بۇزۋشى اكىمشىلىك قاماۋعا الىنىپ, 400 مىڭعا جۋىق جاياۋ جۇرگىنشىگە ايىپپۇل سالىندى», دەدى ق.سۇلتانباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدە جول ەرەجەسى 10,4 ملن رەت بۇزىلعان, بۇل بىلتىرعى كورسەتكىشتەن 3 ملن-عا ارتىق. زاڭدى بەلشەسىنەن باسۋ وقيعالارىنىڭ كوبىن جول بويلارىنداعى اۆتوماتتى تىركەۋ كامەرالارى انىقتاپ وتىر.
جالپى, جولدا اپاتتىڭ ءۇش ءتۇرى كوپ تىركەلەدى ەكەن. ولار – اۆتوكولىكتەردىڭ بەتپە-بەت سوقتىعىسۋى, جاياۋ جۇرگىنشىلەردى قاعىپ كەتۋ جانە اۋدارىلۋ. وسى سەبەپتەردەن كەلگەن ادام شىعىنى جالپى قازا بولعانداردىڭ 72 پايىزىن قۇرايدى. ءىىم وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي اپاتتاردىڭ ورىن الۋىنا كوبىنە جىلدامدىقتى شەكتەن تىس ارتتىرۋ سەبەپ بولىپ تۇر.
ءولىم-ءجىتىمنىڭ جارتىسى – قالاارالىق جولدارعا تيەسىلى. دەگەنمەن زاماناۋي ماگيسترالداردىڭ جابدىقتالۋىمەن وڭ وزگەرىس بولىپ جاتىر. ماسەلەن, 15 جىل بۇرىن قالاارالىق جولداردا جىلىنا 4 مىڭنان اسا ادام قازا تاپسا, قازىر 2 مىڭعا دەيىن ازايىپ وتىر. ال ماگيسترالدىق جولداردىڭ جەكەلەگەن ۋچاسكەلەرىندە ادام شىعىنى ەداۋىر قىسقارعان. مىسالى, «استانا – ششۋچينسك» تاسجولىن قايتا جاڭارتىپ, ءۇشىنشى ساناتتان ءبىرىنشى ساناتقا اۋىستىرعالى ءولىم-ءجىتىم سانى جىلىنا 75 ادامنان 12-گە دەيىن تومەندەدى. جوندەۋدەن وتكەن «استانا – قاراعاندى» ۋچاسكەسىندە دە اپاتتان كەلگەن اجال 4 ەسەگە ازايعان.
ەلىمىزدىڭ جولدارىندا ورىن الاتىن جول-كولىك اپاتتارىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – جۇرگىزۋشى دايارلاۋداعى كەلەڭسىزدىك. بۇل تۋرالى بيىل ءوز جولداۋىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ايتىپ, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن ارنايى وقىماي-اق الاتىن جايتتار بار ەكەنىن العا تارتتى.
«جۇرگىزۋشىلەردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۋاكىلەتتى جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلىپ شارالار قابىلداندى. جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءوز بەتىنشە دايىندالۋىن جانە ونلاين وقۋىن الىپ تاستادىق. اۆتومەكتەپتەردى جانە ۇمىتكەرلەردى تىركەۋ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىندە جۇرگىزىلەدى, بۇل ۇمىتكەرلەرگە كۋرستى اياقتاۋ تۋرالى كۋالىكتەردى مەرزىمىنەن بۇرىن بەرۋ جانە ولاردى قولدان جاساۋ مۇمكىندىگىن بولدىرمايدى. وقۋ كۋرسىن اياقتاعانى تۋرالى كۋالىكتى ەلەكتروندى نۇسقاعا تولىق كوشىرۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە جالعان نەمەسە ولاردى ءفورمالدى تۇردە الۋعا شەكتەۋ قويادى. سول سياقتى جالعان مەديتسينالىق قورىتىندىلاردىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى انىقتامالاردى ەلەكتروندىق فورماتتا بەرەتىن بولدى», دەدى ق.سۇلتانباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جول ۇستىندەگى زاڭسىز جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىن كولىكتەر دە – كوپتى تولعاندىرعان ماسەلەنىڭ ءبىرى. قازىرگى تاڭدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كولىك مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, وسىنداي تاسىمال ءتۇرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءوز باعدارلامالارىن ۇسىناتىن كومپانيالارمەن مەموراندۋم جاساعان. بۇل قۇجات اياسىندا جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەڭبەك جانە دەمالىس رەجىمىن ساقتاۋىنا, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتۋىنە, جولاۋشىلار مەن جۇكتى تاسىمالداۋ ەرەجەلەرىنە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى.
«Indriver, Yandex سەكىلدى ينتەرنەت-اگرەگاتورلار بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى پىسىقتاپ جاتىر. 2025 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ولار جەكە تاسىمالداۋشى رەتىندە تىركەلگەن جەكە تۇلعالارعا عانا تاپسىرىستاردى بەرەدى. ال جەكە تاسىمالداۋشىلار كۇندەلىكتى رەيس الدىنداعى جانە رەيستەن كەيىنگى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتۋگە, اۆتوكولىكتى كۇندەلىكتى تەحنيكالىق بايقاۋدان وتكىزۋگە, سول جاق ءرۋلدى تەحنيكالىق جارامدى اۆتوكولىكتەردى پايدالانۋعا, جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەڭبەك جانە دەمالىس رەجىمىن ساقتاۋعا مىندەتتى بولادى. بۇل تالاپتار ورىندالماعان جاعدايدا ينتەرنەت-اگرەگاتورلاردىڭ يەلەرى جەكە تاسىمالداۋشىعا تاپسىرىس بەرمەۋگە مىندەتتى», دەدى ءىىم وكىلى.
پوليتسيا پولكوۆنيگى قايسار سۇلتانباەۆ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قولداۋىمەن جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا تسيفرلىق شەشىمدەر ەنگىزىلىپ جاتقانىن دا تىلگە تيەك ەتتى. كامەرالاردىڭ ءبارى قالالىق جەردە عانا ورنالاسقاندىقتان, قالا سىرتىنداعى تراسسالاردا قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن پاترۋلدىك اۆتوكولىكتەر ەرەجە بۇزعانداردى تىركەيتىن بورتتىق جۇيەلەرمەن جابدىقتالعان. قازىر مۇنداي كولىكتەردىڭ سانى 250-دەن اسىپ وتىر. ونىڭ ارتىقشىلىعى – ءبىر ەكيپاجدىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى 15 ءپاترۋلدىڭ جۇمىسىمەن پارا-پار.
دەگەنمەن بۇل – جول ۇستىندەگى ادامداردىڭ كوزىنە كورىنەتىن پوليتسيا كولىكتەرى. جۇرگىزۋشىلەر اراسىندا ولاردى كورگەن كەزدە ءتارتىپتى بولا قالىپ, كوزدەن تاسا بولا بەرە ويىنا كەلگەندى ىستەيتىندەر از ەمەس ەكەنى بەلگىلى. تىيىم سالىنعان ۋچاسكەلەرگە شىعىپ, جىلدامدىقتى بارىنشا اسىرىپ, باسقا دا زاڭسىزدىقتارعا ويلانباي بارىپ جاتاتىنى راس. ەندى وسىنداي ەرەجە بۇزۋشىلارعا قارسى كۇرەسۋ ءۇشىن قالا سىرتىنداعى جولداردا «جاسىرىن» پاترۋلدەۋ قىزمەتى ەنگىزىلىپ وتىر. ياعني ارنايى بەلگىلەرى جوق پوليتسيا كولىگىنە اۆتوماتتى كامەرالار ورناتىلدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا «جاسىرىن» پاترۋلدەۋ رەجىمىندە پوليتسيانىڭ 11 كولىگى جۇمىس ىستەيدى جانە جىل سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. «جاسىرىن» پاترۋلدەۋدىڭ ماقساتى – قالا ماڭىنداعى جولدا جۇرگىزۋشىلەردى تارتىپكە كەلتىرۋ. ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىندە وسى تەكتەس كامەرالار اۆتوبۋستاردىڭ سالوندارىندا جاسىرىن ورناتىلادى, اتاپ ايتقاندا, قازىر 5 مارشرۋتتىق اۆتوبۋس جابدىقتالعان. جىل سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانىن كوبەيتىپ, جەدەل جاردەم كولىكتەرىنە دە ورناتامىز. بۇل كولىك جۇرگىزۋ مادەنيەتىن ارتتىرۋعا جانە جازانىڭ بۇلتارتپاۋشىلىق قاعيداتىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ق.سۇلتانباەۆ.