ءباسپاسوز حاتشىسى قىزمەتىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتۋ ءۇشىن قانداي كاسىبي بىلىكتىلىك قاجەت؟ بيلىك, حالىق پەن جۋرناليستكا – وسى ءۇش تاعاندى بايلانىستىراتىن ورتاق قۇندىلىقتار قانداي؟ ۇشەۋىنىڭ اراسىندا اقپاراتتىق دانەكەر بولۋدىڭ ماڭىزدىلىعى نەدە؟ تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىپ, الەمدىك سىن-قاتەرلەر كۇن ساناپ اسقىنىپ بارا جاتقاندا بۇل قىزمەتتىڭ اۋىرتپالىعى نەدە, جاۋاپكەرشىلىگى قانداي؟ وزبەكستان استاناسى تاشكەنتتە باس قوسىپ, وسى جانە وزگە دە وزەكتى ماسەلەنى كەڭىنەن تالقىلاعان تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىلارى قازىرگى زامانعى مەديا كەڭىستىكتە اقپارات بەرۋدەگى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ الەۋەتىن ساراپقا سالىپ, الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالارىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن جان-جاقتى قاراستىردى. اتالعان جيىنعا ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ءبىر توپ ارىپتەستەرىمىز قاتىسىپ قايتتى.
«اقپاراتتىق قىزمەتتەر 2024: ۇلتتىق جانە شەتەلدىك تاجىريبە» اتتى ءۇش كۇندىك بىرلەسكەن وقۋ سەمينارىنا تۇركيا, ازەربايجان, قازاقستان جانە وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى مەن ۇيىمدارىندا قىزمەت ەتەتىن 120-دان اسا ءباسپاسوز حاتشىسى قاتىستى.
سەمينار-ترەنينگكە قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاعان وزبەكستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى جانىنداعى اقپارات جانە بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى اسادجون حودجاەۆ تۇركى ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستى بارلىق اسپەكتىدە, سونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق سالادا دامىتۋ جاڭا وزبەكستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى اسپەكتىلەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– وزبەكستاننىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ باسىم باعىتى ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قورعانىس الەۋەتىن نىعايتۋ, اشىق, پراگماتيكالىق جانە بەلسەندى سىرتقى ساياساتتى جۇرگىزۋگە نەگىزدەلگەن. ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قاتىناستاردا تەڭ قۇقىلى سۋبەكت رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ, قاۋىپسىزدىك, ساۋدا-ەكونوميكالىق, سۋ, ورتالىق ازياداعى ەنەرگەتيكا, كولىك جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردا ىنتىماقتاستىقتى جوعارى دەڭگەيگە شىعارۋعا, ءداستۇرلى سەرىكتەستەرىمىزبەن قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا, سىرتقى بايلانىستار گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى, – دەدى اسادجون حودجاەۆ.
اگەنتتىك باسشىسى اسىرەسە, تۇركى ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستى دامىتۋ وزبەكستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتى ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىمەن ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ وزبەك ەلى ءۇشىن كورشىلەرمەن جانە ايماقتان تىس جاڭا سەرىكتەستەرمەن كوپجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە جول اشادى. ءوز ەلىنىڭ سىرتقى ساياساتى تەرەڭ ويلاستىرىلىپ, ناقتى شەشىمدەرگە نەگىزدەلگەنىن اتاپ وتكەن ول وزبەكستاننىڭ دەموكراتيالىق رۋحتا ازاماتتاردىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن مۇددەلەرىنە جاۋاپ بەرەتىن بۇل باعىتى حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان مويىندالعانىن دا العا تارتتى.
كەيىنگى 10-15 جىلدىڭ بەدەرىندە وزبەكستاندا مەملەكەت پەن قوعام اراسىندا ساپالى ديالوگ ورناتۋ, رەفورمالاردىڭ ماقساتتارى, مىندەتتەرى جانە ناتيجەلەرى تۋرالى حالىقتى جىلدام, بەيتاراپ جانە تولىق اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋدە ىلگەرىلەۋ بار. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك جانە شارۋاشىلىق باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ولاردىڭ حالىقپەن جانە اقپاراتپەن ءوزارا ارەكەتتەسۋىندە قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋدا ايتارلىقتاي وڭ وزگەرىس بايقالادى. بۇعان وسى ەلدىڭ مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىلارىنا الەمنىڭ جەتەكشى ترەنەرلەرىنىڭ, «ۆيكيپەديا», «مەتا», باسقا دا بەدەلدى حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى مەن ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وزەكتى تاقىرىپتاردا ۇيىمداستىرىلعان كوپتەگەن سەمينار مەن ترەنينگ ايعاق بولا الادى.
2022 جىلى پرەزيدەنت شاۆكات ميرزيوەۆتىڭ جارلىعىمەن ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ قىزمەتىنە «اشىقتىق يندەكسى» ەنگىزىلدى. ءار جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باعالاۋ كورسەتكىشتەرى دە شىعارىلادى. ءتىپتى وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ 2022 جىلعى قاۋلىسىنا سايكەس, اقپارات جانە بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيالار اگەنتتىگىنە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردا اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ قىزمەت تيىمدىلىگىن باعالاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. ماسەلەن, اگەنتتىك وتكەن جىلى 131 ۇيىم مەن ۆەدومستۆونىڭ ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ قىزمەتىن باعالاۋدى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جۇرگىزگەن. باعالاۋ كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, جوعارى باعالانعان ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ ۇلەسى 8,8 پايىزدى قۇراسا, تومەن باعالانعان سپيكەرلەردىڭ سانى 5,5-تەن 1,4 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. ال جالپى ەلدە كەيىنگى 5 جىلدا اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمدارىنىڭ سانى 45 پايىزعا وسكەن.
اگەنتتىك ۇسىنعان مالىمەتتەرگە دەن قويساق, وتكەن جىلى وسى ەلدىڭ ۇلتتىق ءباسپاسوز ورتالىعىندا 300-گە جۋىق ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى, 300-دەن اسا بريفينگ ۇيىمداستىرىلعان. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باسقارمالاردىڭ, ۇيىمداردىڭ, مەكەمەلەردىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, اشىق جانە ايقىن اقپاراتتاردى تۇراقتى تۇردە جەتكىزۋدى جولعا قويۋ ماقساتىندا كۇندەلىكتى ءباسپاسوز كونفەرەنتسيالارى, مەديا-جوسپار نەگىزىندە بريفينگتەر وتكىزىلىپ تۇرادى.
سەمينارعا قاتىسقان ءار مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى – ءباسپاسوز حاتشىلارى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق قىزمەتتەرى باق پەن مەديا كەڭىستىگىندە اقپاراتتى جەتكىزۋ جانە تاراتۋ ۇدەرىسىندە, تالدامالىق ۇندەۋدە, سىن ايتۋدا, داۋلى جاعدايدا جەدەل ارەكەت ەتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ءوز تاجىريبەلەرىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ بايانداپ بەردى.
تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارى ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ سەمينار-ترەنينگ سەكتسيالارىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا وي-پىكىرلەرى توقايلاسقان تۇستارى كوپ. سونىڭ ءبىرى – بۇگىنگىدەي تەز وزگەرىپ جاتقان زاماندا ءتىلى دە, ءدىنى دە, جۇرەگى دە جاقىن تۇرىك حالىقتارىنىڭ سان الۋان ماسەلەدە بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى. بۇل وتە ماڭىزدى ۇدەرىستە ۇيىمنىڭ بۇگىنگى تاڭدا قالىپتاسىپ جاتقان جاڭا الەمدىك ءتارتىپ پەن حالىقارالىق ينستيتۋتتار جۇيەسىندە ەرەكشە ورىن الاتىنى دا راس. مۇنى حالىقارالىق ءىس-شاراعا قاتىسقان تۇركيا, ازەربايجان مەن وزبەكستاننىڭ وكىلدەرى دە مويىنداپ وتىر. ولار ءۇشىن ۇيىممەن ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ كورشى ەلدەرمەن جانە ايماقتان تىس جاڭا سەرىكتەستەرمەن كوپجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋدىڭ تىڭ مۇمكىندىكتەرىنە جول اشادى.
ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا ۇيىمعا مۇشە ەلدەر ءوزارا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ قانا قويماي, اقپارات سالاسىندا بىرلەسىپ دامىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ءتۇرلى جالعان اقپارات پەن فەيك اقپاراتپەن بىرلەسىپ كۇرەسۋ باعىتىندا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. تاشكەنت تورىندە وتكەن وقۋ سەمينارى – سونداي ءىس-شارانىڭ ءبىرى.
باسقوسۋ كەزىندە باۋىرلاس ەلدەردىڭ بىرلىگىن بەكەمدەي ءتۇسۋ ءۇشىن تۇركى پلاتفورماسىن قۇرۋ يدەياسى كوتەرىلدى. تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ورتاق قۇندىلىقتار مەن ءوزارا سەنىمگە نەگىزدەلگەن اقپاراتتىق الاڭى بولۋى كەرەكتىگى دە اشىق ايتىلدى. ماسەلەن, سەميناردىڭ ەكىنشى كۇنى «مەديا كەڭىستىگىندە ۇلتتىق مۇددەلەردى قورعاۋدى ۇيىمداستىرۋداعى ءباسپاسوز حاتشىلارىنىڭ مىندەتتەرى» تاقىرىبىندا ءسوز سويلەگەن وزبەكستان جۋرناليستيكا جانە بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, ۇلتتىق مەديا قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسى, پروفەسسور شەرزودحون كۋدراتقوجا: «تۇركى پلاتفورماسىن قۇرۋ – ەشكىمگە ەشقانداي ماسەلە تۋىنداتپايدى. بىزگە قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. ءبىزدىڭ, تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ءوز اقپاراتتىق الاڭى بولۋى كەرەك. ءوزىمىزدىڭ ابىروي-بەدەلىمىزدى قايتارايىق. ۇلتتىق قىزىعۋشىلىعىمىزدى, ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدى نىعايتۋ ارقىلى عانا وسى قورقىنىشتى جەڭە الامىز. ءبىر عانا مىسال كەلتىرە كەتەيىن. ىرگەمىزدەگى قازاقستاندا بولعان سۋ تاسقىنى, تۇركياداعى جەر سىلكىنىسى تۋرالى ءبىرىنشى بولىپ باتىس اقپارات كوزدەرىنەن ەستىپ-بىلدىك. نەگە؟ سەبەبى ءوزىمىزدىڭ ورتاق مەديا پلاتفورمامىز ءالى قالىپتاسپاعان», دەگەن ويىن اشىق ءبىلدىردى. قوعامداعى مەديا ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى كەز كەلگەن كيكىلجىڭدى ۇلكەن داۋعا الىپ كەلەتىنىن ايتقان ساياسي عىلىمدار كانديداتى: «اقپاراتتى تەرىس ءتۇسىندىرۋ دە وتە قاۋىپتى ءىس. مەديا مادەنيەت, مەديا ءبىلىم جوق جەردەن داۋ-داماي تولاستامايدى», دەدى.
تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ حاتشىسى الماگۇل سەرىكباەۆا, ازەربايجان اۋديوۆيزۋالدى كەڭەسىنىڭ توراعاسى يسمات ساتتاروۆ, تۇركيانىڭ وزبەكستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ولعان بەكار, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جۇرتشىلىقپەن بايلانىس ورناتۋ جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اقشولپان مارات تا سەميناردا تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالىپ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارى ءباسپاسوز حاتشىلارى ءۇشىن بۇل الاڭ تاجىريبە الماسۋ مەن ديالوگ قۇرۋدا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بىرلەسكەن وقۋ سەمينارىن وتكىزۋگە ۇيىتقى بولىپ وتىرعان وزبەكستاننىڭ تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى ەكەنىن اتاپ وتكەن ۇيىم حاتشىسى الماگۇل سەرىكباەۆا: «تاشكەنتتە باق وكىلدەرى, ءباسپاسوز حاتشىلارى مەن PR ماماندارىنىڭ باسىن قوسقان سەمينار-ترەنينگ ءبىزدىڭ ۇجىمدىق كۇش-جىگەرىمىزدى تۇراقتى تۇردە نىعايتۋعا جاسالعان قادامنىڭ ءبىرى دەپ ساناۋعا بولادى. ورتاق اقپارات, تالقىلاۋ مەن ديالوگ الاڭىندا ءار مەملەكەتتىڭ وكىلى تەك كاسىبي قىزمەتتەرىنە ەمەس, سول قىزمەتتى جاۋاپكەرشىلىكپەن, ابىرويمەن اتقارۋ ارقىلى بۇكىل تۇركى الەمىنە ادال ەكەنىن اڭعارتادى. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا توراعالىعى كەزىندە قازاقستان «تۇركى ءداۋىرى!», ياعني «TURKTIME» تاقىرىبىن تەمىرقازىق ەتىپ الدى. بۇل باعىتتا ءبىز ءبىلىم الماسۋ جانە مەديا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. بۇل كۇش-جىگەر ۇيىمنىڭ وسى باستاماسىن بىرلىك سيمۆولى رەتىندە بەكىتىپ بەرىپ, بەدەلىن نىعايتتى», دەدى. قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە تۇركى باق-تارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتكەن ۇيىم حاتشىسى, «جىلدام دامىپ جاتقان مەديا-لاندشافتا ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋ بولاشاق قيىندىقتاردى بىرگە ەڭسەرۋ ءۇشىن وتە قاجەت» دەگەن ويىن دا ورتاعا سالدى.
تۇركياداعى ءباسپاسوز ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتى جونىندە اقپاراتپەن بولىسكەن «انادولىنىڭ» وكىلى ەرمان يۋكسەل بۇگىندە بۇكىل الەمگە كۇنىنە 1300-دەن اسا اقپاراتتى 13 تىلدە تاراتىپ وتىرعان اگەنتتىكتىڭ تاريحىمەن جاقىنىراق تانىستىردى. سپيكەر سونداي-اق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ مىسالىندا فەيك, جالعان سۋرەتتەر تاراتۋدىڭ سالدارى, قاقتىعىس ورىندارىنان تاراتىلاتىن اقپارات پەن فوتولاردى كوشىرىپ باسۋدا كوبىنە-كوپ اۆتورلىق قۇقىقتىڭ ساقتالمايتىنىن, حابارلامالار جانە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ عالامدىق اقپارات سالاسىنداعى فەيك جاڭالىقتار اعىنىنا اسەرى تۋرالى باياندادى.
ازەربايجان رەسپۋبليكاسى باق-تى دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستار جانە قۇجات اينالىمى ءبولىمىنىڭ باسشىسى راسيم باگيروۆ داعدارىس كەزىندە ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ باستاپقى اقپاراتتىق حابارلامانى دايىنداۋ ىسىنە, تۋىنداعان كەرى بايلانىستى باعالاۋدىڭ نەگىزگى شارالارىنا جەكە-جەكە توقتالدى. سپيكەر ءوز ەلىنىڭ مىسالىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانا وتىرىپ, داعدارىس كەزىندە حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ, جەلىگە ارنالعان قىسقا دا تۇسىنىكتى اقپاراتتى دايىنداۋ تاسىلدەرىمەن دە ءبولىستى.
سەمينار اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان مەديا-ترەنينگ داعدارىستىق كوممۋنيكاتسيا تاقىرىبىمەن جالعاستى. داعدارىسقا قارسى PR نەمەسە داعدارىس جاعدايىندا سپيندوكتورينگ دەگەنىمىز نە؟ وسى سۇراقتىڭ جاۋابىن كورنەكى پرەزەنتاتسياسىندا جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ وتكەن «جاڭا مەديا» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بەرۋني ءالىموۆ «داعدارىس جاعدايىنداعى اقپارات اعىنىن باسقارۋ», «داعدارىس جاعدايىندا قوعاممەن بايلانىس قانداي بولۋى كەرەك؟», «داعدارىس جاعدايىنداعى نەگىزگى PR-قۇرالدار», «داعدارىسقا قارسى PR» تاقىرىپتارىندا تولىق تۇسىندىرمەلەر بەردى. وسى تاقىرىپتاردى تولىقتىرعان وزبەكستان «حالىق بانكى» اقپاراتتىق قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى گۇلنوزا ءالىموۆا داعدارىس جاعدايلارىنىڭ سالدارىن «ەمدەۋدىڭ» قۇرالى – سپيندوكتورينگ تۋرالى جان-جاقتى ايتىپ بەردى.
سپيندوكتورينگ – PR ادىستەرىنىڭ ءبىرى. اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا spin – «اينالدىرۋ», doctor – دارىگەر, ەمدەۋ دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ياعني Spindoctor وقيعالاردى «ەمدەيدى», جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىن تەجەپ, تۇزەتىپ, ونى باسقاشا تۇسىندىرۋمەن, وقيعالاردى جۇرتشىلىقتىڭ وڭ قابىلداۋىن قامتاماسىز ەتۋمەن اينالىسادى. ترەنينگ كەزىندە وسى قۇرالدىڭ كومەگىمەن سىني ماسەلەلەردى شەشۋگە بولاتىنى, جۋرناليستەر مەن سپيندوكتور اراسىنداعى قارىم-قاتىناس پەن ايىرماشىلىقتار, ولاردىڭ بىرەگەيلىگى جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى.
«قازىرگى مەديا كەڭىستىكتە اقپارات بەرۋدەگى جاساندى ينتەللەكت پەن الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالارىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى». سەمينارعا قاتىسۋشىلاردى ەرەكشە قىزىقتىرىپ, كوپ ساۋال قويدىرعان, قىزۋ تالقىعا تۇسكەن سەكتسيا تاقىرىبىنىڭ ءبىرى – وسى.
تسيفرلىق تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنە قاراستى تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى جانە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى سايورا يبراگيموۆا جاساندى ينتەللەكت تۋرالى جالپى تۇسىنىكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, الەمدە جانە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قولدانىلۋ دەڭگەيىن كورسەتتى. ول سونداي-اق اقپاراتتىق قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەتىن پايدالى قولدانبالاردى ۇسىنادى. ال وسى مينيسترلىككە قاراستى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جانە دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس مامانى فازليددين ءانۋاروۆ باق-تاعى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ءرولى تۋرالى اقپارات بەردى. ول جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن كونتەنت قۇرۋدىڭ تاجىريبەلىك مىسالدارىن كەلتىرىپ, فەيك جاڭالىقتاردى اجىراتۋعا كومەكتەسەتىن قوسىمشالار تۋرالى مالىمەتتەرمەن دە ءبولىستى.
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋ كەزەڭدەرى, وسى سالاداعى يننوۆاتسيالىق جوبالار مەن جاڭالىقتارعا جان-جاقتى توقتاعان مامان اقپارات تاراتۋداعى جي-ءدىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن قاۋىپتەرىنە دە ساراپتاما جاسادى. تالقىلاۋ كەزىندە ءباسپاسوز قىزمەتكەرلەرى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ باق-تىڭ بولاشاعى مەن باعىت-باعدارىنا ىقپالى, جۋرناليست جاۋاپكەرشىلىگى مەن ەتيكا نورمالارىنا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەردى قوزعاپ, وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتاردى قويدى. جاساندى ينتەللەكت جانە الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالارىنداعى جاڭا مۇمكىندىكتەر بويىنشا وتكەن مەديا ترەنينگتە جالعان اقپارات پەن فەيك اقپاراتتى تاراتۋداعى جي-ءدىڭ وڭ جانە تەرىس اسپەكتىلەرى ساراپقا سالىندى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, 2023 جىلى استانادا وتكەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ X cامميتىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى – 2040» اتتى قۇجات بەكىتىلگەنىن ايتقان بولاتىن. بۇل قۇجات ورتاق قۇندىلىقتارىمىزدى تورتكۇل دۇنيەگە تانىتارى انىق. ءبىر نارسە انىق. قازىرگىدەي گەوساياسي احۋال تۇراقسىز, الماعايىپ كەزەڭدە تۇركى جۇرتىنىڭ بىرلىگىن بەكەمدەي ءتۇسۋ ءۇشىن سەنىمدى, وزەكتى, وبەكتيۆتى اقپارات الماسۋ – وتە ماڭىزدى. تۇپتەپ كەلگەندە, بۇل – ورتاق قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ سەنىمدى كەپىلى بولماق. تاشكەنتتە وتكەن وقۋ سەمينارىندا ءۇش كۇن بويى تالقىعا تۇسكەن تاقىرىپتاردىڭ ءتۇپ ماقساتى دا وسىندا جاتىر – ورتاق سىن-قاتەرلەرگە, الەم ەلدەرىن سارساڭعا سالعان قاۋىپتەر مەن تابيعي ءزىلزالا, اپاتتاردىڭ الدىن الىپ, قارسى تۇرۋىمىز ءۇشىن اقپارات سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋىمىز قاجەت.
استانا – تاشكەنت – استانا