جي يندەكسىنىڭ ەسەبى

2024 جىلى جەتىنشى رەت شىعىپ وتىرعان يندەكستە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى تەحنيكالىق جەتىستىكتەر, تەحنولوگيالىق وزگەرىستەردى قوعامنىڭ قابىلداۋى جانە ونىڭ دامۋىنىڭ الەمدىك ديناميكاسى سياقتى نەگىزگى ۇردىستەر قامتىلعان. ودان بولەك ەسەپتە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ عىلىم مەن مەديتسيناعا اسەرىنە ارنالعان جاڭا تاراۋ ۇسىنىلعان. يندەكس جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋىنا قاتىستى دەرەكتەردى جيناقتاپ سالىستىرادى, تالدايدى جانە بولاشاققا قاتىستى بولجامىن ۇسىنادى. زەرتتەۋدە بەرىلگەن ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر مەن ماماندار جاساعان عىلىمي قورىتىندىلار جاساندى ينتەللەكتىنى جاۋاپكەرشىلىكپەن, قاۋىپسىز ءارى ەتيكالىق نورمالارعا ساي دامىتۋ ماقساتىندا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداۋعا كەڭەستەر ۇسىنادى.

يندەكس دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, جاساندى ينتەللەكت قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇگىنگى كۇنى «GPT-4», «Gemini» جانە «Claude 3» سياقتى جاڭا جۇيەلەر مۋلتيمودالدى فورماتتا شىقتى. بۇل قوسىمشالار الەمنىڭ ونداعان تىلىندە ەركىن ءماتىن قۇرا الادى, اۋديوجازبالاردى وڭدەيدى, ءتىپتى مەمدەردى تۇسىندىرە بىلەتىندىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ فۋنكتسيونالدىق مۇمكىندىگى ارتقان سايىن, ادامزات ومىرىنە دە كوبىرەك ەنىپ كەلەدى. تەحنولوگيالىق كومپانيالار جي-عا نەگىزدەلگەن ونىمدەردى جاساۋ ءۇشىن قىزۋ باسەكەگە ءتۇسىپ, اتالعان سالانى قارجىلاندىرىپ, ونىڭ جاڭا ونىمدەرىن جۇرتشىلىققا بەلسەندى تۇردە ۇسىنىپ جاتىر.

ەسەپتە بەرىلگەن تالداۋدى نەگىزگە الساق, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋىنداعى ءوزارا بايلانىستى ەكى ەرەكشەلىكتى اتاپ وتۋگە بولادى. بىرىنشىدەن, تەحنولوگيا جەتىلدىرىلىپ, بارعان سايىن ولاردىڭ قولدانۋ اياسى كەڭەيىپ كەلەدى. بۇل ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا اسەر ەتەدى. ەكىنشىدەن, بولاشاقتا جي-ءدى ەنگىزۋ بەلگىلى شەكتەۋلەرگە ۇشىراۋى مۇمكىن. ۇكىمەتتەردىڭ بۇل تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا بارعان سايىن ىقپالى كۇشەيىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا ولار ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا, سونداي-اق جەكە ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ سياقتى ۇدەرىستەرگە ارالاسا باستايدى دەپ كۇتىلەدى. سونىمەن قاتار ۇكىمەتتەر جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپال ەتۋ, جەكە ومىرگە قول سۇعۋ, جالعان اقپارات جانە زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىقتارى سياقتى ىقتيمال ماسەلەلەردىڭ الدىن الۋعا تىرىسادى.

 

ۇيىمدار بويىنشا بولىنگەن جاساندى ينتەللەكت ۇلگىلەرىنىڭ سانى, 2023 ج.

 (دەرەككوز: Bommasani et al., 2023 | كەستە: 2024 AI Index report)

كەستەدەن كورىپ وتىرعانىمىزداي يندۋستريا سالاسىندا «Google», «Meta», «Microsoft», «OpenAI» سىندى تەحنولوگيالىق كومپانيالار, ال اكادەميالىق ورتادان «Shanghai AI Laboratory», «UC Berkeley», «Stanford University» سىندى زەرتتەۋ ورتالىقتارى جاساندى ينتەللەكت ونىمدەرىن ۇسىنۋدا كوش باستاپ كەلەدى.

زەرتتەۋدە بەرىلگەن نەگىزگى قورىتىندىلارعا توقتالىپ وتسەك:

جي زەرتتەۋىندە ونەركاسىپ سەكتورى ۇستەمدىك ەتۋىن جالعاستىرىپ كەلەدى. 2023 جىلى ونەركاسىپ سالاسى ماشينالىق وقىتۋدىڭ 51 كورنەكتى مودەلىن شىعاردى, ال اكادەميالىق ورتا 15-ءىن عانا ۇسىندى. سونداي-اق 2023 جىلى ونەركاسىپ پەن اكادەميالىق ورتا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ناتيجەسىندە جي-ءدىڭ 21 مودەلى پايدا بولدى. بۇل – جاڭا رەكورد. جي بىرقاتار ينتەللەكتۋال تاپسىرمانى ورىنداۋدا ادام مۇمكىندىگىنەن اسىپ تۇسەدى. ونىڭ ىشىندە كەيبىر ونىمدەردىڭ كەسكىندەردى جىكتەۋ, ۆيزۋالدى پايىمداۋ جانە اعىلشىن ءتىلىن ءتۇسىنۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا ونىمدىلىگى جوعارى. دەگەنمەن ماتەماتيكا, كورنەكى پايىمداۋ جانە جوسپارلاۋ سياقتى كۇردەلى تاپسىرمالاردى ورىنداۋدا ءالى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەتىن ماسەلەلەر دە بار. جي-ءدىڭ جاڭا ءارى وزىق مودەلدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا اقش, قىتاي, ەۋروپا وداعى مەن ۇلىبريتانيا كوش باستاپ تۇر. 2023 جىلى امەريكالىق ينستيتۋتتار جي-ءدىڭ 61 تانىمال ۇلگىسىن شىعارسا, بۇل كورسەتكىش ەۋروپادا – 21, ال قىتايدا 15 بولدى. الەمدە گەنەراتيۆتى جاساندى ينتەللەكتىگە سالىنعان ينۆەس­تيتسيا قارقىندى دامىپ كەلەدى. 2023 جىلى جي-عا سالىنعان جەكە ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمىنىڭ قىسقارۋىنا قاراماستان, گەنەراتيۆتى جي-ءدى قارجىلاندىرۋ 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا سەگىز ەسەگە جۋىق ءوسىپ, $25,2 ملرد-قا جەتتى. الەمدە «ChatGPT» ءونىمى وتە تانىمال جانە كەڭىنەن قولدانىلادى. تورونتو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق ساۋالناما قورىتىندىسىنا سايكەس رەسپوندەنتتەردىڭ 63%-ى «ChatGPT» تۋرالى بىلەتىنىن ايتقان. قوسىمشا تۋرالى بىلەتىندەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى «ChatGPT»-ءدى اپتاسىنا كەمى ءبىر رەت قولداناتىنىن اتاپ وتكەن.

يندەكستە بەرىلگەن مالىمەتتەرگە سايكەس, قوعامدا جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ الەۋەتىن قابىلداۋدا ايتارلىقتاي دەموگرافيالىق ايىرماشىلىقتار بار. اتاپ ءوتۋ كەرەك, جاس ۇرپاق وپتيميستىك كوزقاراستا. مىسالى, Z بۋىنى رەسپوندەنتتەرىنىڭ 59%-ى جاساندى ينتەللەكت ويىن-ساۋىق مۇمكىندىكتەرىن جاقسارتادى دەپ سانايدى. ال بەيبيبۋمەرلەردىڭ تەك 40%-ى مۇنىمەن كەلىسەدى. سونىمەن قاتار تابىسى مەن ءبىلىم دەڭگەيى جوعارى ازاماتتار تابىسى مەن ءبىلىمى تومەن ارىپتەستەرىنە قاراعاندا جاساندى ينتەللەكتى ويىن-ساۋىققا, دەنساۋلىققا جانە ەكونوميكاعا وڭ ىقپال ەتەدى دەگەن كوزقاراستا.

يندەكستە بەرىلگەن ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر مەن ماماندار تۇجىرىمى, الەۋمەتتىك ساۋالنامالار قورىتىندىسى جي-ءدىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرىنەن حاباردار بولىپ, ونىڭ بولاشاق دامۋ ۆەكتورىن ايقىنداۋعا مول مۇمكىندىكتەر بەرەدى.

 

باۋىرجان سەرىكباەۆ,

قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى