مۇحتار شاحانوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان تاماشا ءان بار. «ارقالىقتىڭ اق تاڭى» اتالادى. اۋەنى ارينە, شامشىنىكى. ءسوزى دە, سازى دا كەرەمەت تۋىندىنى تىڭداپ وتىرساڭىز, تاماشا سىلدىراپ اعىپ كەلە جاتقان ءان ءماتىنى اياق جاعىنداعى ءۇشىنشى شۋماقتا تەتكىپ كەتكەندەي سەزىلۋى مۇمكىن. بابىمەن ەسىپ قانا اققان سۋ ءوز بويىنان ۇلكەن تاسقا ءتيىپ, شاپشىڭقىراپ بارىپ ۇستىنەن اتتاي سالعانداي اسەر قالدىرادى. ءبىر تومپاقتاۋ تۇسقا تىرەلىپ بارىپ وتكەنى بايقالماي تۇرمايدى. شىعارما سول تومپاقتاۋ كورىنگەن تۇسىمەن شىعارما بولۋى مۇمكىن.
«سەن مەنىڭ سۇيىكتىمسىڭ,
شىنارداي يىقتىمسىڭ.
تەك قانا ۇلت نامىسى
سۇيۋدەن بيىك تۇرسىن» دەيدى اقىن.
قىزىق قوي, العاشقى شۋماقتان بەرى «جانىم, ەركەم» دەپ كەلەدى دە, سوڭعى اۋزىندا «ۇلت نامىسىن» دۇڭك ەتكىزەدى. ءان اۋەنى مەن ءسوزىنىڭ سيقىرى باۋراي بەرگەندە, الگىندەي دەپ قويىپ قالعاندا, «نە بوپ كەتتى ءوزى؟» دەپ ويلاندىراتىن جەرى دە وسى تۇس. ال اتاقتى جازۋشى ورالحان بوكەي كۇندەلىگىندە «مەنىڭ شىعارمالارىمنىڭ قاي جەرى ارتىقتاۋ كورىنسە, مەن سوندامىن» دەگەن سىڭايدا وي ايتادى.
اقىننىڭ سوزىنە قاراعاندا, سۇيۋدەن دە بيىك نارسە بار. ۇلت نامىسى ەكەن! ەسىمە بىردەن ماعجاننىڭ «باتىر بايان» پوەماسى ءتۇستى. وندا حان ابىلايدىڭ باس باتىرلارىنىڭ ءبىرى بايان تۋعان ءىنىسىن قالماقتىڭ ءبىر قىزىمەن تۋعان وتانىن تاستاپ قاشىپ بارا جاتقانى ءۇشىن اتىپ ولتىرەدى. اڭگىمەنىڭ قىسقاسى, باتىر كەزەكتى ءبىر جورىعىندا قالماقتىڭ حاس سۇلۋىن ولجالاپ قايتادى. الگى ارۋ تۇتقىندا ءجۇرىپ, باياننىڭ تۋعان ءىنىسى نوياندى وزىنە ءتانتى ەتىپ, ەلىنە بىرگە قاشۋعا كوندىرەدى. ەسسىز عاشىق نويان ارۋدىڭ ارباۋىنا كۇيىپ-جانىپ, ەكەۋى جوڭعار دالاسىنا قاشىپ بارا جاتقان جەرىنەن بايان قۋىپ جەتىپ, جاستاردى جەر جاستاندىرادى. نەگە؟ ءومىر بويى الاشتان باسقا مۇراتى بولماعان ماعجان مۇنى تەگىن جازىپ وتىرعان جوق. اقىن پوەمادا باياندى دا, نوياندى دا اقتامايدى. ءىنىسىن اشۋ ۇستىندە ءولتىرىپ الىپ وكىنىشكە بۋلىققان باتىردىڭ زارىندا جالعىز-اق ەكى جول كەلتىرەدى: «جوق, الدە, جوق, جوق, الدە... ءولتىردىم بە, ءىنىمدى التى الاشتىڭ نامىسى ءۇشىن؟», دەيدى. وسى ريتوريكالىق بەلگىدە پوەمانىڭ نەگىزگى ءتۇيىنى تۇرعانعا ۇقسايدى. باتىر ءىنىسىن قىزعانىشتان ولتىرمەگەن. مۇنداي وقيعا بولۋى دا, بولماۋى دا مۇمكىن قازاق دالاسىندا. ماسەلە وندا ەمەس. ماسەلە – كۇيدىم-جاندىم ەكەن دەپ ءبىر تومەن ەتەكتىنىڭ سوڭىنان ەرىپ, كۇللى وتانىن, تۋعان جەرى مەن ەلىن, اتا-باباسىنىڭ مىڭجىلدىق قانى مەن تەرىن ساتىپ كەتپەۋدە. دالا زاڭىندا بۇل – كەشىرىلەتىن ءىس ەمەس.
الگى قالماق قىزى سۇلۋ شىعار, بالكىم سۇلۋ ءمۇسىندى سايقال شىعار, كىم بىلەدى؟ ويتكەنى اقىن پوەمانىڭ اراسىنداعى باتىر زارىندا: ء«تاتتى بال, بالاۋسا تال جاس سۇلۋدى, كور بولعىر ەكى كوزىم, كوردىڭ نەگە؟ ساداقپەن جۇرەگىنەن تارتىپ كەتپەي, جىلانداي باۋىرىما ساپ كەلدىم نەگە؟ ايەلدەي باسا المايتىن جۇرەك جىنىن, ەسالاڭ جۇرەككە ەرىك بەردىم نەگە؟», دەيدى ماعجان. دەمەك, مۇنداي تالايلى تۇستا باس تورەشى – اقىل, جۇرەك ەمەس! «ايەلدەي باسا المايتىن جۇرەك جىنىن» دەگەن سوزگە ءمان بەرىڭىز. ءسوز ەمەس, بۇل – شىعارمانىڭ كودى! قۇداي ەر قىلىپ جاراتتى ما, ەرلەرگە ءتان ءومىر ءسۇر. قاتىنجاندى بولىپ, ەلپ ەتكەن سەزىمگە ەرىپ كەتپە.
قايبىر كۇندەرى ءاندى قايتا تىڭداعاندا, ماعجاننىڭ وسى پوەماسىنىڭ سيۋجەتى, ءتىپتى سوزدەرىنە دەيىن ەسىمە ءتۇستى دە, ءار جاعىنان اباي ءسوزى قىلاڭ بەردى. ءيا, جوعارىداعى ويلار مەن سەزىمدەر دانىشپان ابايدىڭ جىرىنا قاراي جول اشقانداي بولدى.
«ماحاببات, دوستىق قىلۋعا,
كىم دە بولسا تەڭ ەمەس.
قازىر دايىن تۇرۋعا –
بەس كۇندىك عاشىق ءجون ەمەس.
سۇيىسپەك كوڭىلىم ويلايدى,
جاننىڭ ءبارى – قاتىباس.
ءسۇيىسۋ توزباي تۇرمايدى,
ەڭبەككە از كۇن تاتىماس» دەگەن اباي. بار بولعانى – وسى ەكى-اق شۋماق. بىراق وسى ەكى شۋماققا ادامزاتتىڭ ەستى ءھام ەسسىز ارەكەتىنىڭ ءبارى سىيىپ تۇر. شىن ماحاببات پەن دوستىق قۇدايدىڭ كەنى بولعاندىقتان (بۇل دا اباي ءسوزى: «قۇداي بەرگەن بۇل دوستىق – كاننىڭ ءبىرى», مۇنداعى كان – مەيىرىم مەن ىزگىلىكتىڭ كەنى), پەندەنىڭ اقىل-ويى جەتە بەرمەيدى. جوعارىداعى نويانعا ۇقساپ ەلپ ەتىپ ەرىپ كەتۋگە بەس كۇندىك عاشىقتىڭ الدى-ارتى بەلگىسىز, جۇرەكتىڭ كوزى اشىلماعان سوڭ, سەزىم الدامشى, جارعا جىعارى انىق. دەمەك, ماحاببات, دوستىق اتتى قۇدايلىق سەزىمدەرگە (بۇل جەردە قالماق قىزىن ۇناتا سالا سونىمەن قاشىپ كەتكەن نويان سياقتى, قىز بەن جىگىت اراسىنداعى قۇمارلىق ەمەس) جەتكىزەتىن كۇش – ادامزاتتىق اسىل مۇراتتار جولىنداعى ىزدەنىس, تىنىمسىز ەڭبەك. ۇلتتى, كوپتى اداستىرماس جارىق جولعا جەتەلەۋ ءۇشىن ەتكەن ەڭبەك پەن توككەن تەردىڭ قاسىندا ءبارى بەكەر.