زەينەتاقى اكتيۆتەرى كولەمى جىلدان-جىلعا قارقىندى ءوسىپ كەلەدى. بيىل وتانداستارىمىزدىڭ بجزق-داعى زەينەتاقى اكتيۆتەرى 21,2 ترلن تەڭگەگە جەتتى. جىل باسىنان بەرى 18,5%-عا, ياعني 3,3 ترلن تەڭگەگە كوبەيگەن. سايكەسىنشە, ونىڭ قورعانىسىنا دا ءمان بەرىلۋ كەرەك. ەلىمىزدە زەينەتاقى جيناقتارى قانشالىقتى قورعالعان؟
ينۆەستيتسيالىق قىزمەت زەينەتاقى قاراجاتىن ساقتاپ, كوبەيتۋگە كومەكتەسەدى. زەينەتاقى جيناقتارى زەينەتاقى جارنالارى مەن ينۆەستيتسيالىق تابىس تۇرىندەگى كىرىس اعىندارى ەسەبىنەن وسەدى. مۇنىڭ ءبارى اشىق جۇيەدە ىسكە اسادى. ءاربىر سالىمشى بجزق زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالىق باسقارۋ جونىندەگى اقپاراتتى كورە الادى.
ال زەينەتاقى جيناقتارىن قورعاۋدىڭ نەگىزى فاكتورى – ينۆەستيتسيالىق باسقارۋ ساياساتىنىڭ ءوزى. ياعني اكتيۆتەر ۇنەمى ءارتاراپتاندىرىلىپ, ءارتۇرلى قارجى قۇرالىنا ينۆەستيتسيالانادى. دەمەك زەينەتاقى اكتيۆتەرى ءبىر جەردە جاتپايدى, نارىقتىق جاعدايلار ەسكەرىلىپ, ۇنەمى قايتا بولىنەدى.
سونىمەن قاتار ۇلتتىق بانك تاۋەكەل دەڭگەيىن ارقاشان ەسكەرىپ وتىرادى. تۇسىندىرەر بولساق, ينۆەستيتسيالىق پورتفەل «ااا» دەڭگەيىنەن «BBB−» دەڭگەيىنە دەيىنگى حالىقارالىق شكالادا ولشەنەدى. باعالى قاعازدار رەيتينگىسىمەن تاۋەكەل دەڭگەيى ەڭ تومەن قارجى قۇرالدارىنان تۇرادى. ولاردىڭ پورتفەلدەگى ۇلەسى 94%-دان اسادى. بۇل زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بارىنشا قورعالعانىن راستايدى.
كەلەسى ماڭىزدى فاكتور – ەلىمىزدە مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىنىڭ بىرەگەي كەپىلدىكپەن قورعالۋى. مۇندا ينفلياتسيا دەڭگەيى ەسكەرىلەدى. ادام زەينەتككە شىققان كەزدە ونىڭ جەكە زەينەتاقى شوتىنداعى كىرىس جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندەگى ينفلياتسيا دەڭگەيىمەن سالىستىرىلىپ, اۆتوماتتى تۇردە ەسەپتەلەدى. ەگەر بۇكىل كەزەڭدەگى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ جيناقتالعان كىرىسى ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن تومەن بولسا, تۋىنداعان ايىرمانى مەملەكەت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وتەيدى. قارجى نارىعىنداعى وقيعالاردىڭ قالاي داميتىنىنا, ينۆەستيتسيالىق تابىسقا قاتىستى جاعدايدىڭ قالاي قالىپتاساتىنىنا قاراماستان, سالىمشىلاردىڭ جيناعى ينفلياتسيادان سەنىمدى قورعالعان.
مۇنىڭ بىرەگەي تەتىك ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. تەك بىزدە عانا بار. مىسالى, ەڭ ءتيىمدى زەينەتاقى جۇيەسى بار گەرمانيادا قورلار زەينەتكەرلىككە شىققان كەزدە 2%-دان ءسال اساتىن كىرىس مولشەرلەمەسىن ۋادە ەتەدى. چيليدە باسقارۋشى كومپانيالار تاڭدالعان قور تۇرىنە بايلانىستى ينۆەستيتسيالىق كىرىسكە كەپىلدىك بەرەدى. اۋستراليا, يزرايل, مەكسيكا, شۆەتسيا, نورۆەگيا سياقتى ەلدەردە ۇكىمەت زەينەتاقى اقشاسىنىڭ ساقتالۋىنا ەشقانداي كەپىلدىك بەرمەيدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى – سالىمشى ءوز جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باسقارۋشىلارعا (يپب) بەرسە, مەملەكەتتىڭ كەپىلدىگى ولارعا قولدانىلمايدى. الايدا مەملەكەتتىڭ كەپىلدىگى يپب كەپىلدىگىنە اۋىستىرىلادى. زەينەتاقى جيناقتارى يپب-دا بولعان كەزەڭدە مەملەكەتتىڭ كەپىلدىكتەرى باسقارۋشى كومپانيانىڭ كەپىلدىكتەرىمەن اۋىستىرىلادى. باسقاشا ايتقاندا, جەكە باسقارۋشىلار جيناقتاردىڭ ساقتالۋىن جەكە كاپيتالىمەن قامتاماسىز ەتەدى.