ون جەتى جاستاعى جۇماجان بالاپانوۆ حالىقارالىق ميۋنحەن مەكتەبىندە وقيدى. وندا ول گەرمانيادان كەلگەن ستۋدەنت دجانني سامۆەرمەن تانىسىپ, «AGROTECH-ASTYK-Market» ستارتاپىن ىسكە قوسقان. بۇل – فەرمەرلەر مەن وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا ءونىمدى دەلدالسىز ساتۋعا كومەكتەسەتىن «B2B» ماركەتپلەيسى.
اۋەلى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ماركەتپلەيس ۇعىمىن تالداپ كورەيىك. اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وتكىزۋدەگى ونلاين-ماركەتپلەيسىن ەلىمىزدە بيىل ىسكە قوسۋ ۇسىنىلدى. ياعني تاۋارلاردى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنەن وتكىزۋ پۋنكتتەرىنە دەيىن قاداعالاۋدىڭ تسيفرلىق جۇيەلەرى مەن سەرۆيستەرى ءالى تولىق ىسكە قوسىلماعان. ەگەر بۇل جۇيەلەنسە, بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان ەسەپكە الۋ بازاسى تاۋارلاردىڭ قوزعالىسىن, وڭىرلىك بالانستاردى باقىلاپ, لوگيستيكا مەن ساتۋعا دەيىنگى ءونىم قورلارىن قاداعالايدى. بۇل تىزبەگە 19 تاۋار كىرەدى.
مىنە, ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باعانىنىڭ تسيفرلاندىرۋ مەن جەڭىلدەتۋ جۇيەسى ەندى ءبىر جولعا تۇسپەك. ال جۇماجان مەن سامۆەر الدەقايدا العا وزىپ كەتكەن. ستارتاپ نارىق الەمىندەگى ساپارىن ەندى باستاسا دا, ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ىنتىماعى جاراسقان تالاپشىل جاستاردىڭ ماقساتى ايقىن. جىل سوڭىنا دەيىن پلاتفورمانى 1 ملن تەڭگەگە ساتۋ كولەمىنە شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. بولاشاقتا ورتالىق ازيا نارىعىن باعىندىرماق ويلارى بار.
– ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنەن باسقا سالالاردا ماركەتپلەيس جۇيەسى كوپ ەكەنىن, ەڭ قاجەتتى وسى باعىتتا از ەكەنىن ۇقتىق. داستارقانداعى ءونىمنىڭ بارلىعىن دەرلىك وتانداستارىمىز وزدەرى وسىرەدى. بۇل ءونىم قانداي جولدان وتەدى دەگەن وي بارىمىزگە دە كەلگەن شىعار. فەرمەر ەگىن وسىرەدى, سودان كەيىن ساتۋشىعا بەلگىلى ءبىر باعادا ساتادى, ول شيكىزاتتى وڭدەۋ كاسىپورنىنا قايتا ساتادى, ال ولار دايىن ءونىمدى ساۋدا ورىندارىنا جەتكىزەدى. وسىنىڭ ءبارىن جۇيەلەۋ, باقىلاۋ كوپ ۋاقىت پەن كۇشتى تالاپ ەتەدى. باعانىڭ شەكتەن تىس ءوسۋ قاۋپى دە بار. دامىعان مەملەكەتتەگى سەكىلدى نەگە تسيفرلاندىرمايمىز دەگەن وي كەلدى, – دەيدى جۇماجان.
جۇماجان بۇل ويىن نەمىس دوسى دجانني سامۆەرگە ايتىپ, اقىلداسقان. ول دا – مەكتەپ وقۋشىسى. دەگەنمەن ونىڭ «Global Founders Capital-دا» تاعىلىمدامادان وتكەن, «Amazon Web Services-تە» AI مامانى رەتىندە تاجىريبەسى بار. ال جۇماجاننىڭ «Alasko-دا» تاعىلىمدامادان وتكەندە جيناعان قارجىسى ءبىرشاما ەدى. سونى سالىپ, فەرمەرلىك ونىمدەردىڭ ماركەتپلەيسىن ىسكە قوسامىن دەگەن نيەتى دە بولعان.
«ASTYK-Market» ماركەتپلەيسى دەلدالداردى ساتۋ تىزبەگىنەن شىعارىپ تاستاپ, باعانى تومەندەتەدى. فەرمەرلەر ءوز ونىمدەرىن تىكەلەي ساتقاندا, بارلىق ۇدەرىس اشىق جۇرەدى. مىسالى, ساتىپ الۋشىلار وزدەرىنە وڭتايلى باعانى تاڭداپ, قولايلى شارتتارمەن استىق نەمەسە جەم ساتىپ الا الادى. ءىرى استىق وڭدەۋ جانە ۇن ءوندىرۋ كومپانياسى بۇرىن فەرمالاردى ارالاپ, سەرىكتەس ىزدەپ, ولارمەن مامىلە جاساسۋعا ءماجبۇر بولسا, ەندى ولار ۋاقىت پەن اقشاسىن ۇنەمدەپ, شيكىزاتتى پلاتفورمادان تىكەلەي الادى.
– بىزدە 100 مىڭ دوللارعا تاۋار ساتىپ الۋعا دايىن 7 كليەنت بار. ولار – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ جانە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن وندىرەتىن ءىرى كاسىپورىندار. كەلەشەكتە قىرعىزستان, وزبەكستان جانە تاجىكستاننان كومپانيالاردى تارتپاقپىز. ال اقشانى كوميسسيالاردان تابامىز. ءار مامىلەدەن 5 پايىز الامىز. ەڭ جوعارى كوميسسيا – بار بولعانى 50 دوللار. الەمدە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساتۋعا ارنالعان بازارلار تابىستى جۇمىس ىستەيدى. مىسالى, پورتۋگاليادا قۇرىلعان – «Agri Marketplace». سونى ۇلگى ەتەمىز, – دەدى ج. بالاپانوۆ.
فەرمەرلەرگە وڭدەۋشى كومپانيالارمەن تىكەلەي بايلانىسۋ قيىن. ولار اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ وڭىرلىك بولىمدەرىنە, الەۋمەتتىك جەلىلەرگە, سونداي-اق قازاقستاندا, رەسەيدە, وزبەكستاندا وتكىزىلەتىن توقسان سايىنعى فورۋمداردا سۇراۋ سالادى. بىراق كوبىنە دەلدالدار ارقىلى ساتادى. جاسامپاز جاستار نارىقتاعى حاوستى جويىپ, قالىپتى وزگەرتكىسى كەلەدى. قۇبا-قۇپ!