باقىت ەرجانوۆ قازاقستانداعى تەمىرجول جۇك تاسىمالىنىڭ 95 پايىزعا تسيفرلاندىرعان «Networks Energy» ستارتاپىن قۇرعان. وسى شەشىمنىڭ ارقاسىندا كومپانيالار «ا» نۇكتەسىنەن «ب» نۇكتەسىنە تاۋار تاسۋ ءۇشىن بۋما-بۋما قۇجات جيناپ جۇرمەيدى. قاعازباستىلىق ماشاقاتىنان ارىلعان. دەرەكتەردى ستارتاپ جۇيەسىنە ەنگىزسە, ول قاجەتتى جول-تاۋار قۇجاتتارىن دايىنداپ, تاسىمال قۇنىن ەسەپتەپ بەرەدى.
تەمىرجول جۇك تاسىمالى سالاسىنداعى قۇجات اينالىمىن تسيفرلاندىرىپ, جەڭىلدەتۋ – دامىعان ەلدەردە الدەقاشان جولعا قويىلعان. ال بۇل ستارتاپ 2014 جىلى قۇرىلىپ, ءالى كۇنگە دەيىن قىزمەت ەتىپ كەلەدى. باستى جۇمىس – كەلىسىمشارتتىق جانە كوممەرتسيالىق جۇمىس. ياعني سەرۆيس ەل بويىنشا جۇك تاسىمالىنا قاجەتتى قاعازداردى: رۇقسات قۇجاتتارى, جول-تاۋار قۇجاتتارى, تولەمدى راستايتىن تۇبىرتەكتەر جانە تاعى باسقالارىن اۆتوماتتى تۇردە جۇكتەپ, جۇيەلەپ بەرەدى. سونىمەن قاتار تاسىمال جوسپارىن قۇرىپ, ونىڭ جاعدايىن باقىلاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– ءبىز جوبانىڭ ءبىرىنشى جىلىندا سىناق رەجىمىندە جۇمىس ىستەدىك. «Networks Energy» قۇرىلعاننان 5 جىل وتكەن سوڭ عانا رەسمي ىسكە قوسىلدىق. وسى ۋاقىت بويى قتج كومەگىمەن ەلىمىزدەگى تەمىرجول تاسىمالى قالاي جۇمىس ىستەيتىنى جونىندە دەرەكتەر جيناپ جۇردىك. ول ءۇشىن, مىسالى, 10 ادامنان قۇرالعان كوماندانى جالدادىق. ولار قازاقستانداعى 450-دەن استام تەمىرجول بەكەتىن ارالاپ شىقتى. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ شوت-فاكتۋرا راسىمدەۋدە جانە جالپى بيزنەس-ۇدەرىسىندە وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. مىسالى, استانادا نەگىزىنەن جۇك قابىلدايتىن «سوروكوۆايا», «ەكىباستۇز» بەكەتتەرى بار. ءار جەردىڭ ءوز نيۋانستارى بار جانە ونى ءتۇسىنۋىڭ كەرەك, – دەيدى باقىت.
تەمىرجول – يننوۆاتسيا تۇرعىسىنان الەمدەگى ەڭ كونە, قاتقىل سالالاردىڭ ءبىرى. مۇندا جاڭاشىلدىق ەنگىزۋ كۇردەلى. اۋىر قابىلدانادى. سەبەبى تەمىرجول ماگيسترالى ۇنەمى ءوسىپ, تۇراقتى تۇردە مول تابىس اكەلەدى. سوندىقتان دا بۇل سالاداعى كومپانيالاردى ۇدەرىستى وڭتايلاندىرۋعا كوندىرۋ قيىن. ال وتاندىق ستارتاپ 2014 جىلى پايدا بولعاندا سالا كەڭەس داۋىرىنەن قالعان, قاعاز قۇجات اينالىمىنا نەگىزدەلگەن ەسكى جۇيەمەن جۇمىس ىستەيتىن-تۇعىن. تەمىرجول تاسىمالى ەرەجەلەرىنە سايكەس, جۇك جونەلتۋشىلەردىڭ جۇمىسى ايلىق جوسپاردان باستالاتىن. مىسالى, كومپانيا قىركۇيەك ايىندا 100 ۆاگون جونەلتۋگە ءتيىس بولسا, تامىزدا قتج-عا ءوتىنىم بەرۋ كەرەك, سودان كەيىن ۇيىمنىڭ بىرنەشە دەپارتامەنتىندە قاعازعا ءمور باستىرۋ كەرەك. قۇجاتتى بەكىتۋ ءۇشىن اپتالىق ۋاقىت وتەدى, كەيدە بۇدان دا كوپ, سەبەبى ءوتىنىم جولدا جوعالىپ كەتۋى مۇمكىن.
– ۋاقىتتىڭ زايا كەتۋى, قاعازباستىلىق, جەمقورلىق – تاسىمال سالاسى قاتىسۋشىلارىنىڭ ورتاق «باس اۋرۋى» ەدى. سوندىقتان ۇدەرىستى اۆتوماتتاندىرۋ يدەياسى تۋدى. ءسويتىپ, «Network Energy» جانە ءبىزدىڭ باستى ءونىمىمىز – ككج ابج پايدا بولدى. قازىر جوسپاردى بەكىتۋ نەبارى 5 مينۋتتى الادى. جۇك جونەلتۋشى ءبىر فورمانى تولتىرسا جەتكىلىكتى, قتج قۇجاتتى اۆتوماتتى تۇردە تەكسەرىپ, بەكىتەدى. ۋاقىت وتە كەلە اسۋ دكر-ءدىڭ قىزمەت ءتۇرى كەڭەيىپ, ەلەكتروندى تاسىمال قۇجاتىن راسىمدەۋ, ۆاگوندارعا تيەۋ/تۇسىرۋدى تىركەۋ جۇيەلەرى, باسقا ەلدەردىڭ تەمىرجولدارىمەن ينتەگراتسيا قوسىلدى, – دەدى ول.
قازىر ولار جۇك جونەلتۋشىلەر مەن جۇك قابىلداۋشىلاردىڭ باسقا دا ماسەلەسىن شەشەتىن جاڭا ونىمدەر جاساپ جاتىر. مىسالى, قتج جانە قارجى مينيسترلىگىمەن بىرگە كەدەندىك وڭدەۋ قىزمەتىنىڭ قاناتقاقتى جوباسىن جاساعان. ءار ەلدىڭ ءوز كەدەندىك دەكلاراتسيا تالابى بار. بۇرىن ترانزيتتىك جۇك شەكارادا بولعاندا ادامدار ءتۇرلى فورمالاردى بولەك تولتىرۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت جۇمسايتىن. سودان كەيىن سونشا ۋاقىت دەكلاراتسياداعى مالىمەتتەردىڭ دۇرىستىعى تەكسەرىلگەنشە كۇتەتىن. ءسويتىپ, ادامدار 8 ساعاتتان باستاپ بىرنەشە كۇنگە دەيىن شەكارادا تۇرادى. ال ەگەر كەيبىر قۇجات جەتىسپەيتىن بولسا, تۇپنۇسقاسىن سۇراتىپ, ونى شەكاراعا جەتكىزگەنشە تاعى كۇتەدى. ءبىز جۇمىستى تولىعىمەن اياقتاعان كەزدە ترانزيتتىك جۇكتەرگە ارنالعان دەكلاراتسيا اۆتوماتتى تۇردە تولتىرىلادى, بۇل وتاندىق باعىتتىڭ ترانزيت ءۇشىن جىلدامدىعى مەن تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى.
– بىزگە ۇدەرىستىڭ بارلىق كۇردەلى تۇسىن كۇن سايىن ونداعان قۇجات راسىمدەيتىن ادامداردىڭ كوزىمەن كورۋىمىز كەرەك ەدى. سول ءۇشىن ءتىپتى ءبىز تەمىرجول بەكەتى قىزمەتكەرلەرى پايدالاناتىن كومپيۋتەردى ساتىپ الدىق. بۇل سەرۆيس ينتەرفەيسىن قۇرۋ كەزىندە كوپ كومەكتەستى جانە ككج ابج-ءنى ىڭعايلى, ءارى جەڭىل جاساۋعا مۇمكىندىك بەردى. سول ساپارلاردىڭ ناتيجەسىندە جۇك جونەلتۋشىلەر بەكەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن بەسكە ءبىلىپ, تاسىمال باعىتىن جاساي الۋى ءۇشىن ءار تەمىرجول بەكەتى بويىنشا جەكە دەرەكتەر كاتالوگىن قۇراستىردىق. سەرۆيستى اياقتاۋ ءۇشىن ءبىز قتج-مەن 2019 جىلعا دەيىن قاناتقاقتى جوبا فورماتىندا جۇمىس ىستەدىك. ال ولارمەن العاشقى كوممەرتسيالىق كەلىسىمشارت تەك 2019 جىلدىڭ سوڭىندا جازىلۋ ۇلگىسىن قولدانا وتىرىپ جاسالدى. قازىر 51 مىڭنان استام قولدانۋشىمىز بار, ولار: قتج ورتالىق اپپاراتى جانە جەكە تاسىمالداۋشىلاردىڭ قىزمەتكەرلەرى, جۇك جونەلتۋشىلەر, تەمىرجول بەكەتتەرى جۇمىسشىلارى, – دەپ ءتۇسىندىردى باستاماشى جىگىت.
2023 جىلدىڭ كوكتەمىندە «Networks Energy» Central Asian Tech-ءتىڭ «جىل سەرپىنى» مارتەبەسىنە يە بولدى. وسى جەڭىستەن كەيىن قازاقستان, وزبەكستان, قىرعىزستان تەحنوحابتارىنىڭ ستارتاپتار توبىنا كىرىپ, كرەمني القابىنا جولداما دا الدى. امەريكا نارىعىمەن تانىسىپ, «Google», «NVIDIA», «Meta» جانە «LinkedIn» سياقتى ءىرى كورپوراتسيالار يننوۆاتسيالاردى قالاي جاسايتىنىن كوردى.
– ءبىز تاسىمالداۋدى ديناميكالىق جوسپارلاۋ جۇيەسىن ىسكە قوسقىمىز كەلەدى. ماشينالىق وقىتۋ مەن جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن بۇل سەرۆيس تەمىرجولداعى كەپتەلىس, كىرەتىن جۇك جانە باسقا دا پارامەترلەر بويىنشا اقپاراتتى تالدايدى. وسى دەرەكتەردىڭ ارقاسىندا بۇل قىزمەت جوسپارلانعان جۇك ءدال جانە ۋاقتىلى جونەلتىلۋى ءۇشىن تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىنداعى جۇكتەمەنى تەڭەستىرەدى, – دەيدى ب. ەرجانوۆ.
جاسامپاز ستارتاپ 2025 جىلعا دەيىن رەسەي تەمىرجولى مەن قىتاي تەمىرجولىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن تولىق ينتەگراتسيانى اياقتاۋ ماقساتىن كوزدەپ وتىر. بۇل ىسكە اسسا, وتاندىق ستارتاپ حالىقارالىق تاسىمالدى جوسپارلاۋدى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتپەك. سوندا رەسەيلىكتەر, قىتايلىقتار جانە وتانداستارىمىز ءوز ەلدەرىنىڭ شەكارالىق وتكەلدەرىندە جاقىن ارادا قانداي جۇك توقتايتىنىن قاداعالاي الادى. بۇل تەمىرجول ۆوكزالىنداعى جۇكتەمەنى تەڭەستىرىپ, پويىزدار قوزعالىسىن جىلدامداتادى.