بۇگىن – قازاقستان حالقى تىلدەرى كۇنى. «ۇلتتىڭ ساقتالۋىنا دا, جوعالۋىنا دا سەبەپ بولاتىن نارسەنىڭ قۋاتتىسى – ءتىل», دەگەن ەكەن ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى.
مەرەكە داتاسى نەگە وزگەردى؟
1989 جىلعى 22 قىركۇيەكتە «تىلدەر تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. ال مەرەكە 1998 جىلدان باستاپ تويلانادى. سول جىلدىڭ 22 قىركۇيەگى قازاقستان حالقى تىلدەرى كۇنى بولىپ جاريالاندى.
الايدا جيىرما جىلدان سوڭ اتاۋلى داتانىڭ كۇنى وزگەردى. 2017 جىلدىڭ كۇزىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن تىلدەر كۇنى 5 قىركۇيەككە اۋىستىرىلدى. ويتكەنى, 5 قىركۇيەك – قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى مەن ءتىلى ءۇشىن كۇرەسكەن الاش ارىسى, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى. سول سەبەپتەن 2018 جىلدان باستاپ اتاۋلى داتانىڭ كۇنى وزگەرىپ, 5 قىركۇيەكتە مەرەكەلەنە باستادى.
ەلىمىزدە 130-دان استام ۇلت وكىلدەرى تاتۋ ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت – قازاقتاردىڭ ۇلەسى 70%-دان اسادى. قازاقستاندا 100-دەن استام ۇلتقا اسسامبلەيا جانىندا تىلدەرىن دامىتۋعا مۇمكىندىك جاسالعان. 10-نان استام ەتنيكالىق توپتىڭ ءوز تىلدەرىندە وقىتاتىن مەكتەپتەرى بار جانە ولاردى مادەني-رۋحاني قولداۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى.
قازاق ءتىلىنىڭ جاعدايى
مەملەكەت تاراپىنان قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس كەڭىستىگىن كەڭەيتۋگە جاعداي جاسالىپ جاتىر. قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جۇرگەندەردىڭ سانى دا جىلدان جىلعا كوبەيىپ كەلەدى, ولاردىڭ اراسىندا وزگە ۇلت وكىلدەرى دە بارشىلىق.
رەسپۋبليكادا 111 مەملەكەتتىك ورتالىق جۇمىس ىستەيدى, وندا ەرەسەكتەرگە قازاق ءتىلى تەگىن وقىتىلادى.
قازاق ءتىلىن ءوز بەتىنشە ۇيرەنۋ ءۇشىن Tilqural.kz, Abai.institute, Tilmedia.kz, Balatili.kz, Soyle.kz, Bala.soyle.kz, Qazonline, Ana tili قوسىمشالارى جۇمىس ىستەپ تۇر جانە ءتىل مادەنيەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن «مەملەكەتتىك ءتىل جانە باق», ء«تىل شەبەرى», «مەملەكەتتىك ءتىل – تاۋەلسىزدىك سيمۆولى» بايقاۋلارى, «مەن قازاقشا سويلەيمىن» اكتسياسى جانە تاعى باسقا رەسپۋبليكالىق كونكۋرستار جىل سايىن وتەدى.
«قازاقستان حالقىن ۇيىستىراتىن تاعى ءبىر سيمۆول – مەملەكەتتىك ءتىل. قازاق ءتىلى ماڭگىلىك مەملەكەتتىك ءتىل تۇعىرىندا بولادى. قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن ارتتىرا بەرۋ – مەملەكەتتىڭ مىندەتى. بۇل جۇمىس توقتامايدى, جالعاسا بەرەدى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ. مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرمەگەن وتانداستارىمىزعا قىسىم جاساۋعا بولمايتىنىن دا ەسكەرتتى. پرەزيدەنت قازاق ءتىلى عىلىمي پروگرەسس پەن ءبىلىمنىڭ وزىق جەتىستىكتەرىنە جول اشاتىن قۇرالعا اينالۋى كەرەك دەپ سانايدى.