دۇنيەجۇزىلىك بانك (دب) باعالاۋىنشا, ەلىمىزدە قۇرامىندا قانتى بار ءتاتتى سۋسىنداردى تۇتىنۋ كورسەتكىشى 50%-عا ارتقان. سالدارىنان بالالار سەمىزدىك پەن ارتىق سالماق اۋرۋىنا كوبىرەك دۋشار بولا باستادى. تاياۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قانت تۇتىنۋدى تومەندەتۋ, دەنساۋلىقتى جاقسارتۋ, مەملەكەتتىك كىرىستى ۇلعايتۋدى ماقسات تۇتقان قانت قوسىلعان سۋسىندارعا سالىق سالۋدى ۇسىندى. بولجام بويىنشا, سالىق قانتتى سۋسىندار ساتىلىمىن 16%-عا قىسقارتىپ, بوتەلكەدەگى سۋ ساتىلىمىن 41%-عا كوبەيتەدى. تۇسەتىن سالىق ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 0,25%-ىنا دەيىن ارتادى. مۇنداي ءتۇسىم دەنساۋلىققا دا, قارجىلىق ورنىقتىلىققا دا وڭ اسەر ەتەدى.
2018-2023 جىلدار ارالىعىندا قانتتى سۋسىندار ساتىلىمى جان باسىنا شاققاندا 50%-عا وسكەن. تۇتىنۋشىلار – نەگىزىنەن جاستار, ونىڭ تەڭ جارتىسى – مەكتەپ جاسىنداعى بالالار. بۇل – جالعىز بىزدەگى ەمەس, الەم ەلدەرى بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان جايسىز ءۇردىس. سوندىقتان الەمنىڭ 121 ەلى قانتتى سۋسىندارعا قاتىستى سالىق ەنگىزگەن, سونىڭ ىشىندە 106 ەل ۇلتتىق دەڭگەيدە قابىلداعان.
«مۇنداي سالىقتار الدەقايدا سالاۋاتتى تاڭداۋ جاساۋعا يتەرمەلەيدى. ناتيجەسىندە, سالىق ءتۇسىمى ارتادى, ونداي قاراجاتتى ەل دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنا جۇمساۋعا بولادى. باستاپقىدا ەل ۇكىمەت مۇنداي سالىق بيزنەسكە قالاي اسەر ەتەر ەكەن دەپ الاڭداۋشىلىق تانىتتى. بىراق بۇلاي قورقۋعا نەگىز جوق ەكەن. قانتتى سۋسىن وندىرۋشىلەر سۋسىنداردىڭ باسقا دا بالاما تۇرلەرىن شىعارادى, ماسەلەن ديەتالىق سۋسىندار جانە جاي سۋ. ءسويتىپ, تۇتىنۋشىلار ءشول باسۋ ماقساتىندا باسقا ونىمدەرگە نازار اۋدارا باستايدى. ارينە, ولار ءبىرىنشى كەزەكتە كوپ شىعىندالماۋدى ويلاۋدان باستالادى. باسقا ەلدەر سەكىلدى ەلىمىزدە شەشىمتال قادامعا بارىپ, قانتتى سۋسىندارعا قاتىستى ويلاستىرىلعان سالىق ەنگىزە الادى. قازىر مۇنداي سۋسىندار جاي سۋدان 13%-عا ارزان. جاڭا سالىق بۇل ءۇردىستى بۇزا الادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2023 جىلى ليترىنە 100 تەڭگە مولشەرىندە سالىق ەنگىزۋ تۋرالى جانە ەكى جىل بويىنا سالىقتى ليترىنە 180 تەڭگەگە دەيىن ءوسىرۋ تۋرالى ۇسىنىس دايىندادى. بۇل ورتا ەسەپپەن العاندا قانتتى سۋسىندار باعاسىنىڭ شامامەن 22%-ى», دەپ مالىمدەيدى دۇنيەجۇزىلىك بانك.
ولاردىڭ باعالاۋىنشا, سالىق ءونىمنىڭ قۇنىنا قاراپ ەمەس, سۋسىنداعى قانت قۇرامىنا قاراپ ەسەپتەلۋگە ءتيىس. باسقا ەلدەردە جاڭا سالىق سۋسىنداعى قانت مولشەرىن ازايتۋعا كومەكتەسكەن. ەكىنشىدەن, دب ماماندارى سالىق مولشەرلەمەسى بولشەك باعانىڭ 20%-ىنان كەم بولماۋعا ءتيىس دەپ سانايدى.
«قانتتى سۋسىندارعا سالىق سالۋ تۋرالى ۇسىنىس قازاقستاننىڭ حالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ جولىندا قولدانىپ وتىرعان العاشقى ارەكەتى ەمەس. 2012-2022 جىلدار ارالىعىندا تەمەكىگە اكتسيز 352%-عا ءوستى. سول كەزەڭدە 100 مىڭ ادامعا شاققانداعى ءولىم كورسەتكىشى 25%-عا ازايدى. دەگەنمەن تەمەكى باعاسى ءالى دە تومەن قالىپ وتىر. قازاقستانداعى تەمەكى باعاسى – ورتالىق ازيا مەن ەۋروپا وڭىرىندە باعا تومەندىگى بويىنشا 5-ورىندا. قازىر رەفورمانى باستاۋ ءۇشىن وتە قولايلى ۋاقىت تۋىپ تۇر. سالىق كودەكسىن قايتا قاراۋ قانتتى سۋسىندارعا سالىق ەنگىزۋگە جانە تاباك پەن الكوگولگە سالىنعان سالىقتى قايتا قاراۋعا تاماشا مۇمكىندىك بار. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ جاھاندىق سالىق باعدارلاماسى مەن «دەنساۋلىققا زياندى ونىمدەرگە ارنالعان سالىق» جوباسى قازاقستان سياقتى ەلدەرگە كومەكتەسۋگە باعىتتالعان. ولار ناتيجەسىندە دەنساۋلىقتى جاقسارتۋعا جول اشاتىن ءتيىمدى سالىق ازىرلەپ, سونىمەن قاتار بيۋدجەتتىك ورنىقتىلىققا قولداۋ بىلدىرەدى», دەلىنەدى دب مالىمدەمەسىندە.