ازاماتتارداعى قارجىلىق ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى قوعامدا ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ بىرىنە اينالىپ, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قيىندىقتىڭ ۋشىعۋىنا اكەلىپ وتىر. تۇتىنۋشىلىق نەسيە «تۇزاعىنا ءتۇسۋ», سونىمەن بىرگە قارجى پيراميدالارىنا الدانۋ قالىپتى قۇبىلىسقا اينالعالى قاشان.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جۇرگىزگەن زەرتتەۋگە سۇيەنسەك, ەلدەگى 18-63 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتاردىڭ ۇشتەن بىرىنەن كوبى نەسيە راسىمدەيدى. ونىڭ 12,5%-ى ميكروكرەديتكە جۇگىنسە, 7,5%-ى ونلاين-نەسيە العان. اگەنتتىكتەگى قارجى قىزمەتتەرىن تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر تەرەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا, دەربەس جانە تولەم دەرەكتەرىنىڭ الاياقتاردىڭ قولىنا ءتۇسىپ قالماۋى ءۇشىن بىرقاتار قاراپايىم ەرەجەنى ساقتاۋ قاجەت.
«اتاپ ايتقاندا, تسيفرلىق گيگيەنانى ساقتاۋ, ءوزىڭىز تۋرالى دەرەكتەردى جانە كارتاڭىزدىڭ تولىق دەرەكتەمەلەرىن, اسىرەسە ارتقى جاعىنداعى ءۇش تاڭبالى كودتى, سونداي-اق SMS-كودتى ەشكىمگە ايتپاۋ نەمەسە اشىق تۇردە جاريالاماۋ كەرەك. كۇماندى سىلتەمەلەرگە وتپەۋ, ليتسەنزياسى جوق قولدانبالاردى جۇكتەمەۋ قاجەت. گادجەتتەردەگى انتيۆيرۋستى جاڭارتىپ تۇرۋ شارت. الاياقتار ءسىزدىڭ جەكە جانە تولەم دەرەكتەرىڭىزدى الۋ, سودان كەيىن اقشاڭىزعا تولىق قول جەتكىزۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن الەۋمەتتىك ينجەنەريا ادىستەرىن پايدالانادى. ماسەلەن, ارنايى باعدارلامالىق جاساقتامانىڭ كومەگىمەن ولار ءنومىردى اۋىستىرا الادى (ياعني ناقتى ءنومىر جاسىرىلادى), ال ءسىز ولاردىڭ قوڭىراۋى كەزىندە ەكراندا, بانكتىڭ تانىس تەلەفونىن كورەسىز. الاياقتار كەز كەلگەن قۇجاتتى, ءتىپتى تانىمال كومپانيالاردىڭ ۆەب-سايتىن فيشينگتىك كوشىرمەسىمەن قولدان جاساي الادى. ولار, ادەتتە, وزدەرى بايلانىسقا شىعادى. ەلەكتروندىق پوشتا, مەسسەندجەر نەمەسە SMS ارقىلى حابارلاما جىبەرىپ, بانكتەردىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ جانە باسقا ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرى رەتىندە قوڭىراۋ شالادى. سىزگە جۇلدە جەڭىپ العانىڭىز تۋرالى حابارلاپ نەمەسە ۇتىس ويىندارىنا قاتىسۋدى ۇسىنادى. بانكتەگى شوتىڭىزعا حاكەرلىك شابۋىل جاسالعانىن, اقشانى قاۋىپسىز جەرگە اۋدارۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ قورقىتا باستايدى», دەيدى.
دەپارتامەنت ديرەكتورىنىڭ سوزىنشە, اگەنتتىك قارجىلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيىن جاقسارتۋ جانە ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتى ءۇشىن كەدەرگىسىز قارجىلىق ورتا قۇرۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر.
2018 جىلى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (ەىدۇ) جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىندە قارجىلىق ساۋاتتىلىق يندەكسى 36,25%-دى قۇراسا, 2020 جىلى – 39,07%, 2021 جىلى – 39,52%, 2022 جىلى – 40,3%, 2023– 40,5%-دى قۇراعان. بۇل الەمدىك ورتاشا مانگە تاياۋ دەگەن ءسوز. وسىعان قاراعاندا, ادامداردىڭ مەنشىكتى قاراجاتىن باسقارۋ, قارجىلىق قىزمەتتەردى پايدالانا الۋ جانە قارجى جۇيەسى تۋرالى حاباردار بولۋ سەكىلدى نەگىزگى كورسەتكىشتەرى ارتقان سەكىلدى.
الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى دامىتۋ جانە ازاماتتاردىڭ قارجىلىق بولاشاعىن جاقسارتۋدا مەملەكەت, بيزنەس جانە ءبىلىم بەرۋ تاراپىنان بىرلەسكەن ءىس-ارەكەت قاجەت. حالىقتىڭ وسال توپتارىن قارجىلىق ساۋاتتىلىق نەگىزدەرىنە وقىتۋ, ولاردىڭ نەسيە بويىنشا دۇرىس شەشىم قابىلداۋىنا, ءوز قارجىسىن باسقارۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ قوعامنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنا تىكەلەي ىقپال ەتەر ەدى. حالىق اراسىندا تەگىن قارجىلىق كەڭەستەر بەرۋ باستامالارىنىڭ ارتا ءتۇسۋى ازاماتتاردىڭ ءوز قارجىلىق ماقساتتارىن جەتە تۇسىنۋىنە, بولاشاقتى جوسپارلاۋىنا كومەكتەسەرى انىق.