بيىل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياقتالعانىنا 79 جىل تولدى. بۇل كۇنى جەڭىس كۇنى دەپ تويلانعانىمەن, «سوعىستا جەڭىمپاز جوق» دەگەن ءسوز بار. ويتكەنى ونىڭ شىعىنى مەن زاردابىن قاي-قاي جاققا دا وڭاي تيمەيتىنى راس. سوندىقتان دا قان مايدانعا قاتىسقان ارداگەرلەر مەن ولاردىڭ ارتىندا قالعان جۇبايلارىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ – قوعام پارىزى.
بىلتىر ەلىمىز مايدانگەرلەرگە بەرىلەتىن الەۋمەتتىك كومەكتەردىڭ كولەمى بويىنشا تمد ەلدەرىنىڭ الدىنا شىققان ەدى. ياعني جەڭىس كۇنىنە وراي ءار ارداگەرگە 1,5 ميلليون تەڭگە كولەمىندە جاردەماقى بەرىلدى.
ارداگەرلەردىڭ اقشاسىن جىل سايىن ءوسىرۋدى قولعا العان استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى 2017 جىلدان بەرى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان مايدانگەرلەر مەن ولاردىڭ ارتىندا قالعان جۇبايلارىنا قوماقتى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر قالالىق ءماسليحاتتىڭ جوباسىنا سايكەس استانا قالاسىندا تىركەلگەن جانە تۇراقتى تۇراتىن ءاربىر ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرىنە 800 مىڭ تەڭگە, سوعىستا قازا تاپقان نەمەسە حابار-وشارسىز كەتكەن جاۋىنگەرلەردىڭ جەسىرلەرىنە 30 مىڭ تەڭگە مولشەرىندە قوسىمشا الەۋمەتتىك كومەك بەرىلگەن ەدى.
رەسمي مالىمەتتەرگە كوز جۇگىرتسەك, 2021 جىلى ەلوردادا 163 سوعىس ارداگەرى بولسا, 2022 جىلى مۇنداي ساناتتاعى 95 ادام تىركەلگەن. ال 2022 جىلى 18 ادامعا 1 005 221 تەڭگەدەن بەرىلىپتى. بىلتىر 12 ارداگەر 800 مىڭ تەڭگە العان. ال بيىل استانا اكىمدىگى جەڭىس كۇنىنە وراي ارداگەرلەرگە 2 ملن تەڭگە كولەمىندە بىرجولعى كومەك بەرىلەتىنىن حابارلادى.
«بۇعان قوسا بيىل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلگەن ارداگەرلەر, ياعني سوعىسقا قاتىسۋشىلارى مەن مۇگەدەكتەرىنەن باسقا سوعىس كەزەڭىندە قىزمەت وتكەرگەن اسكەري قىزمەتشىلەر, فاشيستىك گەرمانياعا قارسى ءىس-قيمىلدارعا قاتىسقان ادامدار, لەنينگراد قالاسىندا بلوكادا كەزەڭىندە جۇمىس ىستەگەن ازاماتتار, كونتسلاگەرلەردىڭ كامەلەتكە تولماعان تۇتقىندارى, جارالانىپ مۇگەدەك بولعان اسكەري قىزمەتشىلەر, ازاماتتىق نەمەسە اسكەري ماقساتتاعى نىساندارداعى رادياتسيالىق اپاتتار مەن يادرولىق سىناقتار سالدارىنان مۇگەدەكتىگى انىقتالعان ادامدار جانە ولاردىڭ بالالارى 45 اەك (166 140 تەڭگە) مولشەرىندە اقشا الادى», دەيدى استانا اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
«ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭعا سايكەس تىل ەڭبەككەرلەرى, قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارى, قايتىس بولعان ارداگەرلەردىڭ جۇبايى (زايىبى) – 15 اەك (55 380 تەڭگە) مولشەرىندە كومەك الاتىن بولدى. الايدا قازىر ەلوردادا 7 سوعىس ارداگەرى تۇرادى. استاناعا قاراعاندا الماتى قالاسىندا جاعداي سالماقتىراق. ويتكەنى قازىر الماتىدا 44 سوعىس ارداگەرى تۇرادى. وسىعان وراي جۋىردا الماتى ءماسليحاتىنىڭ VIII شاقىرىلعان دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس XVI سەسسياسىندا مەگاپوليس اكىمى ەربولات دوساەۆتىڭ مايدانگەرلەرگە بىرجولعى تولەم مولشەرىن 2 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ تۋرالى باستاماسىن ءبىراۋىزدان قولدادى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ 1 مامىرداعى مالىمەتىنە سايكەس ەلىمىزدە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ 148 ارداگەرى تۇرادى, ونىڭ ىشىندە 108-ءى – سوعىسقا قاتىسقان جانە 40-ى – سوعىس كەزەڭىندە جارالانىپ, كونتۋزيا, مەرتىگۋ سالدارىنان مۇگەدەكتىككە ۇشىراعان ادام. سونداي-اق رەسپۋبليكادا جەڭىسكە ۇلەس قوسقان 50 012 باسقا دا ازامات بار, ولاردىڭ ىشىندە قورشاۋداعى لەنينگراد تۇرعىندارى – 70 ادام; كونتسلاگەرلەردىڭ بۇرىنعى كامەلەتكە تولماعان تۇتقىندارى – 149 ادام; سوعىس كەزەڭىندە جارالانىپ, سالدارىنان مۇگەدەكتىگى بار, قايتىس بولعان ادامنىڭ جۇبايلارى – 2 314 ادام; سوعىستا قازا تاپقان (قايتىس بولعان, حابار-وشارسىز كەتكەن) جاۋىنگەرلەردىڭ جەسىرلەرى – 2 ادام; تىل ەڭبەككەرلەرى – 47 477 ادام.
ەلىمىزدە سوعىس ارداگەرلەرىنە بەرىلەتىن الەۋمەتتىك تولەم ءار ايماقتا ءارتۇرلى بولىپ كەلگەن ەدى. ءار وبلىس الەۋمەتتىك كومەك جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قاراستىرىلاتىندىقتان, جىل سايىنعى مەرەكەلىك جاردەماقىنىڭ كولەمىن وزدەرى شەشەدى. الايدا 2022 جىلى پرەزيدەنت بارلىق وڭىردەگى ارداگەرلەردىڭ تولەمىن كەم دەگەندە 1 ميلليون تەڭگەدەن بەرۋدى تاپسىرعان ەدى. سوندىقتان مۇنداي مول مولشەردەگى جاردەماقىنى استاناداعى ارداگەرلەر عانا الادى دەگەن تۇسىنىك بولماۋعا ءتيىس. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, 2021 جىلى ەلىمىزدە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان 665 ارداگەر بولسا, بىلتىر 387 ارداگەر تىركەلگەن, وسىلايشا, ولاردىڭ سانى ءبىر جىلدا 278-گە ازايدى. الايدا ەلىمىز سول ات توبەلىندەي از عانا ارداگەرلەرگە دەگەن قۇرمەتىن اياعان ەمەس.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان ارداگەرلەرگە بەرىلەتىن بىرجولعى جاردەماقىنىڭ كولەمى تمد-نىڭ باسقا مەملەكەتتەرىندەگى جاعدايمەن سالىستىرعاندا, ءبىزدىڭ ەلدە الدەقايدا جوعارى.