وڭىردە شۇعىل ءجۇرىپ جاتقان سۋ تاسقىنىنىڭ زاردابىن جويۋ ءىس-شارالارى كۇزگە دەيىن باراتىن ءتۇرى بار. ويتكەنى كەڭ دالانى الىپ كەتكەن الاپات تاسقىن شىعىنى وراسان. قازىر وبلىستا سۋ تالقانداعان جولداردى قالپىنا كەلتىرۋ, ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭارتۋ, دۇنيە-م ۇلىك شىعىنىن وتەۋ جانە ءۇيسىز قالعاندارعا باسپانا ساتىپ الۋ, ءۇي سالىپ بەرۋ جۇمىستارى قاتار ءجۇرىپ جاتىر. مىسالى, امانگەلدى اۋدانىندا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا 41 ءۇي ساتىپ الىنادى.
سۋ تاسقىنى كەزىندە اتالعان اۋدانعا قاراستى 13 ەلدى مەكەندە 162 ءۇي سۋ استىندا قالعان. ارنايى كوميسسيا جۇرگىزگەن تەحنيكالىق باقىلاۋ قورىتىندىسى 98 تۇرعىن ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋگە بولاتىنىن, 44 ءۇيدىڭ اپاتتى جاعدايدىڭ 5-ءشى, 54 ءۇيدىڭ 4-ساناتىنا جاتاتىنىن كورسەتتى. قالپىنا كەلتىرۋگە بولاتىن 64 ءۇي بار.
«تۇرعىن ءۇي يەلەرىنىڭ بارىمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك, مەردىگەرلەر, حالىق بولىپ بىرلەسە وتىرىپ, ءار ۇيگە جەكە-جەكە توقتالىپ, قالپىنا كەلتىرۋ جولدارىن انىقتادىق, قالاي ەتسەك دۇرىس بولادى, سونىڭ ءبارىن ابدەن ءپىسىرىپ, پىسىقتاپ الدىق. جالپى, اۋدان كولەمىندە 48 جاڭا تۇرعىن ءۇي سالۋ قاجەت. قازىر 27 ءۇيدىڭ ىرگەسى قالاندى. قۇرىلىس جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. اماندىق بولسا, كوپ كەشىكپەي امانگەلدى اۋلىندا 18 ءۇي, اعاشتىكولدە 3, قاراسۋ اۋلىندا 2, ەسىردە 2, بايعابىلدا 1 ءۇي بوي كوتەرەدى», دەيدى امانگەلدى اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات كاربوزوۆ.
امانگەلدىدەگى تۇرعىن ۇيلەردى اۋليەكول اۋدانى مەن رۋدنىي قالاسىنان كەلگەن بىرنەشە قۇرىلىس بريگاداسى تۇرعىزىپ جاتىر. قۇرىلىس ماتەريالدارىن جەتكىزۋدى جوعارىدا اتالعان ەكى اۋداننىڭ اكىمدىگى ۇيىمداستىرادى. مىسالى, «سارا KZ» قۇرىلىس كومپانياسى مۇندا ارقايسىسىنىڭ كولەمى 80 شارشى مەتر بولاتىن ءۇش بولمەلى 6 ءۇي سالۋدا.
«مۇندا كەلگەلى 3 ءۇيدىڭ ىرگەسىن كوتەرىپ قويدىق. قىركۇيەككە دەيىن وزىمىزگە جۇكتەلگەن 6 ءۇيدى تۇگەل سالىپ ءبىتىپ, تۇرعىندارعا تاپسىرىپ بەرۋىمىز كەرەك. قۇرىلىس ماتەريالدارى ۋاقتىلى كەلىپ جاتىر. جاتىن ورنىمىز بەن تاماعىمىزدى جەرگىلىكتى اكىمدىك جاقسى رەتتەپ بەرىپ وتىر. جۇمىس قارقىنى جاقسى. بەلگىلەنگەن مەجە – 1 قىركۇيەككە دەيىن جۇمىسىمىزدى اياقتايمىز دەپ ويلايمىن. ءۇش بريگاداعا بولىنگەن جيىرما شاقتى قۇرىلىسشى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىز سالىپ جاتقان ۇيلەر – تيپتىك ۇلگىدەگى وتە ساپالى ۇيلەر. دارەتحاناسى, جىلى سۋ, اۋىزسۋى ىشىندە بولادى. اۆتونومدى جىلۋ جۇيەسى بار», دەيدى مەردىگەر كومپانيانىڭ باسشىسى شەرنياز سەيىتقاليەۆ.
تاياۋدا امانگەلدى اۋدانىنا وبلىس اكىمى دە ارنايى جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, مۇنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىن كورىپ, مەردىگەر كومپانيا باسشىلارىمەن كەزدەسكەندە, «ەڭ باستىسى, قۇرىلىس ساپاسىنا ءمان بەرىڭىزدەر. قۇرىلىستى مەرزىمىندە اياقتاپ, كەشىكتىرمەي تۇرعىندارعا وتكىزىپ بەرىڭىزدەر. قىسقا ەرتەرەك قامدانىپ, قورا-قوپسىسىن ازىرلەي بەرسىن» دەپ تاپسىرعان. ودان كەيىن اكىم تاسقىن سالدارىنان باسپاناسىز قالعان تۇرعىندارعا ساتىپ الىنعان بىرنەشە ۇيگە كىرىپ شىقتى. ءۇي يەلەرىنىڭ قال-جاعدايىن سۇراپ, جاڭا باسپاناسىنىڭ جايىن تەكسەردى.
«بىزگە اينالا الاساپىران بولىپ جاتقان قيىن ساتتە قاجەتتى كومەكتىڭ ءبارى دەر كەزىندە كورسەتىلدى. اقيقاتىن ايتۋ كەرەك, ءبارىمىز قىسىلتاياڭدا قالعاندا مەملەكەت ەشقايسىمىزدى ەشتەڭەگە مۇقتاج قىلعان جوق. كەرەگىمىزدى ۋاقتىلى تاۋىپ بەرىپ, جاعدايىمىزدى جاساپ بەرىپ, قامقورلىعىن ايامادى. سوندىقتان بۇل ەلدىڭ باسشىلارعا راحمەتتەن باسقا ايتارى جوق. سۋعا كەتكەن بۇرىنعى ءۇيىمىز ەسكىرىپ قالىپ ەدى, ودان كەيىن مەملەكەت ساتىپ الىپ بەرگەن جاڭا ءۇيىمىز كوڭىلىمىزدەن شىقتى», دەيدى امانگەلدى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەرسىن نۇرفايىلوۆ.
اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, امانگەلدى ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى ارقالىق قالاسىندا سالىنىپ جاتقان كوپقاباتتى جاڭا ۇيدەن 16 پاتەر, ءدال وسى قالادان ەكىنشى نارىقتاعى تۇرعىن ۇيلەردەن 14 پاتەر ساتىپ الىنادى. بۇعان قوسا امانگەلدى اۋلىنان «كومەك KST» قايىرىمدىلىق قورى ەسەبىنەن 13 تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. «بۇگىنگە دەيىن امانگەلدى اۋدانىنان 5 ءۇي ساتىپ الىندى, قازىر امانگەلدىدەن تاعى 2, ارقالىق قالاسىنان ەكىنشى نارىقتاعى 4 پاتەر, 2 جەكە ءۇي ساتىپ الۋ جونىندە كەلىسىمشارت جاساسىپ جاتىرمىز», دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى سۇندەت عانيەۆ.
جويقىن سۋ تاسقىنى اۋداننىڭ كولىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىنا دا ەداۋىر زيان كەلتىرىپ, تالاي اۋىلدى جولسىز ارالدا قالدىردى. بۇگىنگە دەيىن بۇل ەلدى مەكەندەردىڭ بارىنە جول قاتىناسى بار. سۋ شايىپ كەتكەن بايعابىل, تاستى اۋىلدارىنا كىرەبەرىستەگى ەكى جول «اليۋمينستروي» جشس قالپىنا كەلتىرىپ جاتىر. ستەپنياك اۋلىنا كىرەبەرىستەگى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىنا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تەحنيكالىق قۇجاتتامالارى ءازىر تۇر. سونداي-اق «KomJolStroy» جشس «ۇرپەك-قابىرعا» اۆتوكولىك جولىن قالپىنا كەلتىرىپ جاتىر.
«سونىمەن قاتار «اليۋمينستروي» سەرىكتەستىگى تاياۋدا عانا «امانگەلدى – ۇرپەك – راحمەت – ءالىبي» باعىتىنداعى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىن ۋاقىتشا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىن اياقتادى. سۋ تاسقىنى سالدارىنان قابىرعا اۋلىنداعى «بيجان» بوگەتى دە زارداپ شەككەن ەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ توتەنشە رەزەرۆى ەسەبىنەن بۇل بوگەت تە ۋاقىتشا قالپىنا كەلتىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا تولىق قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن اتقارۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالار ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى اۋدان اكىمى.
تاسقىن سۋ جولىندا كەزدەسكەن ەلەكتر باعاندارىن قۇلاتىپ, امانگەلدى اۋدانىنا قاراستى 20 ەلدى مەكەن جارىقسىز قالعان. بۇگىنگە دەيىن 16 ەلدى مەكەنگە جارىق بەرىلىپ, قابىرعا, اقكىسى, قوعالىكول, ءابۋ سىزدىقوۆ سىندى 4 اۋىلدىڭ ەلەكتر جەلىسىن جوندەۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر.
قىسىلتاياڭ ساتتە اۋدانعا جان-جاقتان گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرىپ, ەلدىك پەن بىرلىكتىڭ, باۋىرمالدىق پەن شىنايى جاناشىرلىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن اعايىن جونىندە ايتپاي كەتۋگە بولماس. تالعات كاربوزوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋدان تۇرعىندارى 28 ناۋرىزدان باستاپ گۋمانيتارلىق كومەك الا باستاعان.
ء«بىرىنشى بولىپ كومەك قولىن سوزعان قوستاناي وبلىسى قحا وكىلدەرى بولدى. ەلىمىزدىڭ الىس-جاقىن وڭىرلەرىن, ءىرى قالالارىن ايتپاعاندا, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇركيا سىندى ەلدەردەن گۋمانيتارلىق كومەك كەلدى. مامىردىڭ وتىزىنا دەيىن باس-اياعى 315 توننادان استام ينەرتتى زات, ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك كەلدى. سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ۇيلەرگە 195 گەنەراتور, 56 كيىز ءۇي, قايىق, جىلىتقىش پەشتەر, نەشە ءتۇرلى تۇرمىستىق زاتتار, ءدارى-دارمەكتەر بەرىلدى. گۋمانيتارلىق شتاب وزىمىزدەن ارتىلعانىن كورشىلەس جانگەلدين اۋدانىنىڭ 7 اۋلىنا جىبەرىپ, كومەكتەسىپ وتىردى. قازىردىڭ وزىندە زارداپ شەككەن وتباسىلارعا ساتىپ الىنعان پاتەرلەرگە قاجەتتى جيھازدار الىپ بەرىپ جاتىرمىز», دەيدى اۋدان اكىمى.
امانگەلدىدەگى ارنايى كوميسسيا بۇگىندە 91 ازاماتتىڭ م ۇلىك شىعىنىن وتەپ بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. اۋداندا تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ شارالارى اياسىندا 685 وتباسىنا 100 اەك كولەمىندەگى بىررەتتىك جاردەماقى تولەنگەن. شارۋا قوجالىقتارى مەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مال شىعىنىن وتەۋ بارىسى دا جوسپارعا سايكەس ويداعىداي اتقارىلىپ جاتىر.
قوستاناي وبلىسى