ەلدەگى ەلەكتر گەنەراتسياسىنىڭ نەگىزگى ۇلەسىن كومىر ەلەكتر ستانسالارى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل ءادىس سالىستىرمالى تۇردە ارزان بولعانىمەن, ەكولوگياعا ۇلكەن زيان كەلتىرەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, پارنيكتىك گازدار, كۇكىرت پەن ازوت وكسيدتەرى, بولشەك شىعارىندىلارى اۋانىڭ لاستانۋىنا, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا ەداۋىر قاۋىپ توندىرەدى. اتوم ستانسالارى بولسا, جۇمىس كەزىندە كومىرقىشقىل گازى مەن باسقا دا پارنيكتىك گازداردى شىعارمايدى. جاھاندىق جىلىنۋ ماسەلەلەرىنە قارسى كۇرەستە يادرولىق ەنەرگيانى ماڭىزدى قۇرالعا اينالدىرعان دا – وسى قاسيەتى. اسىرەسە كومىر مەن مۇنايدى كەڭىنەن پايدالاناتىن ەلدەرگە ەكولوگيالىق جۇكتەمەنى ازايتۋعا اجەپتاۋىر سەپتىگىن تيگىزگەن.
«ەڭ الدىمەن ايقىن فاكتىنى مويىنداۋ كەرەك. ەلىمىز ەلەۋلى ەنەرگەتيكالىق سىن-تەگەۋرىننىڭ الدىندا تۇر. ەكونوميكامىز ءوسىپ, حالىق سانى ارتىپ كەلەدى. سايكەسىنشە, ەنەرگيا قاجەتتىلىگى دە تۇراقتى ۇلعايعان. جاقىن ارادا قولدانىستاعى قۋاتتار وسى سۇرانىستاردى قاناعاتتاندىرا الماي قالادى. سولاي بولعان جاعدايدا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعىنا تاپ بولامىز. ءسويتىپ, دامۋدىڭ بارلىق سالاسى تەجەلەدى. بىزدە قازىردىڭ وزىندە ۇرەيلى كليماتتىق وزگەرىستەر بار. قۇرعاقشىلىق جيىلەپ, جەر توزىپ, كۇن رايىنىڭ توتەنشە قۇبىلىستارىنىڭ سانى ارتىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى قولدانىستاعى ەنەرگيا كوزدەرىنەن پارنيكتىك گازدىڭ شىعۋىنا بايلانىستى. دەمەك ءبىز مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك ەكولوگيالىق تازا تەحنولوگيالارعا كوشۋىمىز كەرەك», دەيدى «EcoJer» قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى رۇستەم قابجانوۆ.
راسىندا, قازبا وتىن قورى شەكتەۋلى, ءتىپتى ۋاقىت وتە كەلە سارقىلۋى مۇمكىن. ولاردىڭ باعاسى دا نارىقتاعى تۇراقسىزدىقتارعا بايلانىستى ءجيى وزگەرەدى. ال اەس ۇزاقمەرزىمدى ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىكتى قامتاماسىز ەتپەك. ويتكەنى ۋران رەسۋرستارى ءبىراز ۋاقىتقا جەتكىلىكتى بولادى دەگەن ەسەپ بار. وعان از كولەمدەگى وتىندى پايدالانىپ, ۇلكەن كولەمدە ەنەرگيا ءوندىرۋ قابىلەتىن قوسىڭىز. يادرولىق ەنەرگيانىڭ ەنەرگيا تىعىزدىعى دا وتە جوعارى. ياعني ءبىر كيلو يادرولىق وتىننان قازبا وتىندارىنا قاراعاندا الدەقايدا كوپ ەنەرگيا الۋعا بولادى.
رەفەرەندۋمعا دەيىن قوعامدىق تالقىلاۋلاردا ءجيى قويىلعان سۇراقتاردىڭ ءبىرى اەس-ءتىڭ بالقاش كولىنە قالاي اسەر ەتەتىنى تۋرالى ەدى. قازىر ساراپشىلار رەاكتورلاردى سالقىنداتۋعا پايدالانىلاتىن سۋ كولگە ورالمايدى, بۇل تەرميالىق نەمەسە راديواكتيۆتى لاستانۋ قاۋپىن تولىعىمەن جويادى دەپ ءجۇر.
«بارلىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەر تەحنيكالىق قۇجاتتامادا ناقتى بەكىتىلۋگە, ەلدىڭ قولدانىستاعى ەكولوگيالىق زاڭناماسىنا سايكەس قورشاعان ورتاعا اسەردى باعالاۋ راسىمىنەن وتۋگە ءتيىس. وسىلايشا, ۇزاقمەرزىمدى ەكونوميكالىق پەرسپەكتيۆا تۇرعىسىنان اتوم ەلەكتر ستانساسى ءتيىمدى شەشىم بولادى. جوعارى باستاپقى ينۆەستيتسيالارعا قاراماستان, ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ قۇنى ستانسانىڭ بۇكىل ومىرلىك تسيكلى بويى تۇراقتى بولىپ قالادى. ەڭ باستىسى اەس ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ساراپشى.
تۇسىنگەنىمىز, يادرولىق ەنەرگەتيكا قاۋىپتى دەگەن ستەرەوتيپتەرگە قاراماستان, قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالار مەن قاۋىپسىزدىك شارالارى اتوم ستانسالارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىردى. مىسالى, سوڭعى بۋىنداعى رەاكتورلار وزدىگىنەن سالقىنداۋ قابىلەتىنە يە, بۇل اپات قاۋپىن ازايتادى. سونىمەن قاتار اەس سالىنعان مەملەكەتتەردەگى احۋالدى حالىقارالىق ۇيىمدار كىرپىك قاقپاي قاداعالايدى. يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, يادرولىق ماتەريالداردى دۇرىس پايدالانۋ, ەكولوگيالىق قاۋىپتەردى ازايتۋ ماقساتىندا ماگاتە مەن باسقا دا ۇيىمدار ەلدەرگە تەكسەرۋ جۇرگىزەدى. بۇل شارالار يادرولىق ەنەرگەتيكانى دۇرىس پايدالانۋ مەن ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.